1. Nội dung đề án đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao trục Bắc Nam?

Ngày 20 tháng 02 năm 2024, Văn phòng Chính phủ chính thức phát đi Thông báo số 57/TB-VPCP, về Kết luận đáng chú ý từ cuộc họp mới đây về Đề án chủ trương đầu tư đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, do Thường trực Chính phủ chủ trì. Nội dung chi tiết của thông báo này được trình bày như sau: Trong phạm vi nghiên cứu mở rộng, Chính phủ đã quyết định thêm đoạn tuyến quan trọng từ Thành phố Hồ Chí Minh đến Cần Thơ. Quyết định này được đưa ra sau một đánh giá kỹ lưỡng về tiềm năng và cơ hội phát triển kinh tế, đồng thời đáp ứng nhu cầu vận chuyển ngày càng tăng từ cả hai thành phố lớn.

- Bộ Giao thông vận tải sẽ tiếp tục thực hiện nghiên cứu chi tiết và đánh giá sâu sắc, đặt ra các tùy chọn và thu thập ý kiến của đội ngũ chuyên gia rộng rãi. Quá trình này nhằm mục đích chọn lựa phương án đầu tư tối ưu nhất, bao gồm cả so sánh giữa vận tải hành khách và vận tải hàng hóa. Tùy chọn vận tải hành khách và tùy chọn chỉ vận tải hàng hóa đều sẽ được xem xét cẩn thận. Đặc biệt, tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam sẽ tập trung chủ yếu vào vận tải hành khách, trong khi vận tải hàng hóa chủ yếu sẽ thực hiện thông qua các tuyến đường biển, cảng biển, bến thủy nội địa, và việc nâng cấp tuyến đường sắt hiện có. Điều này nhấn mạnh cam kết của Chính phủ về việc tối ưu hóa mọi phương tiện vận tải để đảm bảo sự hiệu quả và bền vững của hệ thống giao thông quốc gia.

- Bộ Giao thông vận tải đang tiến hành một quá trình rà soát cực kỳ chi tiết về hướng tuyến của đường sắt tốc độ cao. Mục tiêu hàng đầu là đảm bảo rằng hướng tuyến được thiết kế là thẳng nhất có thể, đồng thời mở ra không gian mới đầy tiềm năng. Nghiên cứu này không chỉ dừng lại ở việc tối ưu hóa đường đi, mà còn đặt ra câu hỏi quan trọng về việc giảm số lượng ga để giảm chi phí tổng thể của dự án. Điều này là một bước quan trọng để tối ưu hóa hiệu quả kinh tế và bền vững của hệ thống đường sắt tốc độ cao.

- Ngoài ra, Bộ Giao thông vận tải đang tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế và chính sách, đồng bộ hóa chúng theo hướng mà Tỉnh thần Kết luận 49-KL/TW 2023 đã đề ra. Điều này đồng nghĩa với việc chú trọng vào việc xây dựng một môi trường đầu tư tích cực và ổn định, giúp thu hút các đầu tư chiến lược và đồng thời thúc đẩy sự phát triển toàn diện của ngành đường sắt.

- Tầm nhìn toàn cảnh của Bộ Giao thông vận tải không chỉ giới hạn ở việc xây dựng một hạ tầng đường sắt hiện đại mà còn chú trọng vào việc tối ưu hóa mọi khía cạnh của dự án, từ quy hoạch đến chiến lược quản lý. 

- Trong quá trình hình thành quan điểm, không chỉ tập trung vào việc xây dựng một tuyến đường sắt tốc độ cao mà còn cam kết đảm bảo rằng nó sẽ là một biểu tượng của sự hiện đại, đồng bộ và bền vững, tuân thủ chặt chẽ theo đúng hướng dẫn của Bộ Chính trị trong Kết luận 49-KL/TW 2023.

+ Nghiên cứu đầu tư vào tuyến đường sắt tốc độ cao được đặt trong bối cảnh tổng thể của phát triển quy hoạch và dự báo chiến lược về nhu cầu giao thông. Không chỉ xác định nhu cầu ngày hôm nay mà còn nắm bắt được đặc điểm chiến lược của cả 05 phương thức giao thông, bao gồm hàng không, đường bộ, đường sắt, hàng hải và đường thủy nội địa trong dài hạn.

+ Trong quá trình phân tích lợi thế, từng phương thức giao thông sẽ được xem xét một cách kỹ lưỡng, qua đó làm rõ ưu điểm của vận tải đường sắt tốc độ cao. Tập trung vào vận chuyển hành khách là chìa khóa để đảm bảo sự hiệu quả và tương hỗ với vận tải hàng không. Trong trường hợp cần thiết, vận chuyển hàng hóa sẽ chỉ diễn ra khi có yêu cầu cụ thể.

+ Vận chuyển hàng hóa sẽ tập trung chủ yếu vào các phương tiện như đường sắt hiện tại, hàng hải, vận tải thủy ven bờ và đường bộ. Trên cơ sở này, tiến hành đánh giá chi tiết và giải trình thuyết phục để đề xuất một phương án đầu tư toàn diện, đáp ứng đầy đủ các yếu tố chiến lược và bền vững của hệ thống giao thông quốc gia.

=> Hướng tới mục tiêu hoàn thiện thể chế liên quan đến đường sắt tốc độ cao, đặt ra nhiều cơ hội và thách thức đồng thời. Một trong những bước quan trọng là việc chỉnh sửa Luật Đường sắt năm 2017, mở rộng và hiệu chỉnh quy định về đường sắt tốc độ cao, cũng như cơ chế huy động nguồn lực. Trong việc huy động nguồn lực, không chỉ dựa vào ngân sách nhà nước mà còn cần sáng tạo, kết hợp nhiều nguồn lực khác nhau. Điều này có thể bao gồm việc tích hợp nguồn thu từ giá trị gia tăng phát triển đô thị, kêu gọi xã hội hóa, và tạo điều kiện thuận lợi để hấp dẫn vốn tư nhân đầu tư vào các khâu như đầu máy, toa xe và các phần khác của hệ thống đường sắt tốc độ cao.

Cơ chế giải phóng mặt bằng và khai thác mỏ nguyên vật liệu cũng là điểm chính cần quan tâm. Điều này đòi hỏi sự linh hoạt và hiệu quả trong quản lý tài nguyên đất đai và nguyên vật liệu, tạo ra cơ hội để phát triển hạ tầng đường sắt tốc độ cao một cách bền vững và có chi phí hiệu quả. Ngoài ra, quá trình tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cũng là yếu tố không thể thiếu để đảm bảo năng lực thực hiện quản lý, vận hành và khai thác đường sắt tốc độ cao một cách hiệu quả nhất. Cần tạo ra một hệ thống quản lý độc lập và linh hoạt để đáp ứng nhanh chóng với những thách thức và cơ hội trong quá trình phát triển hệ thống đường sắt tốc độ cao.

 

2. Mục tiêu định hướng phát triển giao thông vận tải đường sắt Việt Nam

Kết luận 49-LL/TW 2023, Bộ Chính trị đã đặt ra những mục tiêu đầy tham vọng để hình thành định hướng phát triển giao thông vận tải đường sắt Việt Nam đến năm 2030, với tầm nhìn mở rộng đến năm 2045:

- Mục tiêu tổng quát hướng tới không chỉ là việc phát triển giao thông vận tải đường sắt hiện đại, mà còn là việc đồng bộ hóa hệ thống này. Sứ mệnh không chỉ là thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nhanh chóng mà còn là đảm bảo tính bền vững trong quá trình này. Mục tiêu lớn hơn nữa là đáp ứng mục tiêu đến năm 2045, khi Việt Nam hướng tới việc trở thành một nước phát triển có thu nhập cao.

- Vận tải đường sắt sẽ đóng vai trò quan trọng trên hành lang kinh tế Bắc - Nam, cũng như trên các hành lang vận tải chính Đông - Tây. Đồng thời, tập trung vào vận tải hành khách tại các đô thị lớn, xây dựng một mô hình giao thông đô thị hiện đại và tiện lợi.

* Mục tiêu cụ thể hướng đến là một bước quan trọng để định hình tương lai của hệ thống giao thông đường sắt Việt Nam. Đặt ra những mục tiêu cụ thể và chi tiết từ nay đến năm 2030, nhấn mạnh vào sự hoàn thiện và mở rộng hệ thống.

- Đến năm 2025: Phấn đấu để hoàn thành việc phê duyệt chủ trương đầu tư cho Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Ngoài ra, dự kiến sẽ khởi công các đoạn ưu tiên trong giai đoạn 2026 - 2030, bao gồm đoạn từ Hà Nội đến Vinh và từ Thành phố Hồ Chí Minh đến Nha Trang.

- Đến năm 2030: Tập trung vào việc cải tạo, nâng cấp và khai thác hiệu quả các tuyến đường sắt hiện có, tạo nên một hệ thống mạng lưới đường sắt đồng bộ và hiện đại. Tiếp tục đầu tư và triển khai các tuyến đường sắt đô thị tại các thành phố lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Đồng thời, phấn đấu để khởi công một số tuyến kết nối quan trọng như Hà Nội - Hải Phòng, Biên Hoà - Vũng Tàu, cũng như các tuyến nối các cảng biển, cửa khẩu quốc tế và cảng hàng không quốc tế. Đối với tuyến Thành phố Hồ Chí Minh - Cần Thơ, xem xét phương thức đối tác công - tư (PPP) hoặc các phương thức đầu tư khác phù hợp, nhằm đảm bảo tính bền vững và hiệu quả của dự án. Tiếp tục đầu tư để hoàn thành tuyến Hà Nội - Hạ Long, một bước tiến quan trọng để kết nối cụm công nghiệp và du lịch quan trọng. Điều này không chỉ tạo ra các cơ hội mới mà còn củng cố vị thế kinh tế của khu vực.

- Đến năm 2045:

+ Đặt mục tiêu hoàn thiện mạng lưới đường sắt đô thị tại Thành phố Hà Nội, kết nối một cách mạng lưới và hiệu quả với vùng Thủ đô. Điều này sẽ tạo ra một hệ thống giao thông nhanh chóng, tiện ích và đồng đều, đáp ứng đầy đủ nhu cầu di chuyển của cư dân đô thị. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, đưa ra những cải tiến tương tự, tạo ra một hệ thống đô thị tiên tiến và hiệu quả.

+ Trước năm 2045, quyết tâm hoàn thành toàn bộ tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, biến nó thành động lực mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế và xã hội của đất nước. Đồng thời, cũng tập trung vào các tuyến đường sắt khu đầu mối ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, đảm bảo chúng kết nối tối ưu với các điểm đầu mối quan trọng như cảng biển, khu công nghiệp và khu kinh tế.

+ Đề ra kế hoạch xây dựng các tuyến đường sắt quan trọng khác như tuyến đường sắt kết nối với các đầu mối vận tải lớn như cảng biển, khu công nghiệp, khu kinh tế. Đặc biệt là kết nối với các tỉnh Tây Nguyên để thúc đẩy phát triển kinh tế và xã hội trong khu vực. Ngoài ra, đặt tầm nhìn xa hơn, với tuyến đường sắt ven biển và đường sắt xuyên Á, mở ra cơ hội mới cho hợp tác quốc tế và phát triển bền vững của quốc gia.

=> Việt Nam hướng tới mục tiêu phát triển giao thông vận tải đường sắt hiện đại, đồng bộ qua từng giai đoạn cụ thể. Điều này không chỉ là một bước quan trọng mà còn là một hành động chiến lược, nhằm thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển kinh tế - xã hội, mang lại sự bền vững và đáp ứng mục tiêu lớn đến năm 2045 - trở thành một nước phát triển với thu nhập cao.

 

3. Yêu cầu đối với kết cấu hạ tầng đường sắt tốc độ cao theo quy định?

Điều 80 Luật Đường sắt 2017 quy định yêu cầu đối với kết cấu hạ tầng đường sắt tốc độ cao như sau:

- ​Đặt ra yêu cầu cao về kết cấu hạ tầng đường sắt tốc độ cao, đòi hỏi sự ổn định và bền vững hàng đầu. Nó không chỉ là việc đảm bảo an toàn mà còn đề xuất các tiêu chuẩn kỹ thuật chặt chẽ liên quan đến môi trường và các biện pháp phòng cháy, nổ phù hợp với đặc điểm của đường sắt tốc độ cao.

​- Hệ thống cung cấp điện sức kéo là trái tim của mọi hệ thống đường sắt tốc độ cao. Đặt yêu cầu cao về sự ổn định và khả năng dự phòng, nhằm đảm bảo rằng không có gián đoạn nào trong quá trình chạy tàu. Quản lý và giám sát tập trung sẽ giúp duy trì hiệu suất tối ưu và đáng tin cậy.

​- Hệ thống quản lý điều hành chạy tàu sẽ được thiết kế theo phương thức tập trung, tạo ra một môi trường quản lý linh hoạt và hiệu quả. Điều này đồng nghĩa với việc có khả năng điều chỉnh và ứng phó nhanh chóng với mọi tình huống, đảm bảo mức độ linh hoạt và hiệu suất cao.

​- Việc cung cấp thông tin và chỉ dẫn không chỉ là một yếu tố quan trọng mà còn là một trải nghiệm khách hàng tốt. Yêu cầu thông tin phải được trình bày rõ ràng và dễ hiểu, bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh. Điều này giúp tạo ra một môi trường giao tiếp đa ngôn ngữ, phục vụ mọi hành khách một cách toàn diện và chuyên nghiệp.

=> Theo các quy định mới đề ra, không chỉ đặt yêu cầu mà còn xây dựng một tiêu chuẩn mới cho kết cấu hạ tầng đường sắt tốc độ cao, đòi hỏi sự ổn định, bền vững và tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật cao cấp liên quan đến an toàn, môi trường, và biện pháp phòng cháy, nổ - mọi điều này phải đồng bộ và đáp ứng chính xác với đặc điểm đặc biệt của hạ tầng đường sắt tốc độ cao.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Nhân viên đường sắt trực tiếp phục vụ chạy tàu khi làm việc phải có các điều kiện gì. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.