1. Khái quát chung về khu chế xuất, khu phi thuế quan, khu công nghiệp

- Theo quy định tại Khoản 2 Điều 2 Nghị định 35/2022/NĐ-CP, Khu chế xuất được định nghĩa là khu công nghiệp chuyên dụng để sản xuất hàng xuất khẩu. Hiện nay, nó không chỉ giới hạn ở việc cung ứng dịch vụ cho sản xuất hàng xuất khẩu và hoạt động xuất khẩu, mà còn bao gồm các hoạt động khác liên quan. Khu vực này thường được đặt cách biệt với bên ngoài bằng mốc giới cụ thể như hàng rào, và chủ yếu là nơi cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra, giám sát, và kiểm soát hàng hóa xuất nhập khẩu.

- Theo quy định tại Khoản 2 Điều 4 Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu năm 2016, khu phi thuế quan được định nghĩa là khu vực kinh tế nằm toàn bộ trong lãnh thổ Việt Nam và được thành lập theo quy định của pháp luật. Khu vực này cũng cần có ranh giới lý xác định, nhằm mục đích ngăn cách với khu vực bên ngoài, đồng thời đảm bảo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kiểm tra, giám sát, và kiểm soát của cơ quan hải quan và các cơ quan liên quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. Ngoài ra, phạm vi kiểm soát và kiểm tra của khu vực này cũng liên quan đến phương tiện và hành khách tham gia xuất cảnh và nhập cảnh.

- Tại Khoản 16 Điều 3 Luật đầu tư 2020, quy định về khu công nghiệp được mô tả như một khu vực có ranh giới địa lý xác định, với mục đích chính là sản xuất hàng hóa công nghiệp và cung ứng dịch vụ hỗ trợ cho sản xuất công nghiệp.

2. Phân biệt khu chế xuất, khu phi thuế quan và khu công nghiệp

Tiêu chí so sánh

Khu chế xuất

Khu phi thuế quan

Khu công nghiệp

Mục tiêu thành lập

Khu chế xuất được thành lập nhằm tập trung sản xuất hàng hóa đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu, không chỉ để phục vụ nhu cầu trong khu vực mà còn để đáp ứng nhu cầu toàn cầu. Đây là địa điểm chủ yếu dành cho việc cung ứng dịch vụ hỗ trợ sản xuất hàng xuất khẩu và thực hiện các hoạt động xuất khẩu.

Khu vực này hỗ trợ cơ quan hải quan và các đơn vị liên quan trong việc thực hiện công tác kiểm tra và giám sát một cách thuận lợi.

Mục tiêu chính khi thiết lập khu công nghiệp là thu hút đầu tư từ cả doanh nghiệp trong nước và quốc tế, nhằm mở rộng nguồn vốn đầu tư để phát triển sản xuất hàng hóa.

Tính chất ranh giới địa lý

Cả hai khu đều có ranh giới địa lý rõ ràng, được xác định trong Quy hoạch chung xây dựng khu kinh tế và khu kinh tế cửa khẩu, được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt theo quy định của pháp luật.

Mặc dù vẫn tồn tại ranh giới nhất định, tuy nhiên, độ ngăn cách tuyệt đối không cao và không rõ ràng. Hệ thống ngăn cách chỉ dựa vào sự xây dựng của hàng rào.

Chính sách ưu đãi thuế

– Việc triển khai dự án đầu tư mới tại khu vực địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn sẽ được hưởng thuế suất ưu đãi 20% trong một khoảng thời gian kéo dài mười năm (10 năm).

– Ngoài ra, dự án còn được được miễn thuế trong suốt hai năm đầu và giảm 50% số thuế phải nộp trong bốn năm tiếp theo đối với thu nhập đạt được từ việc thực hiện dự án đầu tư mới.

– Đồng thời, dự án sẽ được hưởng chính sách miễn tiền thuê đất trong vòng bảy năm...

Thuế suất thuế GTGT áp dụng cho hàng hóa trong khu vực phi thuế quan là 0%, được điều chỉnh theo từng trường hợp cụ thể...

– Được hưởng thuế suất ưu đãi 20% trong thời kỳ mười năm (10 năm), áp dụng cho các địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn theo quy định của pháp luật về đầu tư;

– Đồng thời, được áp dụng thuế suất ưu đãi 16% thuế TNDN đối với thu nhập của doanh nghiệp từ dự án đầu tư trong khu công nghiệp, áp dụng cho một số lĩnh vực nhất định;

– Cũng có thể được miễn thuế trong hai năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong bốn năm tiếp theo đối với thu nhập đạt được từ thực hiện dự án đầu tư mới tại khu công nghiệp...

Ngành nghề sản xuất

Các lĩnh vực và sản phẩm xuất khẩu như gạo, dệt may, và giày da...

– Tiến hành các hoạt động thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ, và các hoạt động khác được quy định theo Luật Thương mại;

– Thực hiện sản xuất, gia công, tái chế, lắp ráp, và chế biến hàng hóa...

Phần lớn các lĩnh vực và ngành nghề bao gồm một đa dạng sản phẩm và dịch vụ, chủ yếu là về vật liệu xây dựng, máy móc, thiết bị tiêu dùng, và các dịch vụ logistic...

Dựa vào bảng so sánh trình bày trên đây, ta có thể rút ra sự khác biệt giữa khu chế xuất khu phi thuế quan và khu công nghiệp như sau:

- Cả khu chế xuất và khu phi thuế quan đều được thành lập dưới sự chấp thuận của Chính phủ, với mục tiêu tập trung vào hoạt động xuất nhập khẩu và đảm bảo có ranh giới địa lý cụ thể để các cơ quan chức năng có thể kiểm tra và giám sát các doanh nghiệp. Tuy nhiên, khu phi thuế quan là một thuật ngữ rộng lớn, bao gồm cả khu chế xuất, trong khi khu chế xuất chỉ chiếm một phần nhỏ trong khu phi thuế quan.

- Ngược lại, khu chế xuất được coi là một loại khu công nghiệp với mục tiêu đặc biệt là thu hút đầu tư. Việc thành lập doanh nghiệp và trụ sở tại khu chế xuất đòi hỏi đáp ứng những điều kiện nghiêm ngặt.

- Thực tế, khu phi thuế quan bao gồm nhiều loại, trong đó có khu công nghiệp và kho ngoại quan, do đó, khu phi thuế quan là một khái niệm bao quát cả khu công nghiệp và kho ngoại quan.

3. Vai trò của khu chế xuất, khu phi thuế quan và khu công nghiệp

- Khu chế xuất đóng vai trò quan trọng trong nhiều khía cạnh:

  + Tạo điều kiện thuận lợi thu hút vốn đầu tư nước ngoài, với tổng số vốn đầu tư từ 40 quốc gia trên thế giới vào khu chế xuất ở Việt Nam đạt 17,6 tỷ USD, chiếm 37% tổng vốn đầu tư nước ngoài được cấp phép tại thị trường Việt Nam.

  + Góp phần vào tăng trưởng kinh tế và sự chuyển đổi cơ cấu kinh tế, đặc biệt là thông qua sự phát triển của khu chế xuất đã hỗ trợ tối đa hóa ưu điểm lao động để tạo ra lĩnh vực xuất khẩu, nâng cao sức cạnh tranh và thúc đẩy sự phát triển kinh tế quốc gia.

  + Tạo sự ổn định trong việc cung cấp việc làm cho người lao động, góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp với hơn 750.000 người lao động trực tiếp và hơn 1 triệu người lao động gián tiếp.

  + Nhận được sự ưu ái từ các nhà đầu tư nước ngoài do tiềm năng phát triển, khu chế xuất thường nhận vốn và công nghệ tiên tiến để áp dụng vào sản xuất, cải thiện năng lực công nghệ của quốc gia, đồng thời, tăng tốc độ đô thị hóa và phát triển kinh tế địa phương.

- Khi khu phi thuế quan được thành lập, vai trò của nó trở nên quan trọng trong việc thu hút đầu tư và thúc đẩy phát triển kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại. Các doanh nghiệp tham gia vào khu phi thuế quan sẽ nhận được nhiều ưu đãi, bao gồm:

  + Ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, đặc biệt là cho các doanh nghiệp hoạt động trong khu vực thuế quan.

  + Ưu đãi đối với thuế thu nhập của người lao động và chuyên gia nước ngoài tham gia sản xuất và kinh doanh tại khu vực kinh tế cửa khẩu.

  + Nguồn nhân lực từ khu vực này không phải chịu thuế giá trị gia tăng cho hàng hóa và dịch vụ xuất khẩu ra nước ngoài.

  + Đối với hàng hóa và dịch vụ sản xuất và tiêu thụ trong khu phi thuế quan thuộc khu kinh tế cửa khẩu, cũng không chịu thuế giá trị gia tăng.

- Việc thành lập khu công nghiệp đóng vai trò quan trọng như sau:

  + Mục tiêu chính của việc thành lập khu công nghiệp là thu hút vốn đầu tư, cả từ trong và ngoài nước, nhằm đạt được mục tiêu phát triển kinh tế.

  + Khu công nghiệp đóng góp vào tăng thu nhập và giảm chi ngoại tệ thông qua việc thúc đẩy hoạt động xuất khẩu, làm phong phú nguồn thu ngân sách quốc gia.

  + Hỗ trợ quá trình sản xuất bằng cách áp dụng công nghệ kỹ thuật tiên tiến và phương pháp quản lý hiện đại, đẩy mạnh sự phát triển trong ngành công nghiệp.

  + Đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết vấn đề an sinh xã hội bằng cách tạo ra công ăn việc làm, đặc biệt là cho nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn và kỹ thuật cao.

  + Liên quan đến hạ tầng, khu công nghiệp không ngừng đẩy mạnh hiện đại hóa cả về cơ sở hạ tầng nội và ngoại khu, giúp tăng cường sự phát triển bền vững của khu vực công nghiệp.

Bài viết liên quan: Khu phi thuế quan là gì? Vì dụ về khu phi thuế quan tại Việt Nam

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!