Mặt khách quan của tội phạm là những biểu hiện ra bên ngoài của tội phạm, bao gồm những biểu hiện của tội phạm diễn ra và tồn tại bên ngoài thế giới khách quan.

* Trong mặt khách quan của tội phạm thì hành vi khách quan là biểu hiện cơ bản, được phản ánh trong tất cả các cấu thành tội phạm cụ thể. Vì:

+ Những biều hiện khác của mặt khách quan chỉ có ý nghĩa khi có hành vi khách quan như công cụ, phương tiện, thời gian, địa điểm...

+ Những biểu hiện của mặt chủ quan gắn liền với hành vi khách quan.

+ Hành vi khách quan là cầu nốỉ giữa chủ thể của tội phạm với khách thể của tội phạm. Chủ thể xâm hại vào khách thể qua hành vi khách quan.

* Trong luật hình sự, hành vi được hiểu là những “biểu hiện” của con người ra bên ngoài thế giới khách quan dưới những hình thức cụ thể được lý trí kiểm soát và ý chí điều khiển.

- Hành vi khách quan trong mặt khách quan của cấu thành tội phạm có ba đặc điểm sau:

+ Hành vi khách quan của tội phạm phải là hành vi nguy hiểm cho xã hội.

Tính nguy hiểm của hành vi khách quan của tội phạm được thể hiện ở chỗ nó gây ra hoặc đe dọa gây ra thiệt hại đáng kể cho các quan hệ xã hội (khách thể) được luật hình sự bảo vệ. Nếu hành vi khách quan xâm hại đến các quan hệ xã hội nhưng không phải là khách thể mà luật hình sự bảo vệ, thì hành vi đó không phải là hành vi phạm tội. Tính chất và mức độ hành vi khách quan phụ thuộc vào tính chất của quan hệ xã hội bị xâm phạm cũng như tính chất, mức độ thiệt hại mà nó gây ra hoặc đe dọa gây ra cho quan hệ xã hội đó. So với các vi phạm pháp luật khác, hành vi khách quan của tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội cao (đáng kể) hơn. Đây là đặc điểm cơ bản để phân biệt giữa hành vi phạm tội với các hành vi vi phạm khác không phải là tội phạm.

+ Hành vi khách quan của tội phạm phải là hành vi có lỗi, tức là hành vi đó phải là hành vi có lý trí và có ý chí. Chủ thể của hành vi đó nhận thức được tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi và nhận thức được hậu quả có thể xảy ra (thấy trước hoặc phải thấy trước và có thể thấy trước được hậu quả).

+ Hành vi nguy hiểm đó phải được quy định trong Luật Hình sự.

Tính trái pháp luật hình sự của hành vi khách quan của tội phạm thể hiện ở chỗ hành vi đó chỉ bị coi là hành vi phạm tội nếu nó thỏa mãn đầy đủ các dấu hiệu (đặc điểm) của hành vi khách quan trong một tội phạm cụ thể được quy định trong phần các tội phạm được quy định trong Bộ luật Hình sự. Nói cách khác, bất cứ hành vi khách quan của một tội phạm cụ thể nào đều có tính trái pháp luật hình sự, có nghĩa là nó phải được quy định trong Bộ luật Hình sự.

- Hình thức biểu hiện của hành vi khách quan: Biểu hiện ở hai dạng hành động phạm tội và không hành động phạm tội.

+ Hành động phạm tội là hình thức của hành vi khách quan được thể hiện ở chỗ chủ thể đã làm một việc mà pháp luật hình sự nghiêm cấm làm biến đổi trạng thái ban đầu của đối tượng bị tác động, gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho khách thể bị xâm phạm (các quan hệ xã hội được bảo vệ).

Hành động (phạm tội) có thể chỉ là một động tác (như đâm, chém, đấm, hoặc đá...) hoặc có thể là tổng hợp nhiều động tác khác nhau (như vừa đâm, vừa chém...) xảy ra trong một thời gian ngắn hay có thể được lặp đi lặp lại trong một thời gian dài. Hành động phạm tội có thể là sự tác động trực tiếp vào đối tượng của khách thể tội phạm hoặc tác động gián tiếp thông qua công cụ, phương tiện. Hành động (phạm tội) có thể được thực hiện bằng lời nói hoặc việc làm.

+ Không hành động phạm tội là hình thức thể hiện của hành vi khách quan làm biến đổi trạng thái ban đầu của đối tượng tác động của tội phạm, gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho khách thể bị xâm hại.

Không hành động phạm tội khác với hành động phạm tội ở chỗ đã không làm một việc mà pháp luật yêu cầu mặc dù có đủ điều kiện để thực hiện việc đó. Cả hai hình thức này đều là “biểu hiện” của con người ra thế giới khách quan, được kiểm soát bồi ý thức, được điều khiển bồi ý chí và đều có thể gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho các quan hệ xã hội là khách thể được Luật Hình sự bảo vệ (làm biến đổi trạng thái ban đầu của đối tượng tác động của tội phạm). Tính gây thiệt hại này là mặt khách quan của tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội. Nó quyết định tính trái pháp luật hình sự của tội phạm nói chung và của hành vi khách quan nói riêng.

Tính trái pháp luật của hành động phạm tội thể hiện ở chỗ, việc mà chủ thể đã thực hiện bị Luật Hình sự nghiêm cấm, không phụ thuộc chủ thể đó là ai. Còn tính trái pháp luật hình sự của không hành động phạm tội thể hiện ở chỗ chủ thể không làm một việc cần phải làm (mặc dù có đủ điều kiện) mà nó là nghĩa vụ pháp lý của chủ thể được phát sinh trên cơ sở một trong các căn cứ sau:

+ Do pháp luật quy định.

+ Do quyểi định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

+ Do nghề nghiệp.

+ Do hợp đồng.

+ Do xử sự trước đó của chủ thể.

#