1. Phòng ngừa tội phạm ma tuý ở lứa tuổi thanh niên

Phòng ngừa tội phạm ma túy ở lứa tuổi thanh thiếu niên thông qua sự phát triển của xã hội gồm những sự can thiệp, tham gia để giải quyết những vấn đề gốc rễ của tội phạm ma túy đối với những nguy cơ của thanh thiếu niên. Hiểu một cách đơn giản nhất, phòng ngừa tội phạm ma túy ở lứa tuổi thanh thiếu niên thông qua sự phát triển của xã hội chính là tận dụng mặt tích cực của sự phát triển đó để làm công cụ phòng ngừa tội phạm ma túy ở lứa tuổi thanh thiếu niên trong xã hội. Đây cũng là một trong những chiến lược chủ động nhất trong tất cả các chiến lược phòng ngừa tội phạm với mục tiêu là thay thế các yếu tố có nguy cơ phạm tội ma túy của thanh thiếu niên trong tương lai, nhằm ngăn chặn khuynh hướng phạm tội đang gia tăng.

>> Xem thêm: Tội phạm về ma túy là gì? Quy định pháp luật về tội phạm ma túy

2. Các thuyết về phòng ngừa tội phạm thông qua sự phát triển xã hội

Phòng ngừa tội phạm thông qua sự phát triển của xã hội đã được đề cập trong nhiều giả thiết về nguyên nhân của tội phạm đối với những cá nhân cụ thể. Một số học thuyết là nguyên nhân của tội phạm được sử dụng làm nền tảng xây dựng chiến lược phòng ngừa tội phạm thông qua sự phát triển của xã hội là: (1) thuyết về tình trạng vô tổ chức và sự căng thẳng; (2) thuyết về nhóm khác biệt; (3) thuyết vè học hỏi, bắt chước theo xã hội; (4) thuyết về các yếu tố kiểm soát, các yếu tố liên kết xã hội.

Đối với thuyết về tình trạng vô tổ chức và sự căng thẳng, hành vi phạm tội được coi là sản phẩm của tình trạng này. Điều này thể hiện rất rõ ở việc các thanh thiếu niên đa phần sử dụng các chất ma túy trong trạng thái tâm trạng buồn, có những suy nghĩ tiêu cực do gặp các vấn đề áp lực trong cuộc sống. Để khắc phục tình trạng này cần hướng tới các giải pháp như hỗ trợ tâm lý cho lứa tuổi này, dạy nghề, hướng nghiệp để nắm bắt cơ hội thành công, sống có lý tưởng hơn, tránh những suy nghĩ tiêu cực dẫn tới hành vi phạm tội về ma túy.

Đối với thuyết về nhóm khác biệt, những hành vi phạm tội thường xuất phát từ những cộng đồng thường xuyên coi thường pháp luật và bởi sự cô lập của những cộng đồng tuân thủ pháp luật. Xét trong nhóm tội phạm về ma túy ở lứa tuổi thanh thiếu niên, phần lớn các thanh thiếu niên vi phạm đều do bị cô lập, xa lánh, kì thị, thiếu sự quan tâm, đồng cảm của những người xung quanh.

Thuyết học hỏi, bắt chước theo xã hội cho rằng hành vi phạm tội đều là do học được ở môi trường sống không tốt và hành vi phạm tội thường xuất phát từ việc quan sát những hành vi phạm tội được thực hiện ở người khác. Ở lứa tuổi thanh thiếu niên, việc vi phạm về ma túy cũng xuất phát từ việc tò mò, học đòi theo những chủ thể thực hiện hành vi vi phạm ma túy khác.

Đối với thuyết kiểm soát các yếu tố liên kết xã hội, trọng tâm của những sự can thiệp trong phòng ngừa tội phạm thông qua sự phát triển của xã hội là trực tiếp giải quyết việc kiểm soát kém bằng việc thúc đẩy tư duy, kĩ năng giải quyết vấn đề tốt, giả định trách nhiệm cá nhân và công nhận hay biết trước về hậu quả của hành động của mình. Đối với tội phạm ma túy ở lứa tuổi thanh thiếu niên cần phòng ngừa bằng cách trang bị khả năng tự duy đối phó trước các hoàn cảnh xấu, hậu quả của việc vi phạm ma túy.

3. Mục tiêu phòng ngừa tội phạm ma túy ở lứa tuổi thanh thiếu niên thông qua sự phát triển của xã hội

Những sự can thiệp của phương pháp phòng ngừa tội phạm thông qua sự phát triển của xã hội tập trung vào chính việc loại bỏ các yếu tố nguy hiểm thay và thay thế chúng bằng các yếu tố mang tính bảo vệ.

Phòng ngừa tội phạm ma túy ở lứa tuổi thanh thiếu niên thông qua sự phát triển của xã hội chính là việc sử dụng các thành tựu, thành quả của sự phát triển xã hội trong việc đẩy lùi, ngăn chặn các tội phạm về ma túy ở lứa tuổi thanh thiếu niên. Chiến lược để thực hiện phòng ngừa tội phạm ma túy ở lứa tuổi thanh thiếu niên thông qua sự phát triển của xã hội cần xác định một trong hai mục tiêu sau:

Thứ nhất, nguy cơ thực hiện hành vi phạm tội về ma túy đối với các thanh thiếu niên trong môi trường, xã hội . Chẳng hạn như các cách giáo dục con cái của cha mẹ, sự quan tâm từ phía gia đình, mức độ tiếp cận các mặt tiêu cực có dẫn đến các hành vi phạm tội về ma túy của thanh thiếu niên.
Thứ hai, nguy cơ cửa chính thanh thiếu niên. Điển hình như mức độ, khả năng nhận thức về các hành vi phạm tội có liên quan đến ma túy, khả năng kiềm chế, kiểm soát bản thân trước những hoàn cảnh thực tiễn…

4. Pháp luật về phòng ngừa tội phạm ma tuý ở lứa tuổi thanh thiếu niên thông qua sự phát triển của xã hội

Pháp luật đã và đang có những biện pháp, những hướng giải quyết cùng những chế tài đủ sức răn đe đối với chủ thể là các thanh thiếu niên liên quan đến tội phạm về ma túy thông qua sự phát triển của xã hội.

Pháp luật xây dựng các chế tài, biện pháp xử lý cũng như hình phạt về các tội phạm ma túy ở lứa tuổi thanh thiếu niên thông qua bộ luật hình sự năm 2015 ( sửa đổi, bổ sung năm 2017 ) tại chương XX các tội phạm về ma túy cũng như quy định quy định về độ tuổi cụ thể, định khung, định tội đối với các tội danh và mức độ phạm tội trong nhóm tội phạm về ma túy ở lứa tuổi thanh thiếu niên. Điều này góp phần mang tính răn đe, trừng phạt một cách thích đáng đối với hành vi phạm tội. Điển hình với vụ án ở Quảng Ninh về tội phạm sử dụng trái phép chất ma túy tại quán Karaoke dẫn tới một người tử vong, điều đáng nói là đối tượng sử dụng trái phép chất ma túy ở vụ án này đều còn ở lứa tuổi thanh thiếu niên khi mới chỉ sinh năm 2002,2003 và 2004. Vụ án được đưa ra xét xử theo đúng quy định của pháp luật. Đây chắc hẳn là một bài học, là lời cảnh tỉnh, răn đe đối với đối tượng nói riêng và với lứa tuổi thanh thiếu niên nói chung về tội phạm ma túy. Sự phát triển xã hội không chỉ về công nghệ, kinh tế mà còn là sự phát triển của một chế độ, một Nhà nước tiến bộ. Với xu hướng nhân đạo hóa, pháp luật nước ta, bên cạnh chế tài nghiêm khắc để răn đe, phòng ngừa tội phạm ma túy ở lứa tuổi thanh thiếu niên nhưng vẫn có những chính sách khoan hồng đối với lứa tuổi này được quy định cụ thể tại chương XII về những quy định đối với người dưới 18 tuổi phạm tội tại BLHS năm 2015 vì xét cho cùng, những đối tượng vi phạm cũng còn hạn chế về mặt hiểu biết và suy nghĩ nên dễ sa đà vào các tệ nạn xã hội.

Biện pháp hiệu quả nhất nhằm phòng ngừa các tội phạm về ma túy ở lứa tuổi thanh thiếu niên đó chính là sự tuyên truyền pháp luật một cách mạnh mẽ và phổ biến để lứa tuổi thanh thiếu niên có sự hiểu biết một cách chính xác, đầy đủ về nhóm tội phạm này. Chính vì thế, sự ra đời của bộ luật phòng, chống ma túy năm 2021 đã phục vụ cho nhu cầu phòng, chống tội phạm ma túy nói chung và phòng, chống tội phạm ma túy ở lứa tuổi thanh thiếu niên nói riêng.

Sự phát triển xã hội được thể hiện mạnh mẽ nhất đó là sự phát triển của công nghệ số, chính vì thế, Luật an ninh mạng đã có một điều khoản đáng lưu ý có liên quan đến việc phòng, chống tội phạm ma túy ở lứa tuổi thanh thiếu niên tại điểm e, khoản 1, điều 8 của luật này như sau “ xúi giục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội ” trên môi trường không gian mạng. Lứa tuổi thanh thiếu niên là độ tuổi chưa có sự chín chắn và nhận thức đầy đủ, chính vì thế việc lôi kéo, xúi giục thực hiện tội phạm ma túy là hoàn toàn có cơ sở và đặc biệt trong thời đại xã hội có sự phát triển chóng mặt về nền tảng công nghệ thì việc quy định những điều, khoản về các hành vi phạm tội trên môi trường không gian mạng là vô cùng cần thiết.

Theo Điều 39, Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân thì “ các loại thuốc có độc tính cao, các thuốc và chất dễ gây nghiện, gây hưng phấn, ức chế tâm thần chỉ được dùng để chữa bệnh và nghiên cứu khoa học ”. Ngày nay, với sự phát triển của nền khoa học hóa chất thì việc quy định rõ các hành vi được làm và không được làm là vô cùng cần thiết. Bên cạnh đó, điều luật này còn thể hiện sự phát triển của một nhà nước hướng tới và bảo vệ lợi ích cho công dân của chính quốc gia mình, điều này không chỉ bảo vệ sức khỏe công dân nói chung mà còn bảo vệ lứa tuổi thanh thiếu niên trong nguy cơ sử dụng các chất ma túy.

Các cơ quan bảo vệ pháp luật luôn thực hiện các buổi tuyên truyền với lứa tuổi thanh thiếu niên tại địa phương hoặc ở các trường học, đặc biệt, thông qua sự phát triển về truyền thông thì các vấn đề, nội dung tuyên truyền cũng được đăng tải lên các trang mạng xã hội, cổng thông tin điện tử của công an các tỉnh, thành phố,…

Bên cạnh đó, xã hội phát triển, kéo theo những an sinh xã hội, giáo dục, kinh tế, y tế phát triển đã tăng cường giáo dục và tuyên truyền để người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào thiểu số ở lưa tuổi thanh thiếu niên là vùng có nguy cơ vi phạm các tội phạm về ma túy do địa bàn hẻo lánh, tiếp giáp với các quốc gia khác, dân trí thấp, chính vì vậy các cơ quan, cán bộ ở những địa phương này đã không ngừng tuyên truyền, giáo dục và giải thích về phòng ngừa tội phạm ma túy cho thanh thiếu niên những vùng này. Bên cạnh đó, nhà nước và pháp luật cũng có những quy định về các khoản trợ cấp, an sinh xã hội đáp ứng đời sống của nhân dân cũng như các chương trình đào tạo, các gói hỗ trợ thanh thiếu niên khởi nghiệp hay những chương trình học bổng giúp thanh thiếu niên có động lực học tập, nuôi dưỡng ý chí, tránh xa các tệ nạn xã hội về ma túy.

Nhà nước cũng ký kết những văn kiện pháp luật quốc tế giữa các quốc gia về tương trợ tư pháp để đẩy lùi, ngăn chặn các vụ án tội phạm ma túy xuyên quốc gia.

5. Biện pháp phòng ngừa

Qua nghiên cứu và tìm hiểu nhận thấy rằng trong việc phòng ngừa tội phạm ma túy ở lứa tuổi thanh thiếu niên thông qua sự phát triển của xã hội cần có các biện pháp sau:

Thứ nhất, áp dụng các thành tựu khoa học về công nghệ, y tế mà còn cần phát triển nền giáo dục để nâng cao nhận thức, phát triển một nhà nước tiến bộ với quyền con người được ưu tiên hàng đầu để lứa tuổi thanh thiếu niên thấy được vai trò của mình trong xã hội cũng như quyền lợi, nghĩa vụ hay hình phạt của họ khi phạm tội về ma túy.

Thứ hai, cần phải phát triển một nền giáo dục toàn diện, đổi mới phương pháp để phù hợp với xã hội hiện nay. Chẳng hạn như việc giáo dục kĩ năng sống trong thời đại số, nền tảng giáo dục gia đình cần được đẩy mạnh, xây dựng tư duy và phương pháp sống lành mạnh cho thanh thiếu niên….

Thứ ba, nâng cao nền tảng giáo dục cộng đồng, gắn kết để giúp đỡ những thanh thiếu niên trong việc nhận thức đúng đắn, tránh sa ngã vào các tệ nạn xã hội, không kì thị, xa lánh.

Thứ tư, phát triển nghiệp vụ của cán bộ trong việc phòng ngừa tội phạm để kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi phạm tội ma túy ở lứa tuổi thanh thiếu niên.

Thứ năm, tuyên truyền, giáo dục tác hại, hình phạt của tội phạm ma túy cho toàn dân nói chung và lứa tuổi thanh thiếu niên nói riêng.

>> Xem thêm: Tội phạm ma túy có được giảm án, đặc xá, tha tù trước thời hạn không?