Quốc hội bỏ phiếu tín nhiệm đối với chức vụ nào theo Nghị quyết 96?

1. Quốc hội bỏ phiếu tín nhiệm đối với những chức vụ nào theo Nghị quyết 96?

Quy định về bỏ phiếu tín nhiệm được mô tả trong Khoản 2 Điều 3 của Nghị quyết 96/2023/QH15 như sau:

Bỏ phiếu tín nhiệm là quá trình mà Quốc hội và Hội đồng nhân dân thực hiện để thẩm định và đánh giá mức độ tín nhiệm, hoặc không tín nhiệm, đối với người giữ chức vụ mà Quốc hội hoặc Hội đồng nhân dân đã bầu cử hoặc phê chuẩn. Quá trình này là cơ sở quan trọng để quyết định việc miễn nhiệm hoặc phê chuẩn đề nghị miễn nhiệm đối với những người không đạt được mức độ tín nhiệm theo quy định của Quốc hội và Hội đồng nhân dân.

Quy định về đối tượng bỏ phiếu tín nhiệm được xác định trong khoản 3 của Điều 2 trong Nghị quyết 96/2023/QH15 như sau:

Quốc hội sẽ thực hiện quy trình bỏ phiếu tín nhiệm đối với những cá nhân đảm nhiệm các chức vụ sau đây:

- Chủ tịch nước và Phó Chủ tịch nước;

- Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc, Chủ nhiệm Ủy ban của Quốc hội;

- Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng và các thành viên khác của Chính phủ;

- Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng Kiểm toán nhà nước.

Hội đồng nhân dân cấp tỉnh và cấp huyện sẽ tiến hành quy trình bỏ phiếu tín nhiệm đối với những cá nhân giữ các chức vụ sau đây:

- Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Trưởng Ban của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh và cấp huyện;

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân, và các Ủy viên Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp huyện.

Quốc hội và Hội đồng nhân dân sẽ tiến hành bỏ phiếu tín nhiệm đối với những người giữ chức vụ do họ bầu hoặc phê chuẩn, theo quy định tại Điều 13 của Nghị quyết này.

Trong trường hợp một người đồng thời giữ nhiều chức vụ theo quy định ở khoản 1 hoặc khoản 2 của Điều này, quá trình bỏ phiếu tín nhiệm sẽ được thực hiện một lần đối với tất cả các chức vụ đó.

Không thực hiện quy trình bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ theo quy định ở khoản 1 và khoản 2 trong trường hợp họ đã có thông báo nghỉ công tác chờ nghỉ hưu hoặc được bầu, bổ nhiệm trong năm lấy phiếu tín nhiệm. Theo quy định của Quốc hội, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn sẽ được thực hiện theo các điều khoản quy định tại Điều 13 của Nghị quyết 96/2023/QH15.

2. Kết quả bỏ phiếu tín nhiệm được dùng làm gì?

Về phương thức thực hiện, quy trình lấy phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn được tiến hành trong kỳ họp Quốc hội thông qua việc bỏ phiếu kín với các mức độ tín nhiệm được phân loại là "tín nhiệm cao," "tín nhiệm," và "tín nhiệm thấp."

Kết quả của quá trình lấy phiếu tín nhiệm của Quốc hội cũng là kết quả duy nhất được công bố trên các phương tiện truyền thông công cộng. Còn kết quả lấy phiếu tín nhiệm đối với các lãnh đạo tại các cơ quan và đơn vị khác trong hệ thống chỉ được tiết lộ trong phạm vi hội nghị lấy phiếu tín nhiệm.

Nghị quyết 96 đặt ra mục tiêu của việc lấy phiếu tín nhiệm nhằm tăng cường hiệu quả của hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng Nhân dân. Đồng thời, nó cũng hướng đến việc nâng cao chất lượng và hiệu suất của máy tính nhà nước, đánh giá uy tín và kết quả thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn của những người được lấy phiếu tín nhiệm. Điều này giúp họ tự nhận thức về mức độ tín nhiệm của mình, thúc đẩy họ tiếp tục phấn đấu, rèn luyện và nâng cao chất lượng công việc.

Kết quả lấy phiếu tín nhiệm cũng đóng vai trò quan trọng trong quyết định về quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí và sử dụng cán bộ theo thẩm quyền của cơ quan hay tổ chức.

So với các quy định trước đó, Nghị quyết 96 và Quy định 96 có những đổi mới quan trọng. Kết quả lấy phiếu không chỉ được xem là thông tin "tham khảo" như trước đây, mà còn là cơ sở quan trọng để đánh giá, quy hoạch và sử dụng cán bộ.

Các quy định mới về lấy phiếu tín nhiệm cũng tăng cường về hệ quả đối với người được lấy phiếu. Điều đó đồng nghĩa với việc nếu người đó có hơn 50% nhưng dưới 2/3 tổng số phiếu đánh giá "tín nhiệm thấp," họ có thể xin từ chức. Trong trường hợp không xin từ chức, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ đưa ra quyết định bỏ phiếu tín nhiệm trong kỳ họp đó hoặc kỳ họp gần nhất. Nếu người được lấy phiếu có từ 2/3 tổng số phiếu đánh giá "tín nhiệm thấp" trở lên, cơ quan hoặc người có thẩm quyền sẽ đề xuất miễn nhiệm hoặc phê chuẩn miễn nhiệm tại kỳ họp đó hoặc kỳ họp gần nhất.

Theo quy định này, tại lần lấy phiếu tín nhiệm ngày 25.10.2023, không có ai vượt quá 50% số phiếu đánh giá "tín nhiệm thấp.

Quá trình lấy phiếu tín nhiệm đối với một bộ trưởng không chỉ là việc đánh giá cá nhân bộ trưởng đó, mà còn phản ánh sự kỳ vọng và mong đợi của toàn bộ hệ thống đối với ngành và lĩnh vực mà bộ trưởng đó đang quản lý. Kết quả của quá trình này có thể đưa ra những đánh giá cao và thấp, nhưng ngay cả khi có tín nhiệm thấp, đó cũng là cơ hội để từng cá nhân tự đánh giá và xem xét lại hoạt động của mình. Ngược lại, những người có tín nhiệm cao cũng phải đối mặt với áp lực để làm việc hiệu quả hơn và đạt thành tích cao hơn.

Quá trình lấy phiếu tín nhiệm không chỉ là việc thực hiện theo quy định và quy trình, mà còn là cơ hội để đánh giá lại công tác cán bộ và tạo ra động lực mới. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến những chức danh cụ thể được đánh giá, mà còn lan tỏa trong toàn bộ đội ngũ cán bộ, góp phần nâng cao trách nhiệm và tinh thần làm việc của cả hệ thống.

Đặc biệt, lần lấy phiếu tín nhiệm này diễn ra trong một bối cảnh đặc biệt, khi vấn đề cán bộ né tránh trách nhiệm và sợ hãi trước sự phê phán đang trở nên phổ biến. Yêu cầu về sự "dám nghĩ dám làm" của cán bộ đang được đặt ra mạnh mẽ. Do đó, kỳ vọng là qua đợt lấy phiếu tín nhiệm này sẽ tạo ra sự lan tỏa tích cực, khuyến khích tinh thần trách nhiệm trong đội ngũ cán bộ công chức. Điều này đặc biệt quan trọng để nâng cao tinh thần "dám nghĩ dám làm" và xử lý những thách thức khó khăn, đáp ứng mong đợi của đất nước và nhân dân.

3. Sẽ có tác động đến cán bộ sau lấy phiếu tín nhiệm

Tin tưởng vào tính thẳng thắn, khách quan, và công tâm của các đại biểu Quốc hội thể hiện trong mỗi lá phiếu, hy vọng rằng thông qua quá trình lấy phiếu tín nhiệm này, sẽ tạo ra một làn sóng tích cực, thúc đẩy tinh thần trách nhiệm trong đội ngũ cán bộ và công chức. Đặc biệt, mong đợi rằng nó sẽ nâng cao tinh thần dám nghĩ dám làm, giúp họ xử lý những vấn đề khó khăn, đáp ứng kỳ vọng của đất nước và nhân dân.

Lấy phiếu tín nhiệm sẽ tác động không chỉ đối với cá nhân được đánh giá mà còn đến công tác cán bộ trong toàn bộ hệ thống, tránh được tình trạng "lấy phiếu xong rồi bỏ đó mà không có chuyển dịch gì." Việc này đồng nghĩa với việc phải nhận thức rõ ràng về tác động từ quá trình lấy phiếu tín nhiệm.

Ví dụ, khi lấy phiếu tín nhiệm cho một bộ trưởng, đánh giá không chỉ đơn thuần về cá nhân bộ trưởng đó mà còn phản ánh sự kỳ vọng và mong muốn của hệ thống đối với ngành và lĩnh vực liên quan. Quá trình này không chỉ là dịp rà soát và đánh giá uy tín, kết quả điều hành công việc của các chức danh, mà còn là cơ hội cho người được lấy phiếu tự xem xét và tự đánh giá để có thể chỉ đạo và điều hành công việc hiệu quả hơn.

So với những lần lấy phiếu trước đây vào các năm 2013, 2014, và 2018, theo Nghị quyết 96 của Quốc hội, tiêu chí đánh giá trở nên rộng lớn, cụ thể hơn, và hệ quả của quá trình lấy phiếu tín nhiệm trở nên trực tiếp hơn.

Nghị quyết 96 đặt ra các quy định chặt chẽ, đặc biệt là về việc xử lý những người có "tín nhiệm thấp." Những người này có quyền xin từ chức nếu có trên 1/2 và dưới 2/3 tổng số phiếu đánh giá là "tín nhiệm thấp," và nếu không xin từ chức, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ tiến hành bỏ phiếu tín nhiệm. Người có "tín nhiệm thấp" trên 2/3 tổng số phiếu sẽ bị miễn nhiệm.

Những quy định nghiêm khắc này từ Nghị quyết 96 tạo ra kỳ vọng rằng sau đợt lấy phiếu tín nhiệm này, kết quả chỉ đạo, điều hành, thực hiện công vụ của các chức danh sẽ có những chuyển biến tích cực. Người có phiếu tín nhiệm quá thấp sẽ bị bãi nhiệm ngay, đồng thời kết quả này sẽ là cơ sở quan trọng cho quy hoạch, đề bạt, và bổ nhiệm cán bộ, nhấn mạnh ý thức trách nhiệm, đạo đức công vụ, và lối sống chính trực.

Bài viết liên quan: Một số trường hợp bỏ phiếu tín nhiệm với người giữ chức vụ do HĐND bầu

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng thông qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!