Quy chế bầu cử trong Đảng theo quyết định 190-QĐ/TW

1. Đối tượng và phạm vi điều chỉnh Quy chế bầu cử trong Đảng theo Quyết định 190-QĐ/TW

Theo quy định tại Điều 1 của Quy chế bầu cử trong Đảng ban hành kèm theo Quyết định 190-QĐ/TW 2024:

Quy chế bầu cử trong Đảng được áp dụng đối với các cuộc bầu cử diễn ra tại đại hội chi bộ, đại hội đảng bộ các cấp, hội nghị ban chấp hành và hội nghị uỷ ban kiểm tra. Cụ thể, việc bầu cử ở các cấp đại hội đảng bộ (từ chi bộ đến đảng bộ cấp tỉnh, cấp trung ương) và các hội nghị của ban chấp hành, uỷ ban kiểm tra đều phải tuân thủ quy trình bầu cử được quy định trong Quy chế này.

Đối với Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng, việc tổ chức và quyết định các quy trình bầu cử sẽ do chính Đại hội quy định, đảm bảo tính linh hoạt và phù hợp với tình hình thực tế của Đảng tại thời điểm đó.

Ngoài ra, các cấp uỷ và tổ chức đảng cũng sẽ giới thiệu các đảng viên ứng cử các chức danh lãnh đạo Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và hội quần chúng do Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ. Những trường hợp này cũng phải tuân theo quy trình bầu cử trong Đảng, cụ thể là theo Quy chế bầu cử trong Đảng được ban hành kèm theo Quyết định 190-QĐ/TW 2024.

Trước đó, theo Điều 1 của Quyết định 244-QĐ/TW 2014:

Quy chế bầu cử trong Đảng tại Quyết định 244-QĐ/TW 2014 quy định đối tượng và phạm vi điều chỉnh chủ yếu đối với các cuộc bầu cử trong Đảng từ cấp chi bộ cho đến Ban Chấp hành Trung ương. Quy chế này áp dụng cho tất cả các cuộc bầu cử diễn ra trong nội bộ Đảng, đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng đối với các cuộc bầu cử ở từng cấp độ.

Tương tự như quy định trong Quyết định 190-QĐ/TW 2024, việc bầu cử ở Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng cũng được quyết định bởi chính Đại hội đó.

Thêm vào đó, Quyết định 244-QĐ/TW 2014 cũng quy định rằng tổ chức Đảng có quyền giới thiệu các đảng viên ứng cử vào các chức danh lãnh đạo của Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân. Quy trình này sẽ được thực hiện theo Quy chế bầu cử trong Đảng đã được ban hành, nhằm đảm bảo sự đồng bộ và nhất quán trong công tác bầu cử.

2. Thủ tục ứng cử trong Đảng theo Quyết định 190-QĐ/TW

Theo quy định tại Điều 9 Quy chế bầu cử trong Đảng ban hành kèm theo Quyết định 190-QĐ/TW 2024 về thủ tục ứng cử như sau:

- Đảng viên chính thức ở đại hội đảng viên ứng cử trực tiếp tại đại hội hoặc gửi đơn tới đoàn chủ tịch đại hội. Ở đại hội đại biểu cấp cơ sở, đảng viên chính thức không phải là đại biểu đại hội nếu ứng cử thì làm đơn ứng cử nộp cho cấp uỷ cơ sở.

- Đại biểu chính thức ở đại hội đại biểu ứng cử trực tiếp tại đại hội hoặc gửi đơn tới đoàn chủ tịch đại hội.

- Cấp uỷ viên ứng cử trực tiếp tại hội nghị cấp uỷ để được bầu vào ban thường vụ (Bộ Chính trị, Ban Bí thư), uỷ viên uỷ ban kiểm tra.

- Uỷ viên uỷ ban kiểm tra ứng cử trực tiếp tại hội nghị uỷ ban kiểm tra để được bầu làm phó chủ nhiệm uỷ ban kiểm tra.

- Đảng viên không phải là đại biểu của đại hội nếu ứng cử vào cấp uỷ từ cấp huyện và tương đương trở lên, thì chậm nhất là 15 ngày làm việc trước ngày khai mạc đại hội phải hoàn chỉnh hồ sơ ứng cử nộp cơ quan tổ chức của cấp uỷ triệu tập đại hội. Hồ sơ ứng cử gồm có:

- Đơn ứng cử.

- Bản khai lý lịch được xác nhận của cấp uỷ cơ sở.

- Bản kê khai tài sản, thu nhập của cá nhân và gia đình theo quy định.

- Giấy chứng nhận sức khoẻ.

- Bản nhận xét của cấp uỷ cơ sở nơi sinh hoạt, công tác và nơi cư trú theo quy định.

- Kết luận tiêu chuẩn chính trị của cấp uỷ có thẩm quyền theo quy định.

- Bản sao các văn bằng, chứng chỉ về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, lý luận chính trị (có xác nhận của cơ quan, đơn vị quản lý cán bộ hoặc của cấp có thẩm quyền).

Cấp uỷ cơ sở nơi đảng viên sinh hoạt và nơi đảng viên cư trú có trách nhiệm xác nhận, nhận xét về người ứng cử. Những vấn đề cần thẩm tra, xác minh nếu vượt quá thẩm quyền thì đề nghị cấp uỷ cấp trên trực tiếp xem xét, quyết định.

Cơ quan tổ chức của cấp uỷ triệu tập đại hội có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan liên quan kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ và tư cách của người ứng cử.

3. Những điểm mới trong Quy chế bầu cử trong Đảng theo Quyết định 190-QĐ/TW

Ban Chấp hành Trung ương ban hành Quyết định 190-QĐ/TW năm 2024 về Quy chế bầu cử trong Đảng. Quyết định này có một số điểm mới so với Quyết định 244-QĐ/TW năm 2014 (đã hết hiệu lực), cụ thể như sau:

(1) Bổ sung nhiệm vụ của cấp ủy triệu tập tại đại hội:
Trong Quyết định 190-QĐ/TW năm 2024, Điều 4 Quy chế bầu cử được giữ nguyên phần lớn so với Quyết định 244-QĐ/TW năm 2014, nhưng có bổ sung về nhiệm vụ của cấp ủy triệu tập đại hội. Cụ thể, cấp ủy cần chuẩn bị đề án nhân sự đại biểu dự đại hội cấp trên, đề án nhân sự cho các chức danh cấp ủy, ban thường vụ, bí thư, phó bí thư, và các điều kiện để tổ chức hội nghị ban chấp hành lần thứ nhất để bầu các chức danh này. Ngoài ra, cấp ủy còn phải chuẩn bị số lượng, danh sách, nhân sự đoàn chủ tịch, chủ tịch đại hội, đoàn thư ký, thư ký đại hội và ban thẩm tra tư cách đại biểu để trình đại hội xem xét và biểu quyết thông qua.

(2) Bổ sung thêm nhiệm vụ của Đoàn chủ tịch, chủ tịch đại hội, Trưởng Ban Kiểm phiếu:
Theo Quyết định mới, nhiệm vụ của Đoàn chủ tịch và chủ tịch đại hội được bổ sung thêm yêu cầu đảm bảo sự lãnh đạo của cấp ủy cấp trên và chỉ đạo thực hiện đúng đề án nhân sự đã được cấp có thẩm quyền thông qua cho đến khi bầu xong ban thường vụ, bí thư, phó bí thư cấp ủy mới. Về nhiệm vụ của Trưởng Ban Kiểm phiếu, theo Điều 8, họ được bổ sung thêm trách nhiệm điều hành hoạt động của ban kiểm phiếu, phân công nhiệm vụ cho các thành viên, và chịu trách nhiệm trước Đoàn chủ tịch về hoạt động của ban kiểm phiếu.

(3) Bổ sung hồ sơ ứng cử:
So với Quyết định 244-QĐ/TW năm 2014, hồ sơ ứng cử theo Quyết định 190-QĐ/TW năm 2024 được bổ sung thêm hai loại tài liệu quan trọng. Đầu tiên là kết luận tiêu chuẩn chính trị của cấp ủy có thẩm quyền, và thứ hai là bản sao các văn bằng, chứng chỉ về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, lý luận chính trị có xác nhận của cơ quan, đơn vị quản lý cán bộ hoặc của cấp có thẩm quyền.

(4) Quy định lại việc thảo luận, biểu quyết lập danh sách đối với đại hội (hội nghị):
Khoản 3 Điều 14 của Quyết định 190-QĐ/TW năm 2024 quy định lại việc thảo luận và biểu quyết lập danh sách đối với đại hội (hội nghị). Theo đó, để được đưa vào danh sách bầu cử, người ứng cử hoặc được đề cử phải có sự đồng ý của hơn 30% đại biểu dự đại hội (hội nghị). Nếu số lượng nhân sự trong danh sách vượt quá 30% số lượng cần bầu, đại hội (hội nghị) sẽ xin ý kiến về những người được đề cử và ứng cử để lập danh sách bầu cử có số dư không quá 30%. Trong trường hợp các ứng cử viên có số phiếu bằng nhau, việc lựa chọn sẽ dựa trên thứ tự ưu tiên về cơ cấu và tuổi đảng.

(5) Bổ sung thêm 1 trường hợp phiếu không hợp lệ:
Quyết định 190-QĐ/TW năm 2024 bổ sung thêm trường hợp phiếu không hợp lệ trong bầu cử. Cụ thể, phiếu bầu cử sẽ bị coi là không hợp lệ nếu có dấu "X" đánh vào cả ô đồng ý và ô không đồng ý của tất cả ứng cử viên trong danh sách bầu cử. Về công tác kiểm phiếu và công bố kết quả bầu cử, Quyết định này cũng quy định lại rằng sau khi bầu xong, bí thư mới sẽ điều hành công việc cấp ủy và ký các văn bản với chức danh bí thư, trong khi bí thư khóa trước sẽ bàn giao công việc trong vòng 15 ngày làm việc. Nếu chưa bầu được bí thư, một phó bí thư sẽ ký các văn bản với chức danh phó bí thư cho đến khi có bí thư mới.

Bạn đọc có thể tham khảo bài viết sau: Cần làm gì và phấn đấu như thế nào để trở thành Đảng viên 
Bạn đọc có thắc mắc về vấn đề pháp lý có thể liên hệ qua số tổng đài 19006162 hoặc thông qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn cụ thể.