1. Khái niệm và mục đích của bảo hiểm xã hội:
Căn cứ theo quy định tại Điều 3 của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, bảo hiểm xã hội được giải thích chi tiết như sau:
- Bảo hiểm xã hội là một hình thức bảo đảm mà nhà nước cung cấp để thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ gặp phải các tình huống dẫn đến giảm hoặc mất thu nhập. Những tình huống này có thể bao gồm ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc tử vong. Sự bù đắp này được thực hiện dựa trên cơ sở người lao động và người sử dụng lao động đóng góp vào quỹ bảo hiểm xã hội.
- Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm mà Nhà nước tổ chức và yêu cầu mọi người lao động và người sử dụng lao động phải tham gia. Đây là một nghĩa vụ pháp lý, nhằm bảo vệ quyền lợi của người lao động trong các tình huống không mong muốn.
- Bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình bảo hiểm xã hội mà Nhà nước tổ chức, nhưng cho phép người tham gia tự do lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với khả năng tài chính của mình. Đồng thời, Nhà nước có chính sách hỗ trợ một phần kinh phí đóng bảo hiểm xã hội để người tham gia có thể hưởng các chế độ như hưu trí và tử tuất.
Như vậy, bảo hiểm xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an sinh cho người lao động, bằng cách thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập khi họ gặp phải các rủi ro trong cuộc sống. Quỹ bảo hiểm xã hội, mà cả người lao động và người sử dụng lao động cùng đóng góp, là nguồn tài chính chính để thực hiện sự bảo đảm này.
2. Nguyên tắc đóng bảo hiểm xã hội:
Căn cứ theo quy định tại Điều 5 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định về nguyên tắc đóng bảo hiểm xã hội như sau:
- Mức hưởng bảo hiểm xã hội: Số tiền mà người lao động được nhận từ bảo hiểm xã hội sẽ phụ thuộc vào mức đóng của họ và thời gian mà họ đã tham gia đóng bảo hiểm. Đồng thời, cũng có sự chia sẻ giữa các người tham gia bảo hiểm xã hội để đảm bảo công bằng và hỗ trợ lẫn nhau trong việc hưởng các chế độ bảo hiểm.
- Mức đóng bảo hiểm xã hội: Đối với bảo hiểm xã hội bắt buộc, mức đóng được tính dựa trên mức tiền lương hàng tháng của người lao động. Cụ thể, mức đóng này sẽ được trích từ tiền lương mà người lao động nhận được. Trong khi đó, đối với bảo hiểm xã hội tự nguyện, mức đóng được xác định dựa trên mức thu nhập hàng tháng mà người lao động tự lựa chọn. Điều này mang lại sự linh hoạt cho người tham gia bảo hiểm tự nguyện trong việc quyết định mức đóng phù hợp với khả năng tài chính của mình.
- Hưởng chế độ bảo hiểm xã hội: Người lao động có thể đồng thời tham gia cả bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm xã hội tự nguyện. Trong trường hợp này, họ sẽ được hưởng các chế độ hưu trí và tử tuất dựa trên tổng thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng thời gian đóng bảo hiểm xã hội đã được tính hưởng bảo hiểm xã hội một lần sẽ không được tính vào thời gian làm cơ sở để tính hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội khác.
- Quản lý quỹ bảo hiểm xã hội: Quỹ bảo hiểm xã hội được quản lý theo phương thức tập trung, thống nhất, và phải đảm bảo tính công khai, minh bạch. Quỹ này được sử dụng đúng mục đích và được hạch toán độc lập theo các quỹ thành phần và nhóm đối tượng khác nhau. Điều này bao gồm các chế độ tiền lương do Nhà nước quy định và các chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định.
- Thực hiện bảo hiểm xã hội: Quá trình thực hiện bảo hiểm xã hội cần phải được thiết kế sao cho đơn giản, dễ dàng và thuận tiện nhất cho người tham gia. Đồng thời, phải đảm bảo quyền lợi của người tham gia bảo hiểm xã hội được cung cấp kịp thời và đầy đủ, để đáp ứng nhu cầu và bảo vệ quyền lợi của họ một cách hiệu quả nhất.
3. Quy định đóng bảo hiểm xã hội khi không làm tròn tháng?
Tại Điều 42 của Quyết định số 595/QĐ-BHXH năm 2017, các quy định về quản lý đối tượng thu bảo hiểm xã hội được quy định như sau:
- Người lao động có nhiều hợp đồng lao động: Trong trường hợp một người lao động ký kết từ hai hợp đồng lao động (HĐLĐ) trở lên với nhiều đơn vị khác nhau, quy định về việc đóng bảo hiểm xã hội sẽ được áp dụng như sau: Người lao động sẽ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) theo hợp đồng lao động mà họ ký kết đầu tiên. Đối với bảo hiểm y tế (BHYT), người lao động sẽ đóng theo hợp đồng lao động có mức tiền lương cao nhất. Còn đối với bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp (BHTNLĐ, BNN), họ sẽ phải đóng theo từng hợp đồng lao động mà họ đang thực hiện.
- Người lao động làm việc trong cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp: Đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động (không bao gồm người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn theo quy định tại Nghị định số 68/2000/NĐ-CP ngày 17/11/2000 của Chính phủ về chế độ hợp đồng lao động đối với một số loại công việc trong cơ quan hành chính nhà nước và đơn vị sự nghiệp), các chế độ bảo hiểm xã hội như BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN sẽ được tính dựa trên mức tiền lương ghi trong hợp đồng lao động.
- Tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất: Trong trường hợp một đơn vị được phép tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất, đơn vị vẫn phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ đóng vào các quỹ khác như quỹ ốm đau và thai sản, quỹ tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, quỹ BHYT và quỹ BHTN. Sau khi hết thời hạn tạm dừng, đơn vị phải tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo phương thức đã đăng ký và thực hiện đóng bù cho thời gian tạm dừng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Số tiền đóng bù không bị tính lãi chậm đóng. Trong thời gian được tạm dừng đóng, nếu có người lao động nghỉ việc, di chuyển hoặc giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội, đơn vị phải đóng đủ tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và tiền lãi chậm đóng (nếu có) cho người lao động đó để xác nhận sổ bảo hiểm xã hội.
- Người lao động không làm việc và không hưởng tiền lương: Nếu người lao động không làm việc và không nhận lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không cần phải đóng bảo hiểm xã hội cho tháng đó. Thời gian này sẽ không được tính vào thời gian để hưởng bảo hiểm xã hội.
- Người lao động nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau: Trong trường hợp người lao động nghỉ việc để hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, họ không cần phải đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp. Tuy nhiên, họ vẫn được hưởng quyền lợi bảo hiểm y tế trong thời gian này.
4. Thủ tục đóng bảo hiểm xã hội:
Căn cứ vào quy định tại Điều 31 Quyết định 595/QĐ-BHXH và hướng dẫn cụ thể trong Quyết định 222/QĐ-BHXH năm 2021, quy trình thực hiện việc đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) cho các loại hình bảo hiểm xã hội được quy định chi tiết như sau:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Trước tiên, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo yêu cầu của cơ quan bảo hiểm xã hội. Hồ sơ này bao gồm các tài liệu cần thiết như danh sách người lao động, bảng lương, hợp đồng lao động, và các giấy tờ chứng minh khác. Đảm bảo hồ sơ được hoàn thiện một cách chính xác và đầy đủ để tránh các sai sót hoặc thiếu sót có thể xảy ra trong quá trình xử lý.
Bước 2: Nộp hồ sơ cho cơ quan bảo hiểm xã hội
Doanh nghiệp có thể thực hiện việc nộp hồ sơ theo một trong các hình thức sau:
- Gửi hồ sơ qua dịch vụ bưu điện đến cơ quan bảo hiểm xã hội. Đây là phương thức truyền thống và thường yêu cầu việc gửi bằng các hình thức bảo đảm để đảm bảo hồ sơ không bị thất lạc.
- Đem hồ sơ đến trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội tại địa phương. Phương thức này giúp doanh nghiệp có thể nhận được phản hồi ngay lập tức và thực hiện các điều chỉnh nếu cần thiết.
- Sử dụng Cổng Thông tin điện tử BHXH Việt Nam hoặc qua tổ chức I-VAN để nộp hồ sơ trực tuyến. Đây là phương thức hiện đại, tiện lợi, và nhanh chóng, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và công sức.
Bước 3: Cơ quan BHXH cấp sổ BHXH và thẻ BHYT
Sau khi tiếp nhận hồ sơ và kiểm tra tính hợp lệ của các tài liệu, cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ tiến hành cấp sổ bảo hiểm xã hội (BHXH) và thẻ bảo hiểm y tế cho người lao động. Quy trình cấp sổ và thẻ này được thực hiện theo các quy định cụ thể và sẽ được thông báo tới doanh nghiệp khi hoàn tất.
Cơ quan bảo hiểm xã hội cam kết giải quyết và hoàn tất thủ tục cấp sổ BHXH và thẻ bảo hiểm y tế trong thời gian tối đa là 05 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận hồ sơ đầy đủ và hợp lệ.
Việc thực hiện đầy đủ và chính xác các bước nêu trên là rất quan trọng để đảm bảo quyền lợi bảo hiểm xã hội cho người lao động được thực hiện đúng theo quy định của pháp luật và giúp doanh nghiệp tránh các rủi ro pháp lý liên quan đến bảo hiểm xã hội.
Xem thêm: Có được đóng Bảo hiểm xã hội khi làm không đủ ngày công trong tháng?
Quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.
Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất!
