1. Hướng dẫn mới về điều chỉnh đơn giá và giá hợp đồng xây dựng

Việc điều chỉnh đơn giá và giá hợp đồng xây dựng được quy định chi tiết tại Điều 6 của Thông tư 02/2023/TT-BXD, bao gồm các quy định quan trọng như sau:

- Theo Điều 38 của Nghị định 37/2015/NĐ-CP (được sửa đổi bởi khoản 14 Điều 1 Nghị định 50/2021/NĐ-CP), việc điều chỉnh đơn giá hợp đồng xây dựng phải được thực hiện theo các nguyên tắc đã được thống nhất trong hợp đồng giữa các bên:

- Trong hợp đồng xây dựng, các bên cần phải thỏa thuận rõ ràng về các trường hợp được phép điều chỉnh đơn giá và giá hợp đồng xây dựng, trình tự, phạm vi, phương pháp và cơ sở điều chỉnh giá hợp đồng. Phương pháp điều chỉnh giá hợp đồng cần phải phù hợp với loại giá hợp đồng và tính chất của công việc trong hợp đồng xây dựng.

- Việc điều chỉnh đơn giá hợp đồng chỉ áp dụng cho hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh và hợp đồng theo thời gian khi có sự thỏa thuận trong hợp đồng giữa các bên.

Nếu khối lượng công việc thực tế tăng hoặc giảm vượt quá 20% so với khối lượng công việc đã ghi trong hợp đồng, đồng thời làm thay đổi giá trị hợp đồng trên 0,25% và đơn giá công việc trên 1%, hoặc khối lượng công việc phát sinh chưa có đơn giá trong hợp đồng, các bên sẽ thống nhất xác định đơn giá mới theo nguyên tắc đã thỏa thuận trong hợp đồng để thanh toán.
Nếu khối lượng công việc thực tế vượt quá 120% so với khối lượng ghi trong hợp đồng, đơn giá mới sẽ chỉ áp dụng cho phần khối lượng vượt quá 120%. Ngược lại, nếu khối lượng công việc giảm lớn hơn 20%, đơn giá mới sẽ được áp dụng cho toàn bộ khối lượng công việc thực tế đã hoàn thành và được nghiệm thu.
Nếu khối lượng công việc tăng hoặc giảm không quá 20% so với khối lượng công việc tương ứng trong hợp đồng, đơn giá trong hợp đồng, kể cả đơn giá đã được điều chỉnh theo thỏa thuận (nếu có), sẽ được áp dụng để thanh toán.
Đối với những khối lượng công việc mà tại thời điểm ký hợp đồng các bên đã thỏa thuận điều chỉnh đơn giá, việc điều chỉnh sẽ thực hiện theo quy định tại khoản 3 Điều 38 Nghị định 37/2015/NĐ-CP (sửa đổi bởi khoản 14 Điều 1 Nghị định 50/2021/NĐ-CP) và theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng.

- Phương pháp điều chỉnh giá hợp đồng xây dựng:

Có hai phương pháp điều chỉnh giá hợp đồng, bao gồm phương pháp bù trừ trực tiếp và phương pháp điều chỉnh bằng công thức. Cả hai phương pháp này đều được quy định chi tiết tại khoản 3 Điều 38 Nghị định 37/2015/NĐ-CP (được sửa đổi bởi khoản 14 Điều 1 Nghị định 50/2021/NĐ-CP). Việc áp dụng các phương pháp này phải phù hợp với tính chất công việc, loại giá hợp đồng, đồng tiền thanh toán và phải được các bên thỏa thuận trong hợp đồng.
Chỉ số giá để điều chỉnh giá hợp đồng xây dựng theo công thức được quy định là chỉ số giá xây dựng.
Cơ sở dữ liệu đầu vào để tính toán điều chỉnh giá phải phù hợp với nội dung công việc trong hợp đồng. Trong hợp đồng cũng cần quy định rõ việc sử dụng nguồn thông tin về giá hoặc nguồn chỉ số giá từ các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để điều chỉnh giá hợp đồng. Công thức tính toán được áp dụng như sau:

GTT = GHĐ x Pn

Trong đó:

“GTT” là giá thanh toán tương ứng với khối lượng công việc hoàn thành được nghiệm thu.
“GHĐ” là giá trong hợp đồng tương ứng với khối lượng công việc hoàn thành được nghiệm thu.
“Pn” là hệ số điều chỉnh (tăng hoặc giảm) áp dụng cho thanh toán hợp đồng đối với các khối lượng công việc hoàn thành trong khoảng thời gian “n”.

- Nếu việc điều chỉnh giá hợp đồng xây dựng dẫn đến việc cần điều chỉnh hoặc bổ sung hợp đồng, các bên phải ký kết phụ lục hợp đồng làm cơ sở cho việc điều chỉnh giá hợp đồng. Chủ đầu tư có trách nhiệm phê duyệt hoặc trình duyệt dự toán điều chỉnh, phát sinh theo đúng quy định pháp luật về quản lý chi phí đầu tư xây dựng và hợp đồng xây dựng để làm cơ sở ký kết phụ lục bổ sung hợp đồng.

- Phương pháp điều chỉnh giá hợp đồng xây dựng cũng được hướng dẫn chi tiết tại Phụ lục I kèm theo Thông tư 02/2023/TT-BXD. Việc áp dụng các phương pháp điều chỉnh phải phù hợp với tính chất công việc, loại giá hợp đồng, đồng tiền thanh toán và được thỏa thuận rõ ràng trong hợp đồng. - Đối với hợp đồng tư vấn xây dựng thực hiện thanh toán theo thời gian (tháng, tuần, ngày, giờ), việc điều chỉnh mức lương cho chuyên gia sẽ thực hiện theo công thức điều chỉnh cho yếu tố chi phí nhân công tại mục I Phụ lục I kèm theo Thông tư 02/2023/TT-BXD.

2. Điều chỉnh khối lượng công việc trong hợp đồng xây dựng

Nội dung về việc điều chỉnh khối lượng công việc trong hợp đồng xây dựng được quy định tại Điều 4 Thông tư 02/2023/TT-BXD, được hướng dẫn cụ thể như sau:

- Việc điều chỉnh khối lượng công việc trong hợp đồng xây dựng phải tuân thủ theo quy định tại Điều 37 Nghị định 37/2015/NĐ-CP, đã được sửa đổi tại khoản 13 Điều 1 Nghị định 50/2021/NĐ-CP. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để các bên liên quan trong hợp đồng xây dựng thực hiện điều chỉnh khối lượng công việc một cách hợp lý và minh bạch.

- Trong trường hợp có sự điều chỉnh khối lượng công việc giữa các thành viên trong liên danh nhà thầu mà không làm thay đổi giá trị hợp đồng xây dựng, chủ đầu tư có quyền quyết định việc điều chỉnh này. Tuy nhiên, quyết định này phải dựa trên sự thỏa thuận và thống nhất giữa các thành viên trong liên danh, đồng thời xem xét kỹ lưỡng về năng lực, kinh nghiệm của từng thành viên. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo rằng việc điều chỉnh không ảnh hưởng đến an toàn, chất lượng, hiệu quả và tiến độ của dự án đã được cam kết trong hợp đồng.

Ngoài ra, cần lưu ý rằng Thông tư 02/2023/TT-BXD có hiệu lực từ ngày 20/4/2023, thay thế cho các Thông tư 07/2016/TT-BXD, Thông tư 08/2016/TT-BXD, Thông tư 09/2016/TT-BXD và Thông tư 30/2016/TT-BXD trước đây. Điều này đánh dấu một sự thay đổi trong quy định pháp lý liên quan đến việc quản lý hợp đồng xây dựng, yêu cầu các bên liên quan cần cập nhật và tuân thủ các quy định mới để đảm bảo quá trình thực hiện hợp đồng được diễn ra thuận lợi và đúng quy định pháp luật.

3. Một số lưu ý

Dưới đây là một số lưu ý quan trọng từ các quy định liên quan đến việc điều chỉnh khối lượng công việc trong hợp đồng xây dựng theo Thông tư 02/2023/TT-BXD và các văn bản pháp lý liên quan:

Tuân thủ quy định pháp lý: Mọi sự điều chỉnh khối lượng công việc trong hợp đồng xây dựng phải dựa trên cơ sở pháp lý quy định tại Điều 37 Nghị định 37/2015/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định 50/2021/NĐ-CP). Việc không tuân thủ quy định này có thể dẫn đến những tranh chấp hoặc hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
Thỏa thuận giữa các bên: Khi điều chỉnh khối lượng công việc giữa các thành viên trong liên danh nhà thầu, điều quan trọng là phải có sự thỏa thuận và thống nhất giữa tất cả các bên liên quan. Điều này giúp đảm bảo rằng mọi thay đổi đều được chấp thuận và không gây ảnh hưởng tiêu cực đến tiến độ hoặc chất lượng của dự án.
Không làm thay đổi giá hợp đồng: Trong trường hợp điều chỉnh khối lượng công việc giữa các thành viên liên danh mà không làm thay đổi giá trị tổng thể của hợp đồng, chủ đầu tư có quyền quyết định. Tuy nhiên, quyết định này phải được đưa ra dựa trên cơ sở thỏa thuận, năng lực, và kinh nghiệm của từng thành viên, nhằm đảm bảo sự hiệu quả của dự án.
Cập nhật quy định mới: Với sự ra đời của Thông tư 02/2023/TT-BXD thay thế cho các thông tư cũ, các bên liên quan trong hợp đồng xây dựng cần nhanh chóng cập nhật và áp dụng các quy định mới này để tránh vi phạm pháp luật và đảm bảo quá trình thực hiện hợp đồng được diễn ra một cách suôn sẻ.
Đảm bảo an toàn và chất lượng: Bất kỳ sự điều chỉnh nào trong hợp đồng xây dựng cũng phải ưu tiên đảm bảo an toàn, chất lượng và hiệu quả của công trình. Điều này đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng và không thể chỉ tập trung vào việc thay đổi khối lượng mà bỏ qua các yếu tố quan trọng khác.

Những lưu ý này giúp các bên liên quan trong hợp đồng xây dựng có thể quản lý và thực hiện việc điều chỉnh khối lượng công việc một cách hiệu quả, tuân thủ đúng pháp luật và đảm bảo chất lượng dự án.