Mục lục bài viết

1. Quy định pháp luật hiện hành về gia hạn đối với đất công ích

1.1. Thời hạn sử dụng đất công ích

Trước đây, theo quy định của Luật Đất đai 2013 và Nghị định 43/2014/NĐ-CP, thời hạn sử dụng đất công ích tối đa là 05 năm/lần cho thuê. Sau khi hết thời hạn thuê đất, nếu tổ chức, cá nhân có nhu cầu tiếp tục sử dụng đất thì phải làm thủ tục gia hạn. Thời hạn sử dụng đất công ích là thời gian tối đa mà tổ chức, cá nhân được sử dụng đất công ích cho một mục đích cụ thể. Theo quy định hiện hành, thời hạn sử dụng đất công ích tối đa là 05 năm/lần cho thuê. Sau khi hết thời hạn sử dụng đất, nếu tổ chức, cá nhân có nhu cầu tiếp tục sử dụng đất thì phải làm thủ tục gia hạn.

* Việc quy định thời hạn sử dụng đất công ích có ý nghĩa quan trọng như sau:

- Đảm bảo tính công khai, minh bạch trong việc sử dụng đất công ích: Việc công khai thời hạn sử dụng đất giúp các tổ chức, cá nhân có thể tham gia đấu giá, lựa chọn đất công ích một cách công bằng, minh bạch.

- Kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng đất công ích: Việc quy định thời hạn sử dụng đất giúp kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng đất. Sau khi hết thời hạn sử dụng đất, tổ chức, cá nhân phải trả lại đất cho Nhà nước. Việc này giúp tránh lãng phí và thất thoát đất công ích.

- Tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước: Việc thu tiền thuê đất công ích giúp tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước để đầu tư cho các mục đích công cộng như: xây dựng trường học, bệnh viện, nhà văn hóa,...

* Tuy nhiên, quy định về thời hạn sử dụng đất công ích cũng có một số hạn chế như sau:

- Có thể gây khó khăn cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu sử dụng đất công ích lâu dài: Việc phải gia hạn sử dụng đất sau mỗi 05 năm có thể gây khó khăn cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu sử dụng đất công ích lâu dài.

- Có thể dẫn đến tình trạng đầu tư dàn trải, thiếu hiệu quả: Do lo ngại việc không được gia hạn sử dụng đất sau 05 năm, các tổ chức, cá nhân có thể đầu tư dàn trải, thiếu hiệu quả.

* Để khắc phục những hạn chế trên, cần có những giải pháp phù hợp như:

- Có thể xem xét kéo dài thời hạn sử dụng đất công ích đối với một số trường hợp cụ thể: Ví dụ như đối với các dự án đầu tư có vốn lớn, thời gian thu hồi vốn chậm, hoặc đối với các dự án có ý nghĩa quan trọng về kinh tế - xã hội.

- Có chính sách hỗ trợ cho các tổ chức, cá nhân sử dụng đất công ích hiệu quả: Ví dụ như giảm tiền thuê đất, hỗ trợ lãi suất vay vốn,...

Việc quy định thời hạn sử dụng đất công ích là một vấn đề quan trọng cần được cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo lợi ích quốc gia, lợi ích cộng đồng và quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân sử dụng đất công ích.

Hiện nay, theo quy định của Luật đất đai năm 2024 thì đất công ích được quy định như sau:

Theo khoản 2, điều 6 thì: "2. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã đối với việc sử dụng đất nông nghiệp vào mục đích công ích;"

Theo điểm d, khoản 1, điều 107, Luật đất đai năm 2024 về các trường hợp không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại khi Nhà nước thu hồi đất trong đó có đất thuộc quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích do Ủy ban nhân dân cấp xã cho thuê.

Theo khoản 3, điều 123 của Luật đất đai năm 2024 về thẩm quyền giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng tất thì: "3. Ủy ban nhân dân cấp xã cho thuê đất thuộc quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích của xã, phường, thị trấn."

Cũng tại điểm a, khoản 1, điều 151 của Luật đất đai năm 2024 thì đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích theo quy định tại điều 179 thì người sử dụng đất không được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.

Cụ thể tại điều 179 của Luật đất đai năm 2024 có quy định như sau:

Điều 179. Quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích

1. Quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích đã được lập theo quy định của pháp luật về đất đai qua các thời kỳ thì tiếp tục được sử dụng để phục vụ cho các nhu cầu công ích của địa phương.

2. Quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích của xã, phường, thị trấn để sử dụng vào các mục đích sau đây:

a) Xây dựng các công trình văn hóa, thể dục thể thao, vui chơi, giải trí công cộng, y tế, giáo dục, chợ, nghĩa trang và các công trình công cộng khác do Ủy ban nhân dân cấp xã đầu tư, quản lý, sử dụng; xây dựng nhà tình nghĩa, nhà tình thương, nhà đại đoàn kết;

b) Bồi thường cho người có đất thu hồi khi xây dựng các công trình quy định tại điểm a khoản này.

3. Đối với diện tích đất chưa sử dụng vào các mục đích quy định tại khoản 2 Điều này thì Ủy ban nhân dân cấp xã cho cá nhân tại địa phương thuê để sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản theo hình thức đấu giá. Thời hạn sử dụng đất đối với mỗi lần thuê không quá 10 năm.

4. Quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích của xã, phường, thị trấn do Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất quản lý, sử dụng theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Theo đó, ở khu vực nông thông thì: "Đất sử dụng để chỉnh trang khu dân cư nông thôn bao gồm đất chỉnh trang trong khu dân cư hiện có, đất thuộc quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích, đất được quy hoạch để mở rộng khu dân cư nông thôn." Như vậy, đất công ích có thể thu hồi để phục vụ quy hoạch, chỉnh trang khu dân cư nông thôn.

 

1.2. Thủ tục gia hạn đất công ích

Do chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể về da hạn đất công ích theo Luật đất đai năm 2024 nên có thể áp dụng tinh thần của quy định tại Điều 74 Nghị định 43/2014/NĐ-CP, hồ sơ đề nghị gia hạn sử dụng đất bao gồm:

  • Đơn đề nghị gia hạn sử dụng đất;
  • Bản sao hợp đồng thuê đất;
  • Bản sao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
  • Giấy tờ chứng minh đã sử dụng đất đúng mục đích, đúng quy định;

Tổ chức, cá nhân nộp hồ sơ đề nghị gia hạn sử dụng đất tại Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi có đất. Uỷ ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm xem xét, thẩm định hồ sơ và trình Uỷ ban nhân dân cấp huyện quyết định.

Thời gian thực hiện thủ tục hành chính không quá 07 ngày làm việc.

 

1.3. Thẩm quyền quản lý đất công ích

- Uỷ ban nhân dân cấp xã: Có trách nhiệm quản lý và sử dụng đất công ích theo quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất. Thu hồi đất công ích khi hết thời hạn sử dụng hoặc vi phạm quy định về sử dụng đất. Cho thuê đất công ích theo quy định. Giám sát việc sử dụng đất công ích.

- Uỷ ban nhân dân cấp huyện: Quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn huyện, bao gồm cả đất công ích. Phê duyệt phương án sử dụng đất công ích. Giải quyết các tranh chấp liên quan đến sử dụng đất công ích.

- Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh: 

  • Quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn tỉnh, bao gồm cả đất công ích. Hướng dẫn, thanh tra việc quản lý và sử dụng đất công ích. Ngoài ra, Chính phủ cũng có những quy định chung về quản lý và sử dụng đất công ích.
  • Việc phân cấp thẩm quyền quản lý đất công ích giúp cho việc quản lý đất công ích được thực hiện chặt chẽ, hiệu quả hơn. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý một số vấn đề sau: Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền trong việc quản lý đất công ích. Cần nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý đất đai. Cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc sử dụng đất công ích.

Việc phân tích kỹ hơn về thẩm quyền quản lý đất công ích giúp chúng ta hiểu rõ hơn về trách nhiệm của các cấp chính quyền trong việc quản lý đất công ích, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng đất công ích.

 

2. Đánh giá quy định về gia hạn đối với đất công ích

2.1. Ưu điểm

- Tính công khai, minh bạch: Quy định pháp luật hiện hành về gia hạn đối với đất công ích được thực hiện công khai, minh bạch. Việc này thể hiện qua các quy định sau:

  • Hồ sơ đề nghị gia hạn sử dụng đất phải được công khai trên Cổng thông tin điện tử của Uỷ ban nhân dân cấp xã.
  • Việc tổ chức đấu giá, lựa chọn tổ chức, cá nhân được giao đất công ích phải được thực hiện công khai, minh bạch.
  • Việc thu tiền thuê đất công ích phải được thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế, phí.

Tính công khai, minh bạch giúp đảm bảo quyền lợi của tổ chức, cá nhân sử dụng đất công ích, đồng thời hạn chế tham nhũng, tiêu cực trong quá trình quản lý và sử dụng đất công ích.

- Kiểm soát chặt chẽ thời hạn sử dụng đất: Quy định về thời hạn sử dụng đất công ích giúp kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng đất. Sau khi hết thời hạn sử dụng đất, tổ chức, cá nhân phải trả lại đất cho Nhà nước. Việc này giúp tránh lãng phí và thất thoát đất công ích.

- Tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước: Việc thu tiền thuê đất công ích giúp tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước để đầu tư cho các mục đích công cộng như: xây dựng trường học, bệnh viện, nhà văn hóa,...

 

2.2. Hạn chế

- Thủ tục hành chính phức tạp: Thủ tục hành chính gia hạn sử dụng đất còn phức tạp, tốn thời gian và chi phí cho người dân. Theo quy định hiện hành, tổ chức, cá nhân phải thực hiện nhiều bước như: nộp hồ sơ, trình duyệt, thẩm định, phê duyệt,... Việc này gây khó khăn cho người dân trong quá trình gia hạn sử dụng đất.

- Khả năng tiếp cận thông tin của người dân còn hạn chế: Khả năng tiếp cận thông tin của người dân về quy định pháp luật liên quan đến gia hạn sử dụng đất còn hạn chế. Nhiều người dân không biết hoặc không hiểu rõ về các quy định, thủ tục hành chính liên quan. Việc này dẫn đến tình trạng người dân gặp nhiều khó khăn trong quá trình gia hạn sử dụng đất.

- Giám sát và kiểm tra việc sử dụng đất công ích chưa thực sự hiệu quả: Công tác giám sát và kiểm tra việc sử dụng đất công ích chưa thực sự hiệu quả. Việc này dẫn đến tình trạng một số tổ chức, cá nhân sử dụng đất không đúng mục đích, vi phạm quy định của pháp luật.

 

3. Giải pháp để hoàn thiện quy định liên quan đến gia hạn đất công ích

- Hoàn thiện hệ thống pháp luật, đơn giản hóa thủ tục hành chính: Rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định về gia hạn sử dụng đất công ích cho phù hợp với thực tiễn. Xây dựng quy trình thủ tục hành chính đơn giản, dễ hiểu, thuận tiện cho người dân. Việc thực hiện thủ tục hành chính có thể được thực hiện trực tuyến, giúp người dân tiết kiệm thời gian và chi phí.

- Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật: Tuyên truyền, phổ biến pháp luật về gia hạn sử dụng đất công ích đến người dân thông qua các kênh thông tin đại chúng như: báo chí, truyền hình, internet,... Tổ chức các hội thảo, tập huấn về quy định pháp luật cho cán bộ quản lý nhà nước và người dân. Cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác về quy định pháp luật trên Cổng thông tin điện tử của Uỷ ban nhân dân các cấp.

- Nâng cao hiệu quả giám sát và kiểm tra việc sử dụng đất công ích: Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc sử dụng đất công ích. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về sử dụng đất công ích. Nâng cao năng lực và trình độ chuyên môn cho cán bộ quản lý nhà nước về đất đai.

- Ngoài ra, cần thực hiện một số giải pháp khác như: Nâng cao nhận thức của tổ chức, cá nhân sử dụng đất công ích về trách nhiệm của mình. Khuyến khích các tổ chức, cá nhân sử dụng đất công ích hiệu quả, tiết kiệm.

 

4. Kết luận về vấn đề liên quan đến gia hạn đất công ích

Đất công ích đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm lợi ích cộng đồng. Việc quản lý và sử dụng đất công ích hiệu quả là một vấn đề quan trọng được Nhà nước quan tâm.

- Quy định pháp luật hiện hành về việc gia hạn đối với đất công ích có những ưu điểm và hạn chế nhất định. Để hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng đất công ích, cần thực hiện một số giải pháp như: Hoàn thiện hệ thống pháp luật, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Nâng cao hiệu quả giám sát và kiểm tra việc sử dụng đất công ích.

- Ngoài ra, cần thực hiện một số giải pháp khác như: Nâng cao nhận thức của tổ chức, cá nhân sử dụng đất công ích về trách nhiệm trong việc sử dụng đất. Khuyến khích các tổ chức, cá nhân sử dụng đất công ích hiệu quả, tiết kiệm. Có chính sách hỗ trợ cho các tổ chức, cá nhân sử dụng đất công ích hiệu quả.

Việc thực hiện các giải pháp trên sẽ góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng đất công ích, bảo đảm lợi ích quốc gia, lợi ích cộng đồng và quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân sử dụng đất công ích.

Bài viết này đã phân tích chi tiết các quy định pháp luật hiện hành về việc gia hạn đối với đất công ích, đồng thời đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng đất công ích.

Hy vọng bài viết này hữu ích cho bạn đọc. Ngoài ra, bạn đọc có thể tham khảo:

Mọi thắc mắc xin liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ.