1. Bảo hiểm xã hội là gì?

- Bảo hiểm xã hội là chế độ đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động trong trường hợp bị giảm hoặc mất thu nhập do thai sản, ổm đau, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết.

- Bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình bảo hiểm mà người tham gia có thể lựa chọn được mức đóng, phương thức đóng phù hợp với nhu cầu và thu nhập của mình trên tinh thần tự nguyện, Nhà nước có chính sách hỗ trợ để người tham gia hưởng chế độ hưu trí và tử tuất.

- Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm có sự tham gia của người sử dụng lao động và người lao động.

Như vậy, chỉ có loại hình bảo hiểm xã hội bắt buộc thì doanh nghiệp mới phải đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động.

2. Quy định về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc

Căn cứ Điều 2 Luật bảo hiểm xã hội năm 2014 có quy định về đối tượng tham gia xã hội, gồm:

- Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn và hợp đồng lao động xác định thời hạn.

- Người lao động theo hợp động có thời hạn từ 1 đến 3 tháng.

- Cán bộ, công chức, viên chức theo Luật cán bộ, công chức và Luật viên chức.

- Công nhân quốc phòng, công nhân công an, ngươi làm công tác trong tổ chức cơ yếu.

- Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật công an nhân dân; người làm công tác cơ yếu hương lương như quân nhân.

- Hạ sĩ quan, chiến sĩ quan đội nhân dân; hạ sĩ quan, chiến sĩ công an nhân dân phục vụ có thời hạn; học viên quân đội, công an, cơ yêu đang theo học được hưởng sinh hoạt phí.

- Người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định tại Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

- Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác có hưởng tiền lương.

- Người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn.

Như vậy ,người lao động thuộc một trong các đối tượng nêu trên thì người sử dụng lao động phải có trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội.

3. Quyền lợi tham gia bảo hiểm xã hội của người lao động.

Trong thời gian tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, người lao động có quyền sau:

- Được tham gia và hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội ( ốm đau, thai sản, thất nghiệp, hưu trí, tử tuất).

- Được cấp và tự quản lý sổ bảo hiểm xã hội ( Người lao động được quyền giữ sổ bảo hiểm và yêu cầu người sử dụng lao động giao sổ cho mình quản lý).

- Được nhận trợ cấp bảo hiểm xã hội và nhận lương hưu đầy đủ, kịp thời theo một trong các hình thức sau:

+ Nhận tiền trực tiếp từ cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc tổ chức dịch vụ được cơ quan bảo hiểm xã hội ủy quyền.

+ Nhận tiền thông qua tài khoản tiền gửi của người lao động mở tại ngân hàng.

+ Nhận tiền thông qua người sử dụng lao động.

- Được hưởng bảo hiểm y tế trong thời gian đang hưởng lương hưu, nghỉ việc hưởng trợ cấp thai sản khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi, nghỉ việc hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hàng tháng, đang hưởng trợ cấp ốm đau đối với người lao động mắc bệnh thuộc Danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày do Bộ y tế ban hành.

- Được chủ động đi giám định mức suy giảm khả năng lao động sau khi bị thương tật, bệnh tật đã được đi điều trị ổn định và được thanh toán phí giám định y khoa nếu đủ điều kiện để hưởng bảo hiểm xã hội.

- Được quyền ủy quyền cho người khác nhận lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội.

- Được người sử dụng cung cấp thông tin về đóng bảo hiểm xã hội định kỳ 6 tháng tháng một lần. Được yêu cầu người sử dụng lao động và cơ quan bảo hiểm xã hội cung cấp thông tin về việc đóng, hưởng bảo hiểm xã hội.

- Được quyền khiếu nại,tố cáo và khởi kiện bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp

4. Trách nhiệm của người sử dụng lao động trong quá trình tham gia bảo hiểm xã hội.

Trong quá trình tham gia lao động , người sử dụng lao động phải có trách nhiệm sau:

- Người sử dụng lao động phải lập hồ sơ để cấp sổ bảo hiểm xã hội , đóng và hưởng bảo hiểm xã hội cho người lao động.

- Người sử dụng lao động hàng tháng đóng trên quỹ tiền lương đóng bảo hiểm xã hội của người lao động. ( Quỹ ốm đau, thai sản,tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất). Ngoài ra, hàng tháng trích từ tiền lương của người lao động để đóng cùng một lúc vào quỹ bảo hiểm xã hội.

- Giới thiệu người lao động đi giám định mức suy giảm khả năng lao động sau khi thương tật, bệnh tật đã được điều trị ổn định, giám định suy giảm khả năng lao động để về hưu trước tuổi tại Hội đồng giám định y khoa.

- Phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội trả trợ cấp bảo hiểm xã hội cho người lao động.

- Khi người lao động chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc thì phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội trả sổ bảo hiểm xã hội cho người lao động.

- Cung cấp chính xác, đầy đủ, kịp thời thông tin, tài liệu liên quan đến đóng,hưởng bảo hiểm xã hội theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền, cơ quản bảo hiểm xã hội.

- Định kỳ 6 tháng, niêm yết công khai thông tin về việc đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động, cung cấp thông tin về việc đóng bảo hiểm xã hội của lao động khi người lao động hoặc tổ chức công đoàn yêu cầu.

- Hằng năm, niêm yết công khai thông tin đóng bảo hiểm xã hội của người lao động do cơ quan bảo hiểm xã hội cung cấp theo quy định pháp luật.

5. Người lao động nghỉ việc, công ty không trả lại sổ bảo hiểm xã hội thì cần phải làm gì?

- Căn cứ tại Khoản 2 Điều 48 Bộ luật Lao động 2019 có quy định trong thời hạn 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản tiền cói liên quan đến quyền lợi mỗi bên. Trừ một số trường hợp sau có thể kéo dài nhưng không quá 30 ngày:

+ Người sử dụng lao động không phải là cá nhân dứt hoạt động.

+ Người sử dụng lao động thay đổi cơ cấu, công nghê và vì lý do kinh tế.

+ Chia, tách, hợp nhất, sáp nhập; bán, cho thuê, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp; chuyển nhượng quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã.

+ Do thiên tai, hỏa hoạn, địch họa hoặc dịch bệnh nguy hiểm.

Như vậy khi người lao động nghỉ việc, công ty phải có trách nhiệm hoàn thành thủ tục chốt sổ bảo hiểm xã hội chậm nhất là không quá 30 ngày. Trường hợp công ty không thực hiện nghĩa vụ chốt và trả lại sổ bảo hiểm xã hội thì người lao động có thể khiếu nại lần đầu tới người đại diện theo pháp luật để được giải quyết. Trường hợp công ty cố tình không giải quyết hoặc người lao động không đồng ý theo hướng giải quyết của công ty thì có thể làm đơn khiếu nại lần hai gửi trực tiếp cho Chánh thanh tra Sở lao động thương binh xã hội nơi công ty đặt trụ sở .

Trên đây là một số vấn đề liên quan đến trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội của doanh nghiệp mà Luật Minh khuê giải đáp và gửi đến khách hàng tham khảo. Mọi vướng mắc Quý khách vui lòng trao đổi trực tiếp với Luật sư tư vấn pháp luật bảo hiểm xã hội trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số 19006162 để được nhận sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê. Rất mong nhận được sự hợp tác!