Hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề theo quy định mới nhất

Người lao động không còn có thể duy trì lợi thế cạnh tranh chỉ dựa trên kinh nghiệm thực tiễn hoặc kỹ năng đơn giản, mà cần thường xuyên được đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao trình độ kỹ năng nghề để đáp ứng yêu cầu thay đổi nhanh chóng của công nghệ và phương thức sản xuất. Trong bối cảnh đó, chính sách hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề không chỉ là một giải pháp mang tính kỹ thuật nhằm cải thiện chất lượng nguồn nhân lực, mà còn là một trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội bền vững, bảo đảm việc làm ổn định và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

1. Hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề là gì?

Chính sách hỗ trợ đào tạo nghề cho người lao động theo khung pháp lý năm 2025 được hiểu là hệ thống các biện pháp tài chính và phi tài chính do Nhà nước triển khai thông qua Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp và Ngân sách nhà nước nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng thực hành nghề nghiệp cho người lao động. Điểm khác biệt cơ bản giữa Luật Việc làm 2025 và các quy định trước đây nằm ở triết lý vận hành: chuyển từ hỗ trợ thụ động sang chủ động hỗ trợ duy trì việc làm và nâng cao khả năng thích ứng của người lao động trước sự thay đổi công nghệ.   

Về mặt bản chất, đây là một hình thức đầu tư vào vốn nhân lực. Đối với người lao động đang hưởng bảo hiểm thất nghiệp, hỗ trợ đào tạo nghề là một quyền lợi đi kèm nhằm giúp họ nhanh chóng quay trở lại thị trường lao động với một năng lực mới. Đối với doanh nghiệp, chính sách này đóng vai trò như một quỹ dự phòng rủi ro, cho phép họ nhận được nguồn lực hỗ trợ để đào tạo lại lao động trong các tình huống bất khả kháng như thiên tai, dịch bệnh hoặc thay đổi cơ cấu sản xuất, thay vì phải thực hiện các biện pháp cắt giảm nhân sự cực đoan. Việc luật hóa các hành vi bị nghiêm cấm như gian lận hồ sơ hay phân biệt đối xử tại Điều 5 của Luật mới càng khẳng định tính minh bạch và công bằng trong việc tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ này.

2. Đối tượng hưởng chính sách hỗ trợ đào tạo nghề

Tại Điều 31 Luật Việc làm 2025 quy định mới đã mở rộng đáng kể phạm vi đối tượng thụ hưởng, đồng thời thiết lập các rào cản kỹ thuật cần thiết để đảm bảo nguồn lực được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả.

2.1. Người lao động tham gia bảo hiểm thất nghiệp

Để được hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề, người lao động cần đáp ứng các điều kiện quy định tại Điều 37 và Điều 38 Luật Việc làm 2025 :

• Đối với hợp đồng từ 12 tháng trở lên: Phải đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong vòng 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng.
• Đối với hợp đồng từ 01 tháng đến dưới 12 tháng: Phải đóng đủ 12 tháng trở lên trong vòng 36 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng.
• Điều kiện về thời gian: Đã nộp hồ sơ đề nghị hỗ trợ trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động (đối với người không hưởng trợ cấp tiền mặt). 

Nghị định 374/2025/NĐ-CP cũng làm rõ định nghĩa về "người đang đóng bảo hiểm thất nghiệp" thông qua 06 trường hợp cụ thể để đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau do các vướng mắc hành chính khi doanh nghiệp gặp sự cố.

2.2. Thanh niên và các đối tượng chính sách đặc thù

Luật Việc làm 2025 (Luật 2025) dành một sự ưu tiên đặc biệt cho nhóm đối tượng thanh niên, coi đây là lực lượng nòng cốt cho sự phát triển kinh tế tương lai. Điều 12 của Luật và Nghị định 338/2025/NĐ-CP quy định các nhóm thanh niên sau đây được hỗ trợ đào tạo nghề trình độ sơ cấp hoặc đào tạo dưới 03 tháng:

• Thanh niên hoàn thành nghĩa vụ quân sự hoặc nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân.
• Thanh niên tình nguyện hoàn thành nhiệm vụ thực hiện các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội.
• Trí thức trẻ tình nguyện sau khi hoàn thành nhiệm vụ công tác tại các khu kinh tế - quốc phòng.

Điều kiện tiên quyết đối với nhóm này là họ phải có nhu cầu đào tạo trong thời hạn 60 tháng (05 năm) kể từ ngày hoàn thành nghĩa vụ và quan trọng nhất là chưa từng nhận hỗ trợ đào tạo nghề từ nguồn ngân sách nhà nước sau khi hoàn thành nhiệm vụ đó. Quy định này nhằm ngăn chặn việc trục lợi chính sách đồng thời khuyến khích thanh niên sớm định hướng nghề nghiệp sau khi xuất ngũ hoặc hoàn thành nhiệm vụ.

2.3. Người sử dụng lao động trong tình huống khẩn cấp

Một bước đột phá trong Luật 2025 là chính sách hỗ trợ người sử dụng lao động (doanh nghiệp) đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động. Điều 42 quy định doanh nghiệp được hỗ trợ khi đáp ứng các điều kiện về khó khăn khách quan:

• Bị ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, chiến tranh hoặc theo quyết định của cơ quan nhà nước về việc di dời, thu hẹp sản xuất.
• Có nguy cơ phải cắt giảm lao động do thay đổi công nghệ hoặc cơ cấu tổ chức.
• Đã đóng đủ bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động liên tục từ đủ 12 tháng trở lên tính đến thời điểm đề nghị hỗ trợ.

Việc bổ sung chế độ này khắc phục được lỗ hổng lớn của Luật 2013, vốn không có quy định rõ ràng về trách nhiệm tài chính và cơ chế hỗ trợ cho doanh nghiệp trong các tình huống đặc biệt.

3. Mức hỗ trợ đào tạo nghề mới nhất năm 2026

3.1. Định mức chi phí đào tạo theo Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp

Theo Điều 11 Nghị định 374/2025/NĐ-CP, mức hỗ trợ cụ thể như sau: 

Mức hỗ trợ này áp dụng thống nhất cho tất cả các ngành nghề. Tuy nhiên, nếu người lao động lựa chọn các khóa học có học phí cao hơn (ví dụ như học lái xe hạng C hoặc các chứng chỉ kỹ thuật cao cấp), họ sẽ phải tự chi trả phần học phí vượt mức. Điều này thúc đẩy tính trách nhiệm của cá nhân trong việc lựa chọn lộ trình nghề nghiệp.

3.2. Chế độ hỗ trợ dành cho thanh niên và lao động nông thôn

Đối với các đối tượng thuộc diện hỗ trợ từ ngân sách nhà nước theo Nghị định 338/2025/NĐ-CP, mức hỗ trợ được tính toán dựa trên mức lương cơ sở hoặc mức tham chiếu để đảm bảo tính thời giá.   

• Học phí: Được hỗ trợ theo mức thu thực tế của cơ sở đào tạo nhưng không vượt quá định mức tối đa 4.000.000 đồng/người/khóa đối với lao động nông thôn.   
• Tổng mức hỗ trợ cho thanh niên: Đối với thanh niên hoàn thành nghĩa vụ, mức hỗ trợ tổng cộng (bao gồm cả các khoản phụ cấp) có thể lên đến 12 tháng mức lương cơ sở, tương đương khoảng 28.080.000 đồng theo quy định năm 2026.   
• Hỗ trợ tiền ăn: 50.000 đồng/người/ngày thực học.   
• Hỗ trợ đi lại: 200.000 đồng/khóa (nếu cư trú cách cơ sở đào tạo từ 15km) hoặc 300.000 đồng/khóa (đối với vùng đặc biệt khó khăn).   

Sự kết hợp giữa học phí và các khoản sinh hoạt phí tạo điều kiện tối đa để người lao động chuyên tâm học tập, đặc biệt là những người ở vùng sâu vùng xa vốn gặp khó khăn về chi phí lưu trú khi lên thành phố học nghề.

4. Thời gian và hình thức hỗ trợ đào tạo

Thời gian hỗ trợ đào tạo nghề theo quy định mới vẫn giữ nguyên nguyên tắc tập trung vào đào tạo ngắn hạn để nhanh chóng cung ứng lao động cho thị trường, nhưng có những điều chỉnh về cách tính toán ngày lẻ để đảm bảo quyền lợi tối đa cho người học.   

Thời gian hỗ trợ tối đa là không quá 06 tháng. Đây là khoảng thời gian được đánh giá là vừa đủ để một người lao động có thể hoàn thành các khóa đào tạo sơ cấp hoặc nâng cao kỹ năng trong các ngành như hàn, điện công nghiệp, may mặc, lái xe hay nghiệp vụ du lịch. Nếu khóa đào tạo có những ngày lẻ không đủ tháng, quy tắc làm tròn được áp dụng như sau: dưới 14 ngày tính là nửa tháng, từ 15 ngày trở lên tính là một tháng.   

Về hình thức đào tạo, Luật Việc làm 2025 khuyến khích việc đa dạng hóa các cơ sở đào tạo bao gồm trung tâm giáo dục nghề nghiệp, trường trung cấp, cao đẳng, đại học có đăng ký hoạt động giáo dục nghề nghiệp và cả các doanh nghiệp có đủ điều kiện đào tạo sơ cấp. Một lưu ý quan trọng là các khóa học phải được thực hiện bởi các cơ sở có giấy phép hợp pháp để đảm bảo giá trị của chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia. Đối với các nghề nghiệp nguy hiểm hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia là bắt buộc từ năm 2026, thay vì chỉ khuyến khích như trước đây.

5. Hồ sơ đề nghị hỗ trợ đào tạo nghề

Hồ sơ được thiết kế theo hướng giảm thiểu giấy tờ nhưng tăng cường tính xác thực thông qua dữ liệu số. Tùy vào tình trạng hiện tại của người lao động mà thành phần hồ sơ sẽ có sự khác biệt nhất định.   

5.1. Trường hợp người lao động đang hưởng trợ cấp thất nghiệp

Nhóm này có quy trình đơn giản nhất do thông tin cá nhân đã được lưu trữ trên hệ thống của Tổ chức dịch vụ việc làm công. Hồ sơ bao gồm:   

• Đơn đề nghị hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề theo mẫu (thường là Mẫu số 03 ban hành kèm theo Nghị định của Chính phủ).   
• Bản sao Quyết định về việc hưởng trợ cấp thất nghiệp (hoặc bản chính để đối chiếu).   

5.2. Trường hợp người lao động không hưởng trợ cấp thất nghiệp

Đối với những người đã đóng bảo hiểm thất nghiệp đủ 09 tháng trở lên nhưng không đủ điều kiện hưởng trợ cấp hàng tháng (ví dụ: nghỉ việc chưa đủ 15 ngày hoặc thuộc các diện loại trừ), họ vẫn được hỗ trợ học nghề nhưng hồ sơ cần bổ sung các chứng từ chứng minh quan hệ lao động đã chấm dứt.   

• Đơn đề nghị hỗ trợ học nghề.   
• Đơn đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp (để cơ quan chức năng có căn cứ xét duyệt điều kiện đóng bảo hiểm).   
• Sổ bảo hiểm xã hội (bản chính hoặc bản sao đã được chốt sổ).   
• Giấy tờ xác nhận việc chấm dứt hợp đồng lao động: Có thể là hợp đồng đã hết hạn, quyết định thôi việc, quyết định sa thải, hoặc văn bản xác nhận của người sử dụng lao động có đầy đủ thông tin về lý do và thời điểm chấm dứt.   

Việc sử dụng căn cước công dân gắn chip hoặc số định danh cá nhân là bắt buộc để truy xuất các nhóm thông tin về giáo dục và bảo hiểm trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. 

6. Quy trình xin hỗ trợ đào tạo nghề từng bước

Từ năm 2026, quy trình hành chính có một sự thay đổi mang tính hệ thống trong cách tiếp cận và phê duyệt kết quả.   

Bước 1: Nộp hồ sơ đề nghị

Người lao động trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động phải thực hiện việc nộp hồ sơ. Hình thức nộp linh hoạt bao gồm:   

• Nộp trực tiếp tại Tổ chức dịch vụ việc làm công (Trung tâm dịch vụ việc làm) nơi người lao động có nhu cầu học nghề.   
• Nộp qua đường bưu chính.   
• Nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia. Đây là phương thức được khuyến khích nhất vì tính minh bạch và khả năng theo dõi tiến độ thời gian thực.   

Bước 2: Tiếp nhận và thẩm định hồ sơ

Tổ chức dịch vụ việc làm công có trách nhiệm tiếp nhận và kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ. Nếu hồ sơ chưa đủ, họ sẽ yêu cầu bổ sung trong thời hạn quy định. Trong vòng 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, tổ chức này phải hoàn tất việc xác định nghề, thời gian, mức hỗ trợ và cơ sở đào tạo, sau đó trình Giám đốc Sở Nội vụ ký quyết định. Việc chuyển thẩm quyền ký từ Sở Lao động sang Sở Nội vụ (theo quy định tại Nghị định 374/2025/NĐ-CP) là một điểm mới cần lưu ý trong quá trình theo dõi kết quả.   

Bước 3: Ra quyết định và thông báo kết quả

Giám đốc Sở Nội vụ ban hành Quyết định hỗ trợ đào tạo theo mẫu quy định. Quyết định này được gửi tới:   

• Cơ quan bảo hiểm xã hội cấp tỉnh (để thực hiện chi trả).   
• Cơ sở đào tạo nghề nghiệp (để tiếp nhận học viên).   
• Người lao động (để thực hiện việc học tập).   

Người lao động cần đến nhận quyết định trong vòng 03 ngày làm việc kể từ ngày ghi trên phiếu hẹn trả kết quả. Nếu nộp trực tuyến, thông báo sẽ được gửi qua tài khoản dịch vụ công.   

Bước 4: Thực hiện đào tạo và thanh quyết toán

Người lao động bắt đầu khóa học theo lịch của cơ sở đào tạo. Kinh phí hỗ trợ học phí không được trao trực tiếp cho người lao động mà được cơ quan BHXH chuyển thẳng cho nhà trường. Trong khi đó, tiền hỗ trợ ăn uống (nếu có) sẽ được chuyển vào tài khoản cá nhân của người lao động để đảm bảo sinh hoạt. Điều này đảm bảo nguồn kinh phí đào tạo được sử dụng đúng mục đích, tránh việc người lao động nhận tiền nhưng không đi học.

7. Ví dụ thực tế về áp dụng chính sách

Để minh họa cụ thể cho các quy định trên, hãy xem xét hai kịch bản phổ biến trong thị trường lao động năm 2026.

Kịch bản 1: Nâng cao kỹ năng trong ngành Logistics. Chị H là nhân viên kho bãi tại một doanh nghiệp lớn ở Vùng II. Do công ty chuyển đổi sang hệ thống kho thông minh (thay đổi công nghệ), chị H có nguy cơ mất việc. Công ty của chị H nộp hồ sơ đề nghị hỗ trợ đào tạo lại cho 50 nhân viên để vận hành hệ thống mới.

• Khóa đào tạo: Vận hành kho thông minh, thời gian 04 tháng.
• Mức học phí: 2.000.000 đồng/tháng.
• Hỗ trợ từ Quỹ BHTN: 1.500.000 đồng/tháng $\times$ 4 tháng = 6.000.000 đồng.
• Phần còn lại: Doanh nghiệp hoặc chị H tự chi trả theo thỏa thuận lao động.
• Kết quả: Chị H giữ được việc làm và có kỹ năng cao hơn, doanh nghiệp giảm bớt chi phí tuyển dụng mới.

Kịch bản 2: Người lao động tự do tham gia bảo hiểm thất nghiệp học nghề. Anh M làm việc theo hợp đồng 06 tháng tại một xưởng cơ khí, đóng BHTN đủ 12 tháng trong vòng 36 tháng gần nhất. Khi hết hạn hợp đồng, anh nghỉ việc và muốn học nghề hàn công nghệ cao để đi xuất khẩu lao động.

• Khóa học: Hàn tích hợp, thời gian 03 tháng.
• Học phí: 4.500.000 đồng/khóa.
• Mức hỗ trợ: Được chi trả toàn bộ 4.500.000 đồng vì không vượt mức trần cho khóa dưới 3 tháng.
• Anh M còn nhận được 50.000 đồng tiền ăn cho mỗi ngày đi học thực tế.

8. Các trường hợp bị từ chối hỗ trợ đào tạo nghề

Chính sách hỗ trợ của Nhà nước đi kèm với các nghĩa vụ tuân thủ pháp luật nghiêm ngặt. Người lao động có thể bị từ chối hoặc bị đình chỉ hỗ trợ nếu vi phạm các điều khoản sau:   

• Vi phạm về tính trung thực: Gian lận, giả mạo hồ sơ hoặc cung cấp thông tin sai lệch về tình trạng việc làm và thời gian đóng bảo hiểm.   
• Thay đổi trạng thái lao động: Đã tìm được việc làm mới và tham gia BHXH bắt buộc tại đơn vị mới. Tuy nhiên, nếu đã có quyết định hỗ trợ và đang trong khóa học, người lao động vẫn có thể được tiếp tục hỗ trợ cho đến khi kết thúc khóa học để đảm bảo hoàn thành trình độ.   
• Vi phạm nghĩa vụ tìm kiếm việc làm: Từ chối nhận việc làm 02 lần liên tiếp do Trung tâm dịch vụ việc làm giới thiệu mà không có lý do chính đáng. Hoặc không thực hiện thông báo tìm kiếm việc làm hàng tháng trong 03 tháng liên tục.   
• Các lý do pháp lý và cá nhân: Thực hiện nghĩa vụ quân sự, bị tạm giam, đi học tập trên 12 tháng ở nước ngoài, hoặc ra nước ngoài định cư.   
• Ý thức tham gia học tập: Không đến nhận quyết định hỗ trợ trong thời hạn quy định (03 ngày làm việc) mà không báo lý do, được coi là không có nhu cầu hỗ trợ.   

Các hành vi lợi dụng dịch vụ việc làm để xâm phạm lợi ích quốc gia hoặc trật tự an toàn xã hội cũng bị nghiêm cấm và sẽ dẫn đến việc chấm dứt mọi quyền lợi về bảo hiểm thất nghiệp.   

9. Câu hỏi thường gặp 

Dưới đây là tổng hợp những thắc mắc phổ biến nhất mà người lao động thường gặp phải khi tiếp cận chính sách mới.   

9.1. Có được hỗ trợ đào tạo nghề nhiều lần không?

Theo nguyên tắc bảo hiểm, mỗi lần hưởng trợ cấp thất nghiệp, người lao động chỉ được hỗ trợ đào tạo nghề một lần. Tuy nhiên, đối với một số nhóm đối tượng đặc thù như lao động nông thôn, nếu sau khi học nghề mà bị mất việc làm do nguyên nhân khách quan (như thiên tai, dịch bệnh), họ có thể được xem xét hỗ trợ lại để chuyển đổi nghề nghiệp, nhưng tổng số lần hỗ trợ không quá 03 lần. Đối với thanh niên hoàn thành nghĩa vụ, chính sách quy định rõ chỉ hỗ trợ một lần để đảm bảo tính công bằng và dàn trải nguồn lực ngân sách.   

9.2. Có được hỗ trợ học nghề nếu chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp hàng tháng không?

Trả lời: Có.

Người lao động chỉ cần đáp ứng điều kiện về thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp (đủ 09 tháng trở lên trong vòng 24 tháng trước khi nghỉ việc) và đã nộp hồ sơ đúng hạn là có thể được xét duyệt hỗ trợ học nghề, ngay cả khi họ không nhận được tiền trợ cấp thất nghiệp hàng tháng (ví dụ do đã có thu nhập từ việc làm tự do hoặc nghỉ việc chưa đủ 15 ngày).   

9.3. Học online có được hỗ trợ kinh phí không?

Hiện nay, Luật và các Nghị định hướng dẫn quy định việc hỗ trợ học phí thông qua các "cơ sở đào tạo nghề nghiệp" có đăng ký hoạt động hợp pháp. Mặc dù từ năm 2026, các thủ tục hành chính liên quan đến hồ sơ có thể thực hiện "trực tuyến toàn trình" (online), nhưng việc đào tạo nghề phải tuân thủ quy chuẩn về giờ chuẩn giảng dạy và thực hành. Một giờ dạy thực hành hoặc tích hợp thường yêu cầu sự có mặt trực tiếp tại xưởng hoặc lớp học.

Do đó, các khóa học thuần túy online thường khó được phê duyệt trừ khi đó là các chương trình đào tạo từ xa đã được Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cấp phép chính thức và có cơ chế kiểm soát chất lượng tương đương đào tạo trực tiếp. Người lao động nên kiểm tra kỹ danh mục các cơ sở đào tạo liên kết với Trung tâm dịch vụ việc làm để biết chắc chắn khóa học mình chọn có được hỗ trợ hay không. 

Kết luận

Chính sách hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề theo quy định pháp luật hiện hành thể hiện rõ sự chuyển đổi trong tư duy quản lý lao động của Nhà nước, từ việc thụ động giải quyết tình trạng thất nghiệp sang chủ động phòng ngừa và nâng cao khả năng thích ứng nghề nghiệp của người lao động. Đây không chỉ là một chính sách mang tính hỗ trợ đơn thuần, mà là một cơ chế đầu tư chiến lược vào nguồn vốn con người – yếu tố cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Thông qua các cơ chế hỗ trợ tài chính, đào tạo nghề, tư vấn và giới thiệu việc làm, Nhà nước đã tạo điều kiện để người lao động không ngừng nâng cao trình độ, thích ứng với sự thay đổi của thị trường lao động, đồng thời giảm thiểu nguy cơ thất nghiệp dài hạn và bất ổn xã hội.

Trường hợp trong nội dung tư vấn có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong nội dung tư vấn khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề hoặc/ và có sự vướng ngại, thắc mắc, chúng tôi rất mong nhận được ý kiến phản hồi của quý khách hàng. Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài gọi số: 1900.6162 hoặc liên hệ văn phòng để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng!