Quyền lợi của người lao động khi tham gia đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc

1. Người lao động làm việc tại doanh nghiệp phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc?

Theo quy định tại Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 thì người lao động tại Việt Nam là công dân có nghĩa vụ tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bao gồm hai nhóm chính:

- Những người làm việc theo các loại hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc xác định thời hạn, bao gồm hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc hợp đồng lao động theo một công việc cụ thể có thời hạn từ 03 tháng đến dưới 12 tháng. Điều này cũng bao gồm hợp đồng lao động ký kết giữa người sử dụng lao động và người đại diện dưới 15 tuổi theo quy định của pháp luật về lao động.

- Những người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ 01 tháng đến dưới 03 tháng. Trong những trường hợp này, việc tham gia bảo hiểm xã hội đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi và đảm bảo an sinh xã hội cho người lao động.

Điều này nhằm đảm bảo rằng tất cả công dân Việt Nam, dù làm việc theo hợp đồng có xác định thời hạn hay không, đều được bảo đảm quyền lợi và bảo vệ xã hội thông qua việc tham gia bảo hiểm xã hội. Điều này hỗ trợ người lao động trong việc tạo dựng tương lai ổn định và đáng tin cậy cho bản thân và gia đình. Việc tham gia bảo hiểm xã hội cũng tạo nền tảng vững chắc cho hệ thống an sinh xã hội của đất nước, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và xã hội bền vững của Việt Nam

2. Quyền lợi của người lao động khi tham gia đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc

Khi người lao động tham gia bảo hiểm xã hội, họ sẽ được hưởng một loạt quyền lợi vô cùng quan trọng, bảo đảm an sinh xã hội và đáng giá công lao của họ.

- Được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội đầy đủ và đa dạng theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2014. Điều này bao gồm các chế độ như bảo hiểm y tế, bảo hiểm hưu trí, bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp. Nhờ vào những chế độ này, người lao động có thể yên tâm trong việc bảo vệ sức khỏe, sự nghiệp và cuộc sống của mình.

- Được cấp và quản lý sổ bảo hiểm xã hội một cách công bằng và minh bạch. Sổ bảo hiểm xã hội không chỉ là chứng từ xác nhận việc tham gia bảo hiểm mà còn là tài sản có giá trị cho người lao động. Việc quản lý sổ bảo hiểm xã hội đảm bảo tính chính xác và đúng đắn, giúp người lao động dễ dàng kiểm tra thông tin và quyền lợi của mình.

- Quyền được nhận lại sổ bảo hiểm xã hội khi ngừng làm việc hoặc chuyển công tác. Sổ bảo hiểm xã hội là một phần kỷ niệm quan trọng của sự đóng góp và công lao của người lao động trong quá trình làm việc. Việc nhận lại sổ khi kết thúc quá trình làm việc không chỉ là điều cần thiết pháp lý mà còn là sự công nhận tôn trọng và tri ân đối với người lao động.

- Khi người lao động tham gia bảo hiểm xã hội, họ sẽ được đảm bảo quyền lợi về lương hưu và trợ cấp một cách đầy đủ và kịp thời. Điều này được thực hiện thông qua các hình thức sau đây:

+ Nhận trực tiếp tại cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc tổ chức dịch vụ được ủy quyền: Người lao động có thể tới trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc các tổ chức dịch vụ có thẩm quyền để nhận lương hưu và trợ cấp. Điều này giúp họ tiếp cận nhanh chóng và thuận tiện với các khoản tiền hỗ trợ mà họ có quyền nhận.

+ Nhận thông qua tài khoản tiền gửi tại ngân hàng: Người lao động có thể chọn nhận lương hưu và trợ cấp thông qua tài khoản tiền gửi mở tại ngân hàng. Điều này mang lại sự tiện lợi và an toàn cho người lao động vì họ không cần mang theo tiền mặt và có thể quản lý tiền bạc một cách hiệu quả.

+ Nhận thông qua công ty, tổ chức nơi làm việc hay người sử dụng lao động: Một số công ty, tổ chức hoặc người sử dụng lao động có thể tự động chuyển khoản lương hưu và trợ cấp cho người lao động thông qua hệ thống thanh toán của họ. Điều này giúp đảm bảo việc nhận tiền diễn ra đúng thời hạn và tiết kiệm thời gian cho người lao động.

- Hưởng bảo hiểm y tế đầy đủ và tiện lợi trong nhiều tình huống khác nhau. Cụ thể, bảo hiểm y tế được hưởng trong các trường hợp sau:

+ Đang hưởng lương hưu: Khi người lao động đạt tuổi nghỉ hưu và nhận lương hưu, họ vẫn được hưởng quyền lợi bảo hiểm y tế để duy trì sức khỏe và chăm sóc bản thân.

+ Nghỉ việc hưởng trợ cấp thai sản: Phụ nữ có quyền nghỉ việc khi mang thai và hưởng trợ cấp thai sản để đảm bảo sự an toàn và chăm sóc tốt nhất cho mẹ và bé.

+ Nhận con nuôi: Trong trường hợp nhận con nuôi, người lao động cũng được hưởng các quyền lợi bảo hiểm y tế tương tự như người có con chính thức.

+ Tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp: Khi gặp tai nạn lao động hoặc bị mắc các bệnh nghề nghiệp, người lao động sẽ được hỗ trợ y tế và chữa trị đầy đủ và chất lượng.

+ Trợ cấp ốm đau: Trong những trường hợp khó khăn về sức khỏe, người lao động cũng được hưởng trợ cấp để giúp họ đối phó và phục hồi sau khi ốm đau

- Chủ động đi khám và giám định mức suy giảm khả năng lao động. Người lao động có quyền chủ động đi khám và giám định mức suy giảm khả năng lao động nếu họ gặp phải tình trạng sức khỏe giảm sút. Việc này giúp xác định rõ mức độ suy giảm và đảm bảo họ được thanh toán các chi phí giám định y khoa nếu đủ điều kiện hưởng bảo hiểm xã hội.

- Quyền ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội cho người khác: Người lao động có quyền ủy quyền cho người thân, người thân cận, hoặc người đại diện tin cậy để nhận lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội trong trường hợp họ không thể tự thực hiện việc này. Điều này giúp đảm bảo rằng các quyền lợi này được đáp ứng một cách đáng tin cậy và hiệu quả.

- Quyền được cung cấp thông tin về đóng bảo hiểm xã hội và yêu cầu thông tin từ người sử dụng lao động: Người lao động có quyền yêu cầu người sử dụng lao động cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác về việc đóng bảo hiểm xã hội theo định kỳ và quyền được hưởng các chế độ bảo hiểm. Điều này giúp họ kiểm soát và đảm bảo rằng quá trình đóng bảo hiểm diễn ra một cách minh bạch và đáng tin cậy.

- Quyền khiếu nại, tố cáo và khởi kiện bảo hiểm xã hội theo quy định pháp luật: Người lao động được bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện nếu họ cảm thấy bị vi phạm quyền lợi hoặc chứng kiến bất kỳ hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo hiểm xã hội. Điều này đảm bảo sự công bằng và bảo vệ quyền lợi của họ trong quá trình tham gia bảo hiểm.

3. Người lao động không phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc trong trường hợp nào?

Theo quy định tại Điều 42 Quyết định 595/QĐ-BHXH năm 2017 thì người lao động sẽ không phải đóng bảo hiểm xã hội trong một số trường hợp sau đây:

- Người lao động không làm việc và không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong một tháng sẽ không đóng bảo hiểm xã hội trong tháng đó. Thời gian này cũng không được tính vào quá trình tham gia bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, việc không đóng bảo hiểm xã hội có thể ảnh hưởng đến quyền lợi và đảm bảo an sinh xã hội của người lao động. Do đó, trong trường hợp ngừng làm việc lâu dài, người lao động nên tìm hiểu và cân nhắc các biện pháp bảo vệ quyền lợi cá nhân và gia đình, như tham gia các chương trình bảo hiểm tùy chọn hoặc tích lũy quỹ tiết kiệm dự phòng.

- Trong trường hợp người lao động nghỉ việc để hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên trong một tháng, theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, họ không phải đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), bảo hiểm tai nạn lao động (BHTNLĐ) và bảo hiểm người nước ngoài (BNN). Thời gian này vẫn được tính là thời gian đóng bảo hiểm xã hội, nhưng không tính là thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp. Người lao động vẫn tiếp tục hưởng quyền lợi bảo hiểm y tế (BHYT) trong thời gian nghỉ việc để bảo đảm sức khỏe và chăm sóc tốt nhất cho mình.

- khi người lao động nghỉ việc để hưởng chế độ thai sản trong ít nhất 14 ngày làm việc liên tiếp trong một tháng, đơn vị và người lao động sẽ không phải đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), bảo hiểm tai nạn lao động (BHTNLĐ), và bảo hiểm người nước ngoài (BNN). Thời gian này sẽ được tính là thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội, nhưng không được tính là thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp. Trong thời gian nghỉ việc này, cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ tiếp tục đóng bảo hiểm y tế (BHYT) cho người lao động.

Quy định này giúp tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động khi đối mặt với tình trạng mang thai và việc hưởng chế độ thai sản. Trong thời gian nghỉ việc để chăm sóc bản thân và gia đình, họ không phải lo lắng về việc đóng bảo hiểm xã hội, giúp họ tạm thời giảm bớt gánh nặng tài chính. Đồng thời, việc cơ quan bảo hiểm xã hội tiếp tục đóng bảo hiểm y tế cho người lao động đảm bảo rằng họ vẫn được bảo vệ sức khỏe và hưởng các dịch vụ y tế trong thời gian này.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Phương thức đóng bảo hiểm xã hội theo quy định và một số câu hỏi về các chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc. Còn vướng mắc, vui lòng liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới:  để được hỗ trợ. Trân trọng./.