1. Giới thiệu tác giả
Sách chuyên khảo "Bảo hiến và vấn đề bảo vệ quyền con người" do PGS.TS. Đặng Minh Tuấn làm chủ biên.
2. Giới thiệu hình ảnh sách
Bảo hiến và vấn đề bảo vệ quyền con người
Tác giả: PGS.TS. Đặng Minh Tuấn làm chủ biên
Nhà xuất bản Tư Pháp
3. Tổng quan nội dung sách
Hiến pháp là đạo luật cơ bản quy định về tổ chức quyền lực nhà nước và bảo vệ các quyền con người. Về bản chất, mọi vấn đề của Hiến pháp đều gắn với vấn đề quyền con người. Trước hết, việc tổ chức quyền lực nhà nước theo những thể thức giới hạn, kiểm soát quyền lực có mục đích căn bản là bảo vệ các quyền tự nhiên, quyền con người. Hơn nữa, các quyền con người cũng là một nội dung cơ bản của Hiến pháp. Do vậy, Hiến pháp – đạo luật có nguồn gốc và mục đích bảo vệ quyền con người, được coi là đạo luật nhân quyền.
Quan niệm Hiến pháp là đạo luật nhân quyền, thì bảo hiến có nghĩa là bảo vệ quyền con người. Thực vậy, bảo hiến có vị trí, vai trò quan trọng trong việc bảo vệ các quyền con người. Tuy nhiên, mỗi mô hình bảo hiến, cơ quan bảo hiến cụ thể có vai trò, thực hiện các phương thức, quy trình khác nhau trong việc bảo vệ quyền con người. Có nhiều yếu tố bảo đảm, tác động đến vị trí, vai trò của bảo hiến trọng việc bảo vệ quyền con người. Nghiên cứu các trường hợp điển hình cho phép nhìn nhận lại các lý thuyết truyền thống về bảo hiến với việc bảo vệ quyền con người, đồng thời đánh giá vị trí pháp lý và thực tế của các mô hình bảo hiến cụ thể trong việc bảo vệ các quyền con người.
Ở Việt Nam, bảo hiến là một lĩnh vực đã được nghiên cứu từ nhiều năm trở lại đây. Tuy vậy, vấn đề bảo hiến với việc bảo vệ quyền con người dường như chưa được chú ý một cách thỏa đáng. Nhiều vấn đề trong mối quan hệ giữa bảo hiến và quyền con người đặt ra như: Vị trí, vai trò bảo hiến với bảo vệ các quyền con người; phương thức, quy trình bảo vệ quyền con người của bảo hiến; sự ảnh hưởng của quyền con người đến quá trình hình thành, phát triển của bảo hiến; các mô hình bảo hiến với việc bảo vệ quyền con người; thực tiễn bảo hiến với việc bảo vệ quyền con người.
Nhằm mục đích cung cấp tới bạn đọc quan tâm tới vấn đề này một tài liệu tham khảo toàn diện hơn về bảo hiến với việc bảo vệ quyền con người, tập thể tác giả do PGS.TS. Đặng Minh Tuấn chủ biên, đã biên soạn cuốn Sách chuyên khảo: Bảo hiến và vấn đề bảo vệ quyền con người.
Cuốn sách được biên soạn với cấu trúc chương mục như sau:
Cuốn sách này phân tích, đánh giá các vấn đề lý luận trên trong các mô hình bảo hiến, đại diện cho các quốc gia dân chủ phát triển, chuyển đổi và một số quốc gia ở châu Á, theo đó được kết cấu thành 5 chương:
Chương I: Một số vấn đề lý luận về bảo hiến với bảo vệ quyền con người
Chương II: Bảo hiến với bảo vệ quyền con người ở một số quốc gia theo mô hình Hoa Kỳ
Chương III: Bảo hiến với bảo vệ quyền con người ở một số quốc gia theo mô hình châu Âu
Chương IV: Bảo hiến với bảo vệ quyền con người ở một số quốc gia theo mô hình Hội đồng Hiến pháp
Chương V: Bảo hiến với bảo vệ quyền con người ở một số quốc gia theo mô hình bảo hiến Nghị viện
4. Đánh giá bạn đọc
Nghiên cứu, xây dựng cơ chế bảo hiến là một yêu cầu và là hoạt động có ý nghĩa khi Việt Nam đang triển khai mạnh mẽ việc thực hiện Hiến pháp 2013 và các quyết định tại Đại hội XII của Đảng.
Cuốn sách chuyên khảo: "Bảo hiến và vấn đề bảo vệ quyền con người" được biên soạn giới thiệu tới bạn đọc một số vấn đề lý luận về bảo hiến với việc bảo vệ quyền con người. Nghiên cứu về bảo hiến với bảo vệ quyền con người ở một số quốc gia theo mô hình Hoa Kỳ, mô hình châu Âu, mô hình Hội đồng Hiến pháp và mô hình bảo hiến nghị viện.
Cuốn sách không chỉ có giá trị về mặt khoa học pháp lý mà có có giá trị thực tiễn trong việc xây dựng, thực hiện cơ chế bảo hiến ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Cuốn sách là tài liệu tham khảo hữu ích đối với sinh viên, nghiên cứu sinh, giảng viên cũng như nhà nghiên cứu pháp luật Việt Nam về quyền con người.
5. Kết luận
Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ là một nguồn tư liệu đánh giá chất lượng sách hiệu quả tin cậy của bạn đọc. Nếu thấy chia sẻ của chúng tôi hữu ích, bạn hãy lan tỏa nó đến với nhiều người hơn nhé! Chúc các bạn đọc sách hiệu quả và thu được nhiều thông tin hữu ích từ cuốn sách “"Bảo hiến và vấn đề bảo vệ quyền con người".
Luật Minh Khuê trích dẫn dưới đây nội dung thực hiện bảo hiến vì quyền con người trong Hiến pháp năm 2013 để bạn đọc tham khảo thêm:
Về bản chất, hiến pháp ra đời là nhằm bảo vệ quyền con người, thể hiện ở việc ghi nhận các quyền và tự do cơ bản của công dân, cũng như quy định việc tổ chức bộ máy nhà nước nhằm thực thi quyền lực công trong bảo vệ trật tự xã hội. Nhưng để cho những quy định của hiến pháp được thực hiện đầy đủ, cần phải có những cách thức bảo vệ hiến pháp. Bảo vệ hiến pháp cũng chính là việc bảo vệ quyền con người và ràng buộc trách nhiệm của nhà nước vào những điều hiến pháp quy định.
Bảo vệ hiến pháp (bảo hiến) từng bước được thừa nhận là một nguyên tắc cơ bản của bất kỳ nhà nước pháp quyền nào. Yêu cầu này được đặt ra ngay từ khi con người phát minh ra hiến pháp. Nhưng chỉ từ sau năm 1945, cơ chế bảo hiến mới được tập trung làm rõ về mặt lý luận và thực thi mạnh mẽ ở một số quốc gia, đặc biệt là ở Cộng hòa Liên bang Đức. Mô hình bảo hiến Đức, với những nét đặc sắc của nó, được quan tâm và dần lan rộng ra nhiều nước(1). Ngày nay, mọi nhà nước hiện đại đều nhận thức được đòi hỏi về xây dựng cơ chế bảo hiến và đẩy mạnh việc tìm kiếm mô hình thích hợp với thực tế chính trị mỗi nước.
Cơ chế bảo vệ hiến pháp ở mỗi nước tuy khác nhau(2), song đều có những điểm chung là trao cho một cơ quan có chức năng giải thích hiến pháp, giám sát việc tuân thủ hiến pháp và đưa ra cách thức giải quyết những vi phạm hay những vấn đề tranh chấp liên quan đến hiến pháp...
Nhà nước Việt Nam luôn quan tâm bảo đảm quyền con người. Hiến pháp đầu tiên (1946) đã ghi nhận những quyền con người cơ bản. Hiến pháp cũng coi trọng việc thiết kế bộ máy nhà nước theo hướng dân chủ - tức đảm bảo để nhân dân lao động thực sự giữ địa vị làm chủ trên thực tế. Có thể nói, Hiến pháp đầu tiên của Việt Nam đã tiệm cận những giá trị chung của nhân loại, cả về nội dung quyền con người và cách thức tổ chức bộ máy nhà nước. Tuy nhiên, các cuộc chiến tranh vệ quốc kéo dài hàng chục năm khiến việc xây dựng nhà nước theo những quy định và mục tiêu được xác lập tại Hiến pháp 1946 không được trọn vẹn.
Việc xây dựng nhà nước pháp quyền được đặt ra ở Việt Nam, từ Đại hội VII (1991) đến nay, những vấn đề lý luận về nhà nước pháp quyền ngày càng được làm rõ hơn và đang được nỗ lực triển khai. Ở Việt Nam, nhà nước pháp quyền được xác định tính chất là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Đối với cơ chế bảo vệ hiến pháp, ngay từ Đại hội lần thứ X đã xác định nhiệm vụ “Hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng tính cụ thể, khả thi của các quy định trong văn bản pháp luật. Xây dựng, hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát tính hợp hiến, hợp pháp của các hoạt động và quyết định của các cơ quan công quyền (...) Xây dựng hệ thống tư pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, bảo vệ công lý, quyền con người (...) Xây dựng cơ chế phán quyết về những vi phạm Hiến pháp trong hoạt động lập pháp, hành pháp, tư pháp”. Các Đại hội XI, XII của Đảng tiếp tục khẳng định và phát triển quan điểm này. Đại hội XII còn nhấn mạnh: “Trong tổ chức và hoạt động của Nhà nước, phải thực hiện dân chủ, tuân thủ các nguyên tắc pháp quyền và phải tạo ra sự chuyển biến tích cực, đạt kết quả cao hơn”...
So sánh với các Nhà nước pháp quyền khác, Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam có những đặc điểm sau:
- Nhà nước được xây dựng trên cơ sở kế thừa những điểm ưu trội của các nhà nước hiện đại.
- Nhà nước được xây dựng trên cơ sở học thuyết Mácxít, lấy mục tiêu xã hội chủ nghĩa làm định hướng phát triển.
- Nhà nước đó do Đảng Cộng sản Việt Nam là đảng chính trị duy nhất lãnh đạo.
- Nhà nước được tổ chức trên cơ sở nguyên tắc tập trung dân chủ...
Hiến pháp 2013 khẳng định:“1. Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. 2. Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa do nhân dân làm chủ; tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức. 3. Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp”.
Nhà nước Việt Nam khẳng định mục tiêu hướng tới cần quán triệt trong mọi hoạt động là: “Nhà nước bảo đảm và phát huy quyền làm chủ của nhân dân; công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân; thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, mọi người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện”.
.....
Trong tiến trình xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, liên quan đến cơ chế bảo hiến, một số vấn đề đang đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ hơn về mặt lý luận cũng như thực tiễn.
Thứ nhất, về vấn đề “kiểm soát”quyền lực giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp.
Kiểm soát là rất cần, rất đúng, bởi qua đó, các cơ quan quyền lực nhà nước cần thận trọng hơn, tường minh hơn khi thực hiện chứ năng, nhiệm vụ của mình. Nhưng kiểm soát cái gì? kiểm soát như thế nào?ai kiểm soát?... vẫn cần được tiếp tục thảo luận và thử nghiệm trong thực tế.
Thứ hai, các văn kiện của Đảng và Nhà nước đã có những quy định khá đầy đủ về mọi mặt hoạt động, trong đó có lĩnh vực tổ chức bộ máy nhà nước. Tuy nhiên, khâu tổ chức thực hiện vẫn đang là rào cản lớn nhất hiện nay. Theo đó, việc tổ chức thực hiện triệt để theo các quy định của Hiến pháp về chức năng, nhiệm vụ của Quốc hội, Chính phủ, Tòa án Nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao trong việc bảo vệ Hiến pháp cần có cách tiếp cận mới, với những cách làm mới.
Trên cơ sở Hiến pháp, cần đẩy mạnh nghiên cứu, thảo luận nhằm sớm hình thành được một “Cơ chế bảo vệ Hiến pháp” thông qua một đạo luật riêng (như đã quy định tại Điều 119.2). Thực tiễn thế giới cho thấy, một cơ quan chuyên trách và được trao thẩm quyền thích hợp sẽ bảo vệ tốt hiến pháp và do đó cũng bảo vệ được hiệu quả các quyền con người.
Tiếp tục nghiên cứu, xây dựng cơ chế bảo hiến là một yêu cầu và là hoạt động có ý nghĩa khi Việt Nam đang triển khai mạnh mẽ việc thực hiện Hiến pháp 2013 và các quyết định tại Đại hội XII của Đảng.
