Trả lời:

Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi yêu cầu đến Công ty của chúng tôi, để giải đáp thắc mắc các yêu cầu của bạn Công ty Luật Minh Khuê sẽ cùng bạn làm rõ một số vấn đề với nội dung như sau:

Hiến pháp nước Cộng hòa Ba Lan 1997

Hiến pháp Liên bang Nga năm 1993

Hiến pháp Italia 1947

Hiến pháp Nhật Bản 1946

1. Sự điều chỉnh của Luật Hiến pháp:

Sự điều chỉnh của Luật Hiến pháp là sự tác động có tổ chức, có mục đích của các quy phạm pháp luật hiến pháp lên những quan hệ xã hội nhằm điều chỉnh, bảo vệ và duy trì sự phát triển của những quan hệ xã hội đó.

Sự điều chỉnh của Luật Hiến pháp được thực hiện thông qua hệ thống những phương tiện pháp luật như quy phạm pháp luật hiến pháp, quan hệ pháp luật hiến pháp và thông qua phương pháp điều chỉnh.

>> Xem thêm:  Quyền tư pháp là gì ? Quyền tư pháp theo quy định của Hiến pháp năm 2013

Một trong những phương pháp chính mà Luật Hiến pháp sử dụng để tác động lên những quan hệ xã hội là thiết lập năng lực pháp lý cho chủ thể, xác định quy chế pháp lý và bảo đảm thực hiện quyền, nghĩa vụ của các chủ thể thông qua quan hệ pháp luật hiến pháp.

Đối với thể nhân (con người, công dân, cử tri V.V..) Luật Hiến pháp thiết lập năng lực pháp lý và năng lực hành vi, tức là luật hiến pháp quy định quyền tự do và nghĩa vụ cơ bản chung không phụ thuộc khả năng, vị trí xã hội của từng chủ thể.

Năng lực pháp lý của các cơ quan nhà nước bao hàm chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn. Mỗi loại cơ quan nhà nước có thẩm quyền riêng phù hợp với nhiệm vụ của chúng.

Năng lực pháp lý của các tổ chức xã hội và của các chủ thể khác của luật Hiến pháp cũng bao hàm quyền hạn và trách nhiệm.

2. Nguồn của Luật Hiến pháp

Nguồn của Luật Hiến pháp là hình thức thể hiện quy phạm pháp luật hiến pháp. Nguồn cơ bản của Luật Hiến pháp là những văn bản quy phạm pháp luật chứa đựng quy phạm pháp luật hiến pháp. Ngoài ra, ở một số nước nguồn của Luật Hiến pháp còn bao gồm những tập quán pháp, án lệ. Các điều ước quốc tế ngày nay cũng trở thành nguồn của Luật Hiến pháp của đa số các nước trên thế giới.

Văn bản quy phạm pháp luật là nguồn của Luật Hiến pháp được chia thành: Hiến pháp, luật, văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan hành pháp ban hành, văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan giám sát hiến pháp ban hành, văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan chính quyền địa phương ban hành.

2.1 Hiến pháp, và các văn bản luật khác do cơ quan lập pháp (Nghị viện) ban hành.

Tuy nhiên Hiến pháp và các văn bản luật có thể được thông qua bằng cuộc trưng cầu ý dân hoặc do Nhà vua ban hành (Ảrậpxêút, Ồman). Theo tính chất và tầm quan trọng của những quan hệ xã hội được điều chỉnh bởi luật, các luật được chia thành:

>> Xem thêm:  Lập hiến là gì ? Quy định pháp luật về lập hiến

+ Hiến pháp (đạo luật cơ bản của Nhà nước) điều chỉnh quan hệ xã hội cơ bản và quan trọng nhất trong các lĩnh vực khác nhau của đòi sống xã hội và nhà nước như chế độ xã hội, chế độ chính trị, quyền nghĩa vụ cơ bản của con người và của công dân, tổ chức hoạt động của hệ thống các cơ quan nhà nước và hệ thống các cơ quan chính quyền địa phương...

+ Đạo luật hiến pháp là nguồn của Luật Hiến pháp của một số nước trên thế giới. Ở những nước này, thủ tục ban hành "đạo luật hiến pháp” giống như thủ tục ban hành Hiến pháp. Cộng hòa Áo, Cộng hòa Séc, Cộng hòa Xlôvakia coi đạo luật hiến pháp là bộ phận của Hiến pháp. Bản thân Hiến pháp được xem là một trong số đạo luật hiến pháp. Ví dụ, đạo luật hiến pháp về sự trung lập của nước Áo năm 1955 là một phần của Hiến pháp Áo năm 1920.

Ở Pháp đạo luật hiến pháp được thông qua bởi Nghị viện Pháp (cả hai viện) hoặc bởi cuộc trưng cầu dân ý. Những đạo luật này được ban hành để sửa đổi, bổ sung Hiến pháp hiện hành năm 1958.

+ Đạo luật tổ chức điều chỉnh tổ chức và hoạt động của các cơ quan nhà nước. Các nước theo hệ thống pháp luật Lamã thường ban hành đạo luật này? Ví dụ, Hiến pháp cộng hòa Pháp năm 1958 quy định việc ban hành đạo luật tổ chức để điều chỉnh tổ chức và hoạt động của Hôi đổng bảo hiến (Điều 63), Pháp đình tối cao (Điều 67), Hội đồng kinh tế và xã hội (Điều 71), Hội đổng thẩm phán tối cao (Điều 65).

+ Đạo luật thường điều chỉnh những quan hệ xã hội có tính chất và mức độ quan trọng thấp hơn so với những quan hệ xã hội do đạo luật hiến pháp và đạo luật tổ chức điều chỉnh. Bởi vậy, nếu như toàn bộ Hiến pháp, đạo luật hiến pháp, đạo luật tổ chức là nguồn của Luật Hiến pháp thì chỉ một phân hoặc có thể là toàn bộ đạo luật thường là nguồn của Luật Hiến pháp. Điều này phụ thuộc vào sự hiện diện của quy phạm Luật Hiến pháp trong đạo luật này.

. Một số nước như Tây Ban Nha, Pháp, Chính phủ có quyền ban hành văn bản quy phạm có hiệu lực như luật theo thủ tục lập pháp ủy quyền. Nếu những văn bản này điều chỉnh những quan hệ pháp luật luật hiến pháp thì chúng là nguồn của Luật Hiến pháp.

2.2 Những văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan hành pháp ban hành

Những văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan hành pháp ban hành bao gồm:

Các văn bản do Người đứng đầu nhà nước ban hành (Lệnh, Sắc lệnh, Quyết định), do Chính phủ ban hành (Nghị định), do Người đứng đầu Chính phủ ban hành (Quyết định, Chỉ thị).

Những vãn bản nói trên là nguồn của Luật Hiên pháp ở những phần có chứa đựng quy phạm pháp luật hiến pháp. Và chúng được ban hành theo trật tự nhất định, văn bản của cơ quan nhà nước cấp dưới không được trái với văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên.

>> Xem thêm:  Hợp hiến là gì ? Khái niệm hợp hiến được hiểu như thế nào ?

2.3 Những văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan giám sát hiến pháp ban hành:

Những văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan giám sát hiến pháp ban hành bao gồm: các quyết định của Hội đồng bảo hiến (Pháp), của Tòa án hiến pháp (Bungari, Đức, Ba Lan, Hungari, Italia, Liên bang Nga, Tây Ban Nha), hoặc của Tòa án tối cao (Ấn Độ, Mỹ, Nhật Bản) v.v...

2.4 Quy chế, nội quy hoạt động của các viện của Nghị viện

Quy chế, nội quy hoạt động của các viện của Nghị viện là nguồn của Luật Hiến pháp vì chúng bao hàm những quy phạm về tổ chức và hoạt động của các viện của Nghị viện.

Văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan chính quyền địa phương là nguồn của Luật Hiến pháp nếu chúng điều chỉnh những quan hệ xã hội gắn với việc thực hiện công quyền ỗ địa phương. Ví dụ như quy chế, nội quy hoạt động của cơ quan tự quản địa phương.

2.5 Án lệ

Ở một số nước như Anh, Ấn Độ, Mỹ án lệ cũng là nguồn của Luật Hiến pháp, Án lệ là quyết định của Tòa án về một vụ việc cụ thể được áp dụng bắt buộc để xét xử những vụ án tương tự. Tuy nhiên không phải tất cả các án lệ là nguồn của Luật Hiến pháp mà chỉ có những quyết định của Tòa án về việc giải quyết tranh chấp thẩm quyền giữa các cơ quan nhà nước mới là nguồn của Luật Hiến pháp. Ví dụ, ở Anh án lệ quy định nguyên tắc “Nhà vua luôn luôn đúng”; "các văn bản của Nhà vua phải được Thủ tướng hay một Bộ trưởng ký chứng thực".

Cũng ở những nước nói trên và ở một số nươc khác, tập quán pháp được công nhận là nguồn của Luật Hiến pháp. Tập quán pháp không được ghi nhận ở bất cứ văn bản nào, nhưng trong một thời gian dài được áp dụng và được nhà nước thừa nhận bằng sự im lặng. Tuy nhiên, Tòa án không thừa nhận tập quán pháp và tập quán pháp không thể là đối tượng tranh chấp tại phiên tòa. Ví dụ ở Anh có tồn tại tập quán pháp sau: “Nhà vua phải đồng ý với những sửa đổi luật do Nghị viện Anh thông qua”; “Thủ tướng chính phủ là lãnh tụ của đảng chính trị chiếm đa số ghế đại biểu ở Hạ nghị viện Anh”; “ Thượng nghị viện không có quyền trình dự án về tài chính".

2.6 Điều ước quốc tế

Điều ước quốc tế là nguồn của Luật Hiến pháp nếu nó điều chỉnh những vấn đề hên quan đến đối tượng điều chỉnh của Luật Hiến pháp. Hiến pháp của nhiều nước bao hàm điều khoản quy định ưu thế của luật pháp quốc tế đối với pháp luật trong nước. Điều này xuất phát từ quá trình quốc tế hóa nền kinh tế và các mặt khác của cuộc sống xã hội.

>> Xem thêm:  Tư pháp là gì ? Khái niệm tư pháp được hiểu như thế nào ?

Ở Iran bộ kinh thánh Côran là nguồn của Luật Hiến pháp. Một số học giả phương Tây còn cho rằng các học thuyết của J.Mắckintôz, A.Đaixi cũng là nguồn của Luật Hiến pháp.

3. Đặc điểm của nguồn ngành Luật hiến pháp

Nguồn của ngành ngành Luật hiến pháp có một số đặc điểm sau:

Thứ nhất, nguồn của ngành ngành Luật hiến pháp đều là các văn bản quy phạm pháp luật, tức là văn bản có chứa đựng các quy phạm pháp luật, đối lập với văn bản áp dụng pháp luật, tức là văn bản quyết định về hậu quả pháp lí trong một trường họp cụ thể. Tuy nhiên, đây không phải đặc điểm riêng của nguồn của ngành ngành Luật hiến pháp. Nhiều ngành luật khác của Việt Nam như Luật hành chính, Luật dân sự, Luật hình sự... cũng có đặc điểm này.

Thứ hai, Hiến pháp là nguồn chủ yếu của ngành ngành Luật hiến pháp và toàn bộ Hiến pháp là nguồn của ngành ngành Luật hiến pháp. Đây là đặc điểm riêng của nguồn của ngành ngành Luật hiến pháp. Các ngành luật khác của hệ thống pháp luật Việt Nam cũng lấy Hiến pháp làm nguồn vì có chứa đựng các quy phạm mang tính nguyên tắc của ngành luật đó, ví dụ ngành luật dân sự, luật hình sự... Tuy nhiên nguồn chủ yếu của các ngành luật đó thường là các luật tưong ứng. Các ngành luật khác cũng không lấy toàn bộ điều khoản của Hiến pháp làm nguồn mà chỉ những điều khoản có chứa các quy định liên quan.

Thứ ba, tuyệt đại đa số nguồn của ngành ngành Luật hiến pháp là các văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực pháp lí cao trong hệ thống pháp luật Việt Nam, đó là Hiến pháp và các luật. Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, ngoài Hiến pháp và luật còn có nhiều loại hình văn bản quy phạm pháp luật khác như nghị định, nghị quyết, quyết định, thông tư. Tất cả các văn bản quy phạm pháp luật này đều có hiệu lực pháp lí thấp hom Hiến pháp và luật. Trong phạm vi nguồn của ngành ngành Luật hiến pháp, số lượng các văn bản thuộc loại này rất ít. Loại nguồn chủ yếu của ngành ngành Luật hiến pháp là rất nhiều luật khác nhau điều chỉnh các lĩnh vực có liên quan.

Cảm ơn quý khách đã gửi yêu cầu đến Công ty Luật Minh Khuê, trên đây là nội dung tư vấn của Công ty, nội dung tư vấn có giá trị tham khảo, nếu còn vấn đề mà quý khách hang còn chưa rõ xin vui lòng liên hệ đến tổng đài của Công ty Luật Minh Khuê 1900.6162 hoặc vui lòng gửi tin nhắn đến email [email protected] để được giải đáp thắc mắc.

Trân trọng!

Bộ phận tư vấn pháp luật - Công ty Luật Minh Khuê

>> Xem thêm:  Phân tích vị trí chủ tịch nước qua các bản Hiến pháp của Việt Nam ?

>> Xem thêm:  Lịch sử lập hiến của Pháp và các cuộc cách mạng tiêu biểu ?

Câu hỏi thường gặp về nguồn của luật hiến pháp nước ngoài ?

Câu hỏi: Hiến pháp và lịch sử phát triển của Hiến pháp là?

Trả lời:

Hiến pháp và lịch sử phát triển của Hiến pháp là những phạm trù pháp lý - chính trị - xã hội gắn với một giai đoạn phát triển mới của loài người, giai đoạn chuyển từ nền sản xuất nông nghiệp sang nền sản xuất công nghiệp. 

Câu hỏi: Hiệu lực pháp lý cao nhất của Hiến pháp thể hiện ở những điểm nào?

Trả lời:

Hiệu lực pháp lý cao nhất của Hiến pháp thể hiện ở những điểm sau: quy phạm của Hiến pháp có ưu thế hơn so với quy phạm của các luật khác; luật và văn bản dưới luật phải phù hợp với Hiến pháp về nội dung; bất cứ văn bản quy phạm pháp luật nào trái vói Hiến pháp về nội dung và hình thức đều phải bị bãi bỏ. 

Câu hỏi: Hiến pháp chứa đựng những bản chất nào?

Trả lời:

Bên cạnh bản chất pháp lý là đạo luật có hiệu lực pháp lý cao nhất, Hiến pháp còn mang bản chất xã hội - chính trị.