Tại phiên họp toàn thể của Quốc hội, ai là người điều hành phiên chất vấn?

Căn cứ quy định tại Điều 32 Luật Tổ chức Quốc hội 2014, Đại biểu Quốc hội được ủy quyền một vai trò quan trọng trong việc kiểm soát và thẩm tra các cơ quan lãnh đạo và các cơ quan chính phủ tại nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Quyền chất vấn là một trong những cách quan trọng để họ thực hiện nhiệm vụ này.

Theo quy định, Đại biểu Quốc hội có quyền chất vấn Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng và các thành viên khác của Chính phủ, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, và Tổng Kiểm toán nhà nước. Điều này đảm bảo rằng các quyết định và hành động của các cơ quan quan trọng này được theo dõi và đánh giá chặt chẽ.

Người bị chất vấn phải trả lời trước Quốc hội tại kỳ họp Quốc hội hoặc tại phiên họp Ủy ban thường vụ Quốc hội trong thời gian giữa hai kỳ họp Quốc hội. Trường hợp cần thiết, Quốc hội hoặc Ủy ban thường vụ Quốc hội có thể yêu cầu người bị chất vấn trả lời bằng văn bản. Điều này đảm bảo rằng thông tin và giải đáp được cung cấp một cách đầy đủ và minh bạch.

Nếu có trường hợp đại biểu Quốc hội không đồng ý với nội dung trả lời chất vấn, họ có quyền chất vấn lại tại phiên họp của Quốc hội hoặc Ủy ban thường vụ Quốc hội. Họ cũng có quyền gửi chất vấn bằng văn bản đến người bị chất vấn để đảm bảo rằng mọi thắc mắc và tranh luận được xem xét một cách công bằng và toàn diện. Điều này định hướng cho việc xây dựng một hệ thống kiểm tra và cân nhắc quyền lực mạnh mẽ tại nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thúc đẩy sự minh bạch và trách nhiệm trong quản lý và điều hành quốc gia.

 

Phiên họp toàn thể của Quốc hội, trong khuôn khổ của Nghị quyết 71/2022/QH15, là một trong năm phiên họp tại kỳ họp Quốc hội theo quy định. Phiên họp này không chỉ là cơ hội để các Đại biểu Quốc hội thể hiện quan điểm và giám sát hoạt động của chính phủ và các cơ quan liên quan, mà còn là thời điểm quan trọng để thông qua và thảo luận về các quyết định và luật lệ có tác động lớn đối với cuộc sống và phát triển quốc gia. Bằng cách này, phiên họp toàn thể của Quốc hội chịu trách nhiệm quan trọng trong việc định hình chính trị và phát triển xã hội và kinh tế của Việt Nam. Phiên họp toàn thể này bao gồm nhiều phần quan trọng như phiên trù bị, phiên khai mạc, phiên bế mạc, nghe thuyết trình về dự án, dự thảo, trình bày báo cáo, các phiên thảo luận, chất vấn và cuối cùng là phiên biểu quyết thông qua các quyết định quan trọng.

Khoản 1 của Điều 19 trong Nội quy ban hành kèm theo Nghị quyết 71/2022/QH15 quy định rằng trong phiên chất vấn tại phiên họp toàn thể của Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội sẽ đảm nhận vai trò người điều hành. Tuy nhiên, nếu Chủ tịch Quốc hội vắng mặt trong phiên chất vấn, quy định cho phép phân công một Phó Chủ tịch Quốc hội khác điều hành phiên chất vấn. Điều này đảm bảo tính liên tục và trật tự trong quá trình thảo luận và chất vấn tại phiên họp toàn thể của Quốc hội, đảm bảo quyền của Đại biểu Quốc hội được thực hiện một cách hiệu quả và có trách nhiệm.

 

Khoản 2 Điều 19 trong Nội quy ban hành kèm theo Nghị quyết 71/2022/QH15 chi tiết hóa trình tự và quy trình của phiên chất vấn, bảo đảm quyền tham gia và quản lý thông tin một cách hiệu quả trong quá trình chất vấn tại phiên họp toàn thể của Quốc hội. Trình tự phiên chất vấn được thực hiện như sau:

- Chủ tịch Quốc hội hoặc Phó Chủ tịch Quốc hội, người được phân công điều hành phiên chất vấn, sẽ nêu nhóm vấn đề cụ thể mà đại biểu Quốc hội đề nghị tập trung chất vấn.

- Đại biểu Quốc hội có quyền và thuận tiện đăng ký chất vấn thông qua hệ thống điện tử trước khi phiên họp diễn ra. Điều này thể hiện sự tiến bộ trong công nghệ thông tin và quản lý quốc hội, cho phép các đại biểu chuẩn bị trước và đặt câu hỏi một cách cụ thể và có kế hoạch. Quy trình đăng ký trước qua hệ thống điện tử giúp tối ưu hóa quá trình tổ chức và quản lý phiên họp toàn thể của Quốc hội, đồng thời thúc đẩy sự minh bạch và hiệu quả trong việc chất vấn và giám sát cơ quan chính phủ và lãnh đạo quốc gia.

- Trong quá trình diễn ra phiên chất vấn, Chủ tịch Quốc hội hoặc Phó Chủ tịch Quốc hội, người được phân công điều hành phiên, sẽ tiến hành quy trình chất vấn theo trình tự đã đăng ký. Họ sẽ mời từng đại biểu Quốc hội chất vấn theo thứ tự mà họ đã đăng ký trước phiên họp. Điều này đảm bảo rằng mỗi đại biểu có cơ hội đặt câu hỏi và thể hiện quan điểm của mình trong một môi trường được quản lý có trật tự.

- Dựa trên nội dung và tình hình thực tế, Chủ tịch Quốc hội hoặc Phó Chủ tịch Quốc hội được phân công điều hành phiên chất vấn có quyền mời đại biểu Quốc hội đã đăng ký phát biểu tranh luận nội dung trả lời của người bị chất vấn. Trong trường hợp có nhiều đại biểu Quốc hội đăng ký tranh luận về cùng một vấn đề đang được chất vấn, đại biểu Quốc hội đã nêu chất vấn về vấn đề đó được ưu tiên tranh luận trước.

- Chủ tịch Quốc hội hoặc Phó Chủ tịch Quốc hội, người điều hành phiên chất vấn, có quyền yêu cầu đại biểu Quốc hội dừng chất vấn hoặc tranh luận nếu thấy rằng chất vấn hoặc tranh luận quá thời gian hoặc không liên quan đến nội dung đang thảo luận. Họ cũng có quyền yêu cầu người bị chất vấn dừng trả lời chất vấn nếu trả lời không đúng trọng tâm của chất vấn hoặc quá thời gian.

- Cuối cùng, Chủ tịch Quốc hội hoặc Phó Chủ tịch Quốc hội được phân công điều hành phiên chất vấn sẽ phát biểu kết thúc phiên chất vấn, đánh dấu sự kết thúc của quá trình chất vấn và tranh luận tại phiên họp toàn thể của Quốc hội.

 

Khoản 3 của Điều 19 trong Nội quy ban hành kèm theo Nghị quyết 71/2022/QH15 tập trung vào việc quản lý thời gian trong quá trình chất vấn tại phiên họp toàn thể của Quốc hội. Theo quy định, mỗi đại biểu Quốc hội chỉ được phép nêu chất vấn trong khoảng thời gian không quá 01 phút. Điều này nhấn mạnh sự tập trung và ngắn gọn trong việc đặt câu hỏi, đảm bảo rằng quá trình chất vấn diễn ra một cách có trật tự và hiệu quả.

Người bị chất vấn, bất kể là Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội phụ trách phiên chất vấn hoặc người khác, được quyền trả lời chất vấn trong khoảng thời gian không quá 03 phút đối với mỗi câu hỏi. Thời gian này đủ để họ có thể trình bày lý lẽ và giải đáp một cách cụ thể và chi tiết, đảm bảo rằng quá trình chất vấn và trả lời không trôi dạt và mất trật tự.

Tuy nhiên, trong trường hợp cần thiết và khi có quyết định từ Chủ tịch Quốc hội hoặc Phó Chủ tịch Quốc hội phụ trách phiên họp, có thể xem xét việc kéo dài thời gian cho cả chất vấn và trả lời chất vấn. Điều này có thể xảy ra khi vấn đề đòi hỏi sự thảo luận chi tiết hơn hoặc khi có các quyết định quan trọng cần phải được đánh giá kỹ lưỡng. Thời gian được quyết định mở rộng sẽ phải tuân theo quy tắc và sự quản lý của người điều hành phiên họp để đảm bảo sự công bằng và cân nhắc.