TANDTC hướng dẫn nghiệp vụ giải quyết tranh chấp về xử lý nợ xấu

1. Những ảnh hưởng của nợ xấu tới tài chính cá nhân

Nợ xấu gây hại cho ngân hàng và tổ chức tài chính, đồng thời cũng ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến tài chính của cá nhân. Cụ thể, những cá nhân rơi vào nhóm nợ xấu sẽ chịu hậu quả sau:

- Chịu phí phạt trả nợ trễ hạn: Khoản phạt thanh toán nợ trễ hạn được quy định cụ thể trong hợp đồng vay vốn. Càng trễ hạn lâu thì phí phạt càng lớn.

- Bị hạ điểm tín dụng và ghi nhận nợ xấu trên hệ thống credit score của CIC: Các ngân hàng và tổ chức tín dụng luôn tham khảo lịch sử tín dụng của khách hàng tại Trung tâm thông tin tín dụng thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, chính vì thế nếu khách hàng bị CIC ghi nhận đang nợ xấu thì không ngân hàng nào duyệt hồ sơ vay vốn của khách hàng. Những ảnh hưởng của nợ xấu tới tài chính cá nhân hậu quả của nợ xấu là rất nghiêm trọng

Với cá nhân thuộc nhóm nợ 1 và 2 hoặc nợ dưới 10 triệu thì chỉ cần thanh toán nợ xong là được xóa tình trạng nợ xấu. Riêng các nhóm nợ xấu 3, 4 và 5 dù khách hàng trả xong nợ thì cũng phải đợi thời gian khá lâu mới được xóa thông tin tiêu cực này.

2. TANDTC hướng dẫn nghiệp vụ giải quyết tranh chấp về xử lý nợ xấu

Ngày 15/5/2018, TANDTC ban hành Nghị quyết 03/2018/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng một số quy định trong giải quyết tranh chấp về xử lý nợ xấu, tài sản bảo đảm (TSBĐ) của khoản nợ xấu tại TAND.

Theo đó, hướng dẫn một số nghiệp vụ trong việc giải quyết tranh chấp về xử lý nợ xấu, TSBĐ của nợ xấu như sau:

- Đối với tranh chấp về nghĩa vụ giao TSBĐ, về quyền xử lý TSBĐ của khoản nợ xấu đáp ứng đủ các điều kiện tại Khoản 1 Điều 8 Nghị quyết 42/2017/QH14 và hướng dẫn của Nghị quyết này thì Tòa án giải quyết theo thủ tục rút gọn.

- Trong quá trình giải quyết vụ án HN&GĐ, trước khi đưa vụ án ra xử sơ thẩm, nếu có đương sự yêu cầu giải quyết tranh chấp về nghĩa vụ giao TSBĐ, về quyền xử lý TSBĐ của khoản nợ xấu thuộc trường hợp quy định tại Khoản 1 Điều 8 Nghị quyết 42 thì:

+ Tòa án có thể tách yêu cầu của đương sự đó để giải quyết bằng một vụ án khác theo thủ tục rút gọn nếu TSBĐ đó là tài sản của vợ chồng.

Ngoài ra, Nghị quyết này cũng hướng dẫn các quy định về đơn khởi kiện, tài liệu kèm theo trong quá trình Tòa án thụ lý đơn khởi kiện.

3. Nguyên nhân gây ra tình trạng khó xử lý nợ xấu?

Hiện nay, những biện pháp được các tổ chức tín dụng thực hiện để thu hồi nợ chủ yếu là thanh lý tài sản đảm bảo nợ hoặc khởi kiện ra tòa án. Thông thường, các tài sản đảm bảo nợ đã được các chủ tài sản đăng ký giao dịch đảm bảo khi ký hợp đồng thế chấp vay vốn với tổ chức tín dụng. Các tổ chức tín dụng sẽ thực hiện việc bán tài sản đảm bảo nợ hoặc nhận chính tài sản bảo đảm để thay thế cho việc thực hiện nghĩa vụ được bảo đảm để thanh toán nợ gốc, lãi vay, lãi quá hạn của bên bảo đảm sau khi trừ đi các chi phí khác (nếu có) và được tiếp nhận tài sản đó. Tuy nhiên, trên thực tế, việc thực hiện xử lý nợ xấu, nhất là nợ nhóm 5, thông qua việc xử lý tài sản đảm bảo nợ gặp không ít khó khăn, tiến trình xử lý mất rất nhiều thời gian và thủ tục, giá trị thu hồi thấp do nhiều nguyên nhân:

- Sự giảm giá trị của tài sản đảm bảo nợ so với thời điểm vay vốn: giá trị tài sản khi được tổ chức tín dụng định giá xem xét làm tài sản đảm bảo nợ thường được định giá và cho vay thấp hơn, chỉ bằng 60 - 80% giá trị thực tế của tài sản đảm bảo nợ. Nhưng một thực tế hiện nay là nhiều giá trị tài sản đảm bảo nợ đã giảm giá trị rất nhiều so với thời điểm vay vốn, ví dụ như các tài sản là tàu biển giá trị giảm trên dưới 50%, các cổ phiếu có nhiều mã giảm tới 60%-70% so với thời điểm cầm cố, giá trị bất động sản giảm mạnh, các tài sản đặc thù giá trị lớn khó xác định giá giao dịch ... Điều này khiến các tổ chức tín dụng rất khó xử lý tài sản đảm bảo nợ, nếu xử lý thì chỉ thu hồi được một phần nợ.

Ngoài ra, một khó khăn khác mà ngân hàng thường gặp phải khi tài sản đảm bảo của một số doanh nghiệp là các máy móc thiết bị chuyên dùng có giá trị cao thì rất khó thanh lý. Khi bán được phải ưu tiên thực hiện nghĩa vụ nộp thuế nhập khẩu, vì hầu hết các thiết bị này đều được miễn thuế nhập khẩu do thường được coi là tài sản cố định khi thành lập công ty.... dẫn đến việc thực hiện xử lý nợ xấu thông qua xử lý tài sản đảm bảo nợ thường kéo dài, tốn kém về tài chính ...

- Việc khai thác đối với các tổ chức tín dụng cũng gặp không ít khó khăn, thậm chí là bất khả thi do các tài sản đặc thù như tàu biển, máy móc chuyên dụng hoặc tài sản gắn liền với tổ hợp tài sản khác như đập thủy điện, tổ máy thủy điện trong nhà máy thủy điện, máy móc trong cả dây chuyền sản xuất, công trình trên đất ... nên không thể tách rời ra để xử lý hoặc khai thác. Nếu tiếp nhận về để khai thác tài sản thì tổ chức tín dụng cũng không có năng lực và nghiệp vụ để thực hiện như khai thác tàu biển, cơ khí chế tạo ...

- Thiếu hợp tác từ phía khách nợ: trên thực tế, ngân hàng gặp không ít khó khăn trong việc xử lý tài sản đảm bảo nợ, nhiều khách nợ không hợp tác, cố tình kéo dài thời gian trả nợ, thời gian bàn giao tài sản ... Nếu không đạt được sự thoả thuận với khách hàng thì ngân hàng chỉ còn cách chuyển hồ sơ khởi kiện ra tòa án.

- Việc xử lý nợ thông qua khởi kiện ra tòa án đối với các khoản nợ không có tài sản đảm bảo nợ như yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp. Theo hướng này thì thời gian xử lý lâu (phải từ 3-4 năm) vì phải mất nhiều trình tự, thủ tục như mở thủ tục phá sản, thành lập tổ thanh lý tài sản, thực hiện thanh lý tài sản ... Do đó, tỷ lệ thu hồi nợ thấp do xử lý tài sản của doanh nghiệp dưới hình thức bán thanh lý và số tiền thu hồi phải phân chia cho các chủ nợ có tài sản đảm bảo khác. Thậm chí dù có phán quyết của Toà án, tổ chức tín dụng vẫn còn gặp trở ngại vì khâu thi hành án còn chậm, thủ tục thi hành án còn nhiều bất cập. Tiếp đến là sự phối hợp không đồng bộ giữa cơ quan chức năng liên quan như cơ quan thẩm định, cơ quan bán đấu giá... Từ lúc khởi kiện đến cưỡng chế, thi hành một vụ xử lý nợ qua tòa án mất ít nhất 2 năm, trung bình mất 8-9 năm.

Chính do những khó khăn trong xử lý nợ xấu nên không tránh khỏi hiện tượng một số tổ chức tín dụng đã có những biện pháp “nghiệp vụ” cơ cấu lại thời gian trả nợ, kéo dài thời gian trả nợ gốc cho khách nợ, chỉ yêu cầu trả lãi dù các khoản nợ này đã rơi vào tình trạng nợ xấu nếu so với hợp đồng cho vay ban đầu. Việc này nhằm giúp tổ chức tín dụng không phải trích lập dự phòng đối với nợ xấu phát sinh.

Để tham khảo thêm thông tin về vấn đề này, quý khách hàng có thể tìm hiểu tại bài viết: Xử lý nợ xấu trong hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại của Luật Minh Khuê.

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về TANDTC hướng dẫn nghiệp vụ giải quyết tranh chấp về xử lý nợ xấu mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.

Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!