Đất đai là tài nguyên đặc biệt quan trọng của quốc gia, gắn liền với mọi hoạt động kinh tế – xã hội và đời sống của người dân. Trong quá trình quản lý, sử dụng đất, việc nắm bắt chính xác hiện trạng, cơ cấu sử dụng và mức độ biến động của quỹ đất có ý nghĩa then chốt đối với công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cũng như việc hoạch định các chính sách phát triển bền vững. Chính vì vậy, hoạt động thống kê, kiểm kê đất đai được Nhà nước xác định là nhiệm vụ thường xuyên, định kỳ và có tính hệ thống. Việc quy định rõ ràng thời gian thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai không chỉ bảo đảm sự thống nhất trong tổ chức thực hiện trên phạm vi cả nước, mà còn tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc quản lý đất đai minh bạch, hiệu quả và khoa học.
1. Nguyên tắc thống kê, kiểm kê đất đai
Theo điều 56 Luật đất đai 2024, Nguyên tắc thống kê, kiểm kê đất đai được quy định như sau:
Thứ nhất, các hoạt động thống kê, kiểm kê đất đai phải được thực hiện một cách trung thực, khách quan, chính xác và kịp thời, đảm bảo phản ánh đầy đủ hiện trạng, cơ cấu sử dụng đất đai.
Thứ hai, quá trình thống kê, kiểm kê phải công khai, minh bạch, đồng thời đảm bảo tính độc lập về chuyên môn và nghiệp vụ, tránh bị ảnh hưởng bởi các yếu tố ngoài chuyên môn.
Thứ ba, việc thống kê, kiểm kê phải thống nhất về nghiệp vụ, phương pháp và chế độ báo cáo, đảm bảo các số liệu thu thập được có thể so sánh và tổng hợp một cách hiệu quả.
Thứ tư, các chỉ tiêu thống kê, kiểm kê đất đai cần đồng bộ và thống nhất từ trung ương đến địa phương, đồng thời hệ thống số liệu phải được tổng hợp từ cấp dưới lên cấp trên trực tiếp, đảm bảo tính toàn vẹn và đầy đủ của dữ liệu.
Thứ năm, các số liệu thống kê, kiểm kê đất đai phải được cung cấp kịp thời, phục vụ công tác quản lý nhà nước về đất đai, đồng thời đáp ứng nhu cầu thông tin đất đai cho các hoạt động kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, nghiên cứu khoa học, giáo dục – đào tạo và các nhu cầu khác của Nhà nước và xã hội.
Các hoạt động thống kê, kiểm kê đất đai phải đảm bảo trung thực, khách quan, chính xác và kịp thời; công khai, minh bạch và độc lập về chuyên môn; thống nhất về phương pháp, chế độ báo cáo; đồng bộ từ trung ương đến địa phương; đồng thời cung cấp kịp thời số liệu phục vụ quản lý nhà nước và các nhu cầu kinh tế – xã hội, nghiên cứu, quốc phòng – an ninh
2. Phạm vi của thống kê, kiểm kê đất đai
Theo khoản 1 điều 56 Luật đất đai 2024 quy định như sau: "Thống kê, kiểm kê đất đai được thực hiện trên phạm vi đơn vị hành chính cấp xã, cấp tỉnh và phạm vi cả nước"
Việc thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai trên nhiều cấp hành chính khác nhau nhằm bảo đảm tính đầy đủ, toàn diện và thống nhất của thông tin về đất đai. Ở cấp xã, hoạt động kiểm kê giúp phản ánh một cách chính xác hiện trạng sử dụng đất tại từng thôn, xóm, khu dân cư và từng thửa đất cụ thể, qua đó cung cấp dữ liệu nền tảng phục vụ công tác quản lý trực tiếp tại cơ sở.
Trên cơ sở số liệu được tổng hợp từ cấp xã, cấp tỉnh tiến hành tổng hợp, phân tích và đánh giá hiện trạng sử dụng đất trên địa bàn toàn tỉnh, bảo đảm dữ liệu phục vụ cho việc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quản lý thống nhất tài nguyên đất và hoạch định các chính sách phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.
Ở phạm vi cả nước, công tác thống kê, kiểm kê đất đai được tổng hợp từ các tỉnh, hình thành hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai đầy đủ, đồng bộ và thống nhất, làm căn cứ để Chính phủ và các cơ quan trung ương quản lý đất đai trên phạm vi quốc gia, xây dựng chiến lược phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường một cách hiệu quả, lâu dài.
3. Thời gian thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai theo Luật đất đai năm 2024
Theo khoản 2 điều 57 Luật đất đai 2024, Thời gian thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai được quy định cụ thể nhằm bảo đảm công tác thu thập, tổng hợp và cập nhật số liệu về hiện trạng và cơ cấu sử dụng đất được tiến hành một cách thường xuyên, có hệ thống và thống nhất trên phạm vi cả nước. Việc xác định rõ thời gian thực hiện không chỉ giúp bảo đảm tính chính xác, kịp thời của dữ liệu đất đai mà còn tạo cơ sở cho việc so sánh, đánh giá biến động đất đai qua các giai đoạn, phục vụ hiệu quả cho công tác quản lý nhà nước, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và hoạch định chính sách phát triển kinh tế – xã hội. Cụ thể thời gian thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai được quy định như sau:
- Thời gian đối với hoạt động thống kê, kiểm kê đất đai bao gồm:
Thống kê đất đai được thực hiện hằng năm, với mốc thời gian tính số liệu đến hết ngày 31 tháng 12 của năm thống kê. Việc thống kê hằng năm giúp cập nhật thường xuyên những biến động về hiện trạng và cơ cấu sử dụng đất, bảo đảm số liệu đất đai luôn được bổ sung kịp thời, phục vụ công tác quản lý nhà nước. Tuy nhiên, năm thực hiện kiểm kê đất đai thì không tiến hành thống kê đất đai, nhằm tránh trùng lặp và bảo đảm tính thống nhất của số liệu.
- Thời gian đối với hoạt động thống kê, kiểm kê đất đai bao gồm:
Kiểm kê đất đai được thực hiện 05 năm một lần, với thời điểm chốt số liệu tính đến hết ngày 31 tháng 12 của năm có chữ số cuối là 4 hoặc 9. Đây là hoạt động có phạm vi rộng, được thực hiện đồng bộ trên cả nước nhằm đánh giá toàn diện hiện trạng sử dụng đất tại từng thời điểm nhất định, làm cơ sở cho việc rà soát, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và hoạch định các chính sách quản lý đất đai trong giai đoạn tiếp theo.
Như vậy, việc quy định rõ thời gian thực hiện thống kê đất đai hằng năm và kiểm kê đất đai định kỳ 05 năm một lần theo Luật Đất đai 2024 đã tạo cơ sở pháp lý thống nhất để thu thập, cập nhật và quản lý dữ liệu đất đai một cách chính xác, đồng bộ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, phục vụ công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và phát triển kinh tế – xã hội bền vững
Lưu ý: Kiểm kê đất đai chuyên đề không được thực hiện theo chu kỳ cố định như kiểm kê đất đai định kỳ, mà được tiến hành theo yêu cầu thực tiễn của công tác quản lý nhà nước về đất đai trong từng thời kỳ. Thẩm quyền quyết định việc thực hiện kiểm kê đất đai chuyên đề thuộc về Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường đối với phạm vi quản lý của trung ương và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đối với phạm vi địa phương. Việc quy định thẩm quyền này nhằm bảo đảm tính chủ động, linh hoạt trong công tác quản lý đất đai, đáp ứng kịp thời các yêu cầu phát sinh trong từng giai đoạn cụ thể (Khoản 3 điều 57 Luật đất đai 2024)
Kết luận
Thời gian thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai là yếu tố có ý nghĩa quyết định đến chất lượng, độ tin cậy của số liệu đất đai và hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Việc tổ chức thực hiện đúng thời hạn, đúng quy trình theo quy định của pháp luật giúp phản ánh kịp thời hiện trạng sử dụng đất và những biến động xảy ra trong từng giai đoạn, qua đó làm cơ sở cho việc điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phù hợp với thực tiễn. Đồng thời, thống kê, kiểm kê đất đai đúng thời gian còn góp phần hạn chế sai lệch dữ liệu, phòng ngừa tranh chấp, khiếu kiện và nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý, sử dụng đất. Có thể khẳng định rằng, việc tuân thủ nghiêm túc thời gian thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai không chỉ là yêu cầu pháp lý bắt buộc mà còn là nền tảng quan trọng để hướng tới mục tiêu quản lý đất đai thống nhất, hiệu quả và phát triển bền vững.
Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại gọi ngay số: 1900 6162 để được giải đáp.
