1. Quy định về giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

Theo quy định tại Điều 9 Thông tư liên tịch 01/2017/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC thì trong khoảng thời gian 03 ngày kể từ khi nhận được thông tin về tố giác hoặc báo cáo về hành vi phạm tội, nếu có yếu tố liên quan đến việc tiến hành khởi tố vụ án, quyền thẩm quyền giải quyết sẽ thuộc về Thủ trưởng Cơ quan điều tra. Họ sẽ chịu trách nhiệm tổ chức, hướng dẫn và phân công công việc cho các Điều tra viên và Cán bộ điều tra cụ thể có thẩm quyền.

Cụ thể, sau khi xem xét thông tin tố giác, báo cáo tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố, nếu có đủ chứng cứ cho thấy hành vi phạm tội đã xảy ra, Cơ quan điều tra sẽ ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự và thực hiện các bước tiến trình theo quy trình được quy định trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Trong tình huống này, việc ra Quyết định phân công giải quyết thông tin tố giác, báo cáo tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố không còn cần thiết. Thông tin về việc khởi tố vụ án hình sự và quá trình thụ lý, giải quyết sẽ được Thủ trưởng Cơ quan điều tra tổ chức, hướng dẫn và báo cáo bằng văn bản đến Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền liên quan. 

Trong khoảng thời gian kéo dài trong vòng 03 ngày, bắt đầu từ thời điểm nhận được các thông báo về tố giác hoặc báo cáo về hành vi vi phạm luật, khi những vụ việc này rơi vào phạm vi của thẩm quyền giải quyết, người có chức vụ hàng đầu tại Cơ quan liên quan đảm nhiệm nhiệm vụ quan trọng không chỉ là tổ chức triển khai mà còn bao gồm việc tiến hành các hoạt động điều tra theo quy định tại Điều 35, Khoản 2 của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Trong ngữ cảnh này, vai trò của họ không chỉ dừng lại ở việc chỉ đạo quy trình thụ lý cùng việc xem xét thông tin tố giác và báo cáo vi phạm, mà còn bao gồm khả năng phân công cho Cán bộ điều tra có thẩm quyền hoặc thậm chí đưa ra Quyết định phân công cấp phó để đảm bảo rằng công việc thụ lý và giải quyết thông tin tố giác, báo cáo vi phạm diễn ra một cách hiệu quả và toàn vẹn. Điều quan trọng là tất cả thông tin này sẽ được truyền đạt thông qua các văn bản chính thức tới Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền liên quan đến vụ việc.

Chuyển tới trường hợp cụ thể của việc thông tin tố giác hoặc báo cáo về hành vi vi phạm, sau khi đã thực hiện thu thập đầy đủ tất cả các chứng cứ cần thiết và xác minh rõ ràng dấu hiệu đặc trưng của hành vi vi phạm, người đứng đầu có thẩm quyền sẽ tiến hành ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự và thực hiện toàn bộ quy trình và thủ tục được đề ra tại Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành. Đáng chú ý, trong trường hợp này, không cần phải áp dụng Quyết định phân công để giải quyết thông tin tố giác hoặc báo cáo về hành vi vi phạm.

 

2. Thời hạn tối đa giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

Theo quy định tại Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 thì thời hạn để giải quyết tố giác và tin báo về tội phạm đã được gói gọn trong một khung thời gian cụ thể như sau:

- Trong bối cảnh này, quá trình xử lý thông tin tố giác, báo cáo về tội phạm và cả kiến nghị khởi tố sẽ diễn ra trong một khoảng thời gian tối đa là 20 ngày, tính từ ngày cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận thông tin tố giác, báo cáo về tội phạm. Điều này đảm bảo sự nhanh chóng và hiệu quả trong việc thực hiện các bước liên quan đến việc khám phá, xác minh và xử lý hành vi vi phạm

- Khi đối mặt với tố giác, thông báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố có những tình tiết phức tạp và yêu cầu kiểm tra, xác minh tại nhiều địa điểm khác nhau, thì các cấp lãnh đạo của cơ quan thụ lý và giải quyết - bao gồm Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng (nếu có sự ủy quyền hoặc phân công từ Thủ trưởng), cấp trưởng và cấp phó (nếu có sự ủy quyền hoặc phân công từ cấp trưởng) - có khả năng quyết định kéo dài thời gian giải quyết. Thời kỳ kéo dài này không vượt quá 02 tháng, đếm từ ngày tiếp nhận tố giác, thông báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố, trong phạm vi thẩm quyền giải quyết.

Việc kéo dài thời hạn giải quyết được thực hiện nhằm đảm bảo rằng các tình tiết phức tạp và việc thực hiện kiểm tra, xác minh tại nhiều địa điểm được thực hiện một cách tỉ mỉ và toàn diện. Quá trình này đặt mục tiêu không chỉ trong việc hiểu rõ hơn về tình hình mà còn để bảo đảm tính chính xác và công bằng của quá trình xử lý thông tin liên quan đến tố giác, thông báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố

- Trong trường hợp gần đến hạn của thời kỳ gia hạn lần đầu, nhưng các hoạt động kiểm tra, xác minh vẫn chưa hoàn tất, một khía cạnh quan trọng cần xem xét là việc báo cáo với Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền về việc gia hạn thời hạn kiểm tra, xác minh. Thời điểm phải thực hiện báo cáo này là ít nhất 05 ngày trước khi thời hạn gia hạn kết thúc.

Trong tình cảnh này, các quyền lãnh đạo cấp cao tại cơ quan đang thụ lý và xử lý - gồm Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng (nếu có sự ủy quyền hoặc phân công từ Thủ trưởng), cấp trưởng và cấp phó (nếu có sự ủy quyền hoặc phân công từ cấp trưởng) - cần phải tạo ra một văn bản chính thức, trong đó đề nghị Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền gia hạn thời kỳ kiểm tra, xác minh. Điều này nhằm đảm bảo rằng quá trình kiểm tra, xác minh không bị gián đoạn và tiếp tục diễn ra một cách chặt chẽ, bám sát với yêu cầu pháp lý và chính xác

- Trong khoảng thời gian 03 ngày, bắt đầu từ ngày tiếp nhận văn bản đề nghị nêu trên, nhiệm vụ của Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền sẽ dựa vào việc xem xét và đưa ra quyết định. Nếu cơ quan thụ lý và giải quyết đưa ra một đề nghị mà có căn cứ, thì Viện trưởng hoặc Phó Viện trưởng (nếu có sự ủy quyền hoặc phân công từ Viện trưởng) tại Viện kiểm sát sẽ thực hiện việc ra Quyết định về việc gia hạn thời kỳ kiểm tra, xác minh. Thời gian gia hạn này không vượt quá 02 tháng, bắt đầu từ ngày sau khi thời hạn của lần gia hạn đầu tiên kết thúc.

Trong bối cảnh này, nhiệm vụ của Viện kiểm sát là tiến hành một sự xem xét tỉ mỉ và đầy trách nhiệm để đảm bảo tính hợp pháp và chính xác của việc gia hạn thời kỳ kiểm tra, xác minh. Điều này nhằm đảm bảo rằng cả quá trình xử lý và tác động lên thông tin tố giác, thông báo về tội phạm diễn ra theo đúng quy định pháp luật và tuân thủ nguyên tắc công bằng.

 

3. Tầm quan trọng của việc tố giác tội phạm, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố

Sự quan trọng của việc tố giác tội phạm, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố không thể bị đánh giá thấp. Điều này đóng góp đáng kể vào việc duy trì sự công bằng và an ninh trong xã hội, đồng thời thúc đẩy sự hoạt động của hệ thống pháp luật. Dưới đây là một số khía cạnh quan trọng:

- Phát hiện tội phạm ẩn: Tố giác tội phạm và tin báo về hành vi vi phạm là nguồn thông tin quý báu cho cơ quan thực thi pháp luật. Nhờ vào những thông tin này, các hành vi phạm tội có thể được phát hiện và kiểm soát sớm hơn, đảm bảo rằng những hậu quả xấu nhất của chúng không còn tiếp diễn.

- Bảo vệ cộng đồng: Bằng cách thông báo về hành vi phạm tội, người dân tham gia vào việc bảo vệ an toàn và sự hòa bình trong cộng đồng. Điều này giúp ngăn chặn sự lan truyền của tội phạm và đảm bảo an ninh của tất cả mọi người.

- Xây dựng niềm tin vào hệ thống pháp luật: Tố giác và tin báo về tội phạm góp phần xây dựng niềm tin trong cộng đồng vào hệ thống pháp luật. Khi người dân thấy rằng hành vi vi phạm sẽ không bị bỏ qua, họ sẽ có động cơ tốt hơn để tham gia vào việc bảo vệ an ninh và công bằng.

- Thúc đẩy trách nhiệm cá nhân: Tố giác tội phạm và thông báo về hành vi vi phạm khuyến khích mỗi cá nhân chịu trách nhiệm đối với hành động của mình. Điều này thúc đẩy mọi người hành động theo đúng quy tắc và đồng thời tránh xa hành vi vi phạm.

- Khôi phục công lý: Kiến nghị khởi tố dựa trên tố giác và tin báo về tội phạm giúp khôi phục công lý cho những người bị tổn thương bởi hành vi vi phạm. Nó tạo điều kiện để họ có cơ hội tham gia vào quá trình đưa ra quyết định về việc tiến hành khởi tố và truy tố những người có trách nhiệm.

Như vậy, tố giác tội phạm, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố không chỉ là một phần quan trọng của hệ thống pháp luật mà còn là sự góp phần quan trọng vào việc duy trì an ninh và công bằng trong xã hội.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Thời hạn giải quyết đơn tố giác tại cơ quan điều tra? Thẩm quyền điều tra vụ án hình sự. Còn vướng mắc, vui lòng liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Trân trọng./.