1. Yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khặn trong nhận thức và làm chủ hành vi:

Khi một người bị bệnh tâm thần hoặc các bệnh khác mà không thể nhận thức và làm chủ được hành vi của mình thì không thể tham gia vào các quan hệ pháp luật dân sự và cũng không phải chịu trách nhiệm về những hành vi trái pháp luật do họ gây ra. Nếu họ tham gia vào các quan hệ pháp luật dân sự sẽ làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ và các cá nhân hoặc các cơ quan, tổ chức liên quan... Do vậy, khoản 1 Điều 376 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 quy định người có quyền, lọi ích liên quan, cơ quan, tổ chức hữu quan có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự.

Khi một người nghiện ma tuý và các chất kích thích dẫn đến phá tán tài sản của gia đình thì cũng làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của những người có liên quan đến họ như cha, mẹ, vợ, chông, các con, người giám hộ ... Do đó, khoản 1 Điều 376 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 quy định người có quyền, lợi ích liên quan, cơ quan, tổ chức hữu quan có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố một người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.

Khi người thành niên do tình trạng thể chất hoặc tinh thần mà không đủ khả năng nhận thức, làm chủ hành vi nhưng chưa đến mức mất năng lực hành vi dân sự thì việc tham gia vào các quan hệ pháp luật dân sự của những người này sẽ ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của chính họ. Do đó, Điều 376 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 quy định người này, người có quyền, lợi ích liên quan, cơ quan, tổ chức hữu quan có quyền yêu cầu tòa án tuyên bố họ là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

Như vậy, phạm vi những người có quyền yêu cầu tòa án tuyên bố một người bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi rất rộng nhằm mục đích loại bỏ hoặc hạn chế sự tham gia của những người này vào các giao dịch liên quan đến tài sản, bảo vệ quyền về tài sản của họ và những người liên quan đến họ, hạn chế thấp nhất những ảnh hưởng tiêu cực của những thói quen, tệ nạn xấu đối với xã hội.

Đơn yêu cầu tòa án tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi phải có đủ những nội dung của đơn yêu cầu nói chung được quy định tại khoản 2 Điều 362 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015. Trong đó nêu rõ yêu cầu tòa án tuyên bố mất năng lực 1 hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi đối với ai; họ, tên, nơi cư trú của người đó ...

Đổi với yêu cầu tòa án tuyên bố một người mất năng lực hành I vi dân sự, người yêu cầu phải gửi kèm theo đơn yêu cầu kết luận của cơ quan chuyên môn như kết luận của cơ quan giám định, cơ quan y tể và các chứng cứ, tài liệu khác như sổ bệnh án của bệnh viện; giấy xác nhận của những người thân thích, người láng giềng, uỷ ban nhân dân, tổ dân phổ nơi người đó cư trú, cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc v.v. để chứng minh người đó bị bệnh tâm thần hoặc mắc các bệnh dẫn đến không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình.

Đối với yêu cầu tòa án tuyên bố một người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, người yêu cầu phải gửi kèm theo đơn yêu cầu các chứng cứ, tài liệu chửng minh người đó nghiện ma tuý hoặc nghiện các chất kích thích khác như kết luận của cơ quan giám định, cơ quan y tế về tỉ lệ chất kích thích trong máu, nước tiểu, kết quả điện não đồ của cơ quan y tế ... Người yêu cầu cũng phải chứng minh được người đó đã thực hiện các giao dịch liên quan đến tài sản thuộc sở hữu chung của những thành viên trong gia đình hoặc của những người khác trong gia đình trong tình trạng sử dụng các chất kích thích đó để đáp ứng nhu cầu nghiện ma tuý, các chất kích thích khác và các giao dịch này đã gây thiệt hại về tài sản cho gia đình họ.

Đối với yêu cầu tòa án tuyên bố một người có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi, người yêu cầu phải gửi kèm theo đơn yêu'cầu kết luận của cơ quan chuyên môn như kết luận của cơ quan giám định, cơ quan y tế và các chứng cử, tài liệu khác như sổ bệnh án của bệnh viện, giấy xác nhận của những người thân thích, người láng giềng, uỷ ban nhân dân, tổ dân phố nơi người đó cư trú, cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc v.v. để chứng minh người đó có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi.

2. Việc xét đơn yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi.

>> Xem thêm:  Thủ tục huỷ bỏ quyết định tuyên bố một người mất, hạn chế năng lực hành vi dân sự

Theo quy định tại Điều 377 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, trong thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu, tòa án tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi, ngoài việc thực hiện các công việc của việc chuẩn bị giải quyết việc dân sự nêu trên, tòa án còn tiến hành các công việc sau:

- Trưng cầu giám định sức khoẻ, bệnh tật của người bị yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi.

- Lấy lời khai của những người thân thích của người bị yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi về tình trạng sức khoẻ, khả năng nhận thức của người bị yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi, về tình hình tài sản của họ cũng như những giao dịch về tài sản mà họ đã thực hiện khi cần thiết. Yêu cầu cơ quan đăng kí quyền sở hữu, sử dụng tài sản, cơ quan đăng kí giao dịch bảo đảm cung cấp thông tin về quyền sờ hữu, sự dụng tài sản của người bị yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi.

Trong thời hạn này, nếu người yêu cầu rút đơn yêu cầu thì tòa án ra quyết định đình chỉ việc xét đơn yêu cầu. Khi hết thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu hoặc khỉ nhận được kết luận giám định của cơ quan chuyên môn, tòa án phải ra quyết định mở phiên họp để xét đơn yêu cầu. Quyết định này được gửi cho viện kiểm sát cùng cấp, người có đơn yêu cầu và người có liên quan.

Tòa án có thể chấp nhận hoặc không chấp nhận đơn yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi. Trong trường hợp chấp nhận đơn yêu cầu thì tòa án ra quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn ưong nhận thức và làm chủ hành vi. Trong quyết định tuyên bố một người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, tòa án phải quyết định người đó bị hạn chế năng lực hành vi dân sự đối với những lĩnh vực cụ thể nào, đồng thời tòa án phải quyết định người đại diện theo pháp luật của người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự và phạm vi đại diện đối với lĩnh vực người đó bị hạn chế. Trong quyết định tuyên bố một người có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi, tòa án phải chỉ định người giám hộ, xác định quyền, nghĩa vụ của người giám hộ.

Mọi vướng mắc pháp lý về luật dân sự, tố tụng dân sự về đánh giá một người, một cá nhân bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự cũng như các vấn đề khác liên quan. Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật dân sự, thừa kế trực tuyến.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật dân sự - Công ty luật Minh Khuê

>> Xem thêm:  Năng lực pháp luật dân sự của cá nhân là gì ? Đặc điểm, nội dung của năng lực pháp luật dân sự