1. Tội hiếp dâm có cấu thành vật chất hay cấu thành hình thức ?

Thưa luật sư, Tôi xin hỏi luật sư, Tội hiếp dâm là cấu thành tội phạm vật chất hay hình thức ạ ? Hình phạt với tội danh này căn cứ vào đâu ? Cảm ơn

Trả lời:

Căn cứ Điều 141 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi năm 2017 quy định về tội Hiếp dâm. Như vậy, Cấu thành tội phạm là tổng hợp những dấu hiệu chung có tính đặc trưng cho loại tội phạm cụ thể được quy định trong luật hình sự

Cấu thành tội phạm của tất cả các loại tội cụ thể tuy đều là hình thức phản ánh trong luật hình sự nội dung của bốn yếu tố cấu thành tội phạm nhưng được xây dựng với những đặc điểm cấu trúc khác nhau. Dựa vào đặc điểm cấu trúc cả các dấu hiệu thuộc mặt khách quan có thể chia cấu thành tội phạm thành cấu thành tội phạm vật chất và cấu thành tội phạm hình thức.

Cấu thành tội phạm vật chất là cấu thành tội phạm có các dấu hiệu của mặt khách quan là hành vi, hậu quả, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả.

- Cấu thành tội phạm hình thức là cấu thành tội phạm có một dấu hiệu của mặt khách quan là hành vi nguy hiểm cho xã hội.

Trong cấu thành tội phạm hình thức có dạng đặc biệt mà hiện nay được gọi là cấu thành tội phạm cắt xén. Trong cấu thành tội phạm cắt xén, dấu hiệu hành vi không phải là sự phản ánh chính hành vi phạm tội (của loại tội phạm được cấu thành tội phạm cắt xén phản ánh) mà là hành vi “hoạt động” nhằm thực hiện hành vi đó – hành vi phạm tội của loại tội phạm được cấu thành tội phạm cắt xén phản ánh.

Khoản 1 điều 141 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi năm 2017 quy định:

"Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của họ, thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm".

Có thể thấy cấu thành tội phạm chỉ nêu ra dấu hiệu của mặt khách quan là hành vi gây nguy hiểm cho xã hội mà không nói đến hậu quả và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả. ở đây có thể hiểu, do tính chất nghiêm trọng của hành vi hiếp dâm, xâm phạm vào khách thể có tầm quan trọng đặt biệt, chỉ cần người nào thực hiện một hành vi trong mặt khách quan nghĩa là người đó có ý định hiếp dâm người khác và có hành động dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực nhằm mục đích giao cấu với nạn nhân trái ý muốn của họ là đã đủ điều kiện để cấu thành tội phạm, bất kể hành vi đó có được hoàn thành và gây hậu quả hay không. Như vậy việc cấu thành tội phạm của tội hiếp dâm chỉ cần đề cập đến hành vi gây nguy hiểm mà không cần hậu quả và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả là đủ.

Với đặc điểm như vậy, có thể kết luận cấu thành tội phạm của tội hiếp dâm là cấu thành tội phạm hình thức.

2. Phải làm sao khi bị bạn gái vu khống tội hiếp dâm ?

Thưa Luật sư! Em năm nay 22 tuổi. Lúc em quan hệ lần đầu với bạn gái, bạn gái em 17 tuổi, đến giờ cô ấy có thai. Cô ấy nói sẽ kiện em ra toà mà cô ấy cố tình nói em dùng vũ lực hay đe doạ để cô ấy lệ thuộc em. Xin hỏi cần những gì để chứng minh mình không đe doạ hay dùng vũ lực?

Trả lời:

Theo quy định của Bộ luật hình sự 2015, các tội phạm có liên quan đến hành vi giao cấu bao gồm: nhóm tội hiếp dâm (tội hiếp dâm theo Điều 141 và Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi Điều 142), nhóm tội cưỡng dâm (tội cưỡng dâm theo Điều 143 và Tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi theo Điều 144) và Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi.

Đối với nhóm tội hiếp dâm và nhóm tội cưỡng dâm, một trong những dấu hiệu cơ bản để cấu thành nên các tội phạm thuộc các nhóm tội này là có sự giao cấu trái với ý muốn của nạn nhân. Với nhóm tội này, bạn gái bạn hoặc cha mẹ cô ấy hoàn toàn có thể khởi kiện bạn về hành vi này. Tuy nhiên, nếu bạn chứng minh được cả hai bên hoàn toàn tự nguyện và không có sự cưỡng ép hay dùng vũ lực... thì bạn sẽ không bị xử lý về hình sự.

Chứng cứ trong tố tụng hình sự được quy định như sau:

Điều 86. Chứng cứ

Chứng cứ là những gì có thật, được thu thập theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định, được dùng làm căn cứ để xác định có hay không có hành vi phạm tội, người thực hiện hành vi phạm tội và những tình tiết khác có ý nghĩa trong việc giải quyết vụ án.

>> Xem thêm:  Phân tích cơ sở pháp lý phán quyết của tòa án ?

3. Hiếp dâm và cưỡng dâm có mức xử phạt như thế nào ?

Thưa luật sư! Vào 1 buổi tối, em đi làm về muộn, gặp 3 người bảo vệ ở dưới chỗ nơi em ở đang trực đêm và uống bia, vì có 1 chút thân quen nên em có ngồi lại nói chuyện và cùng uống với họ. Khi có vẻ hơi ngà ngà say và em không thể về phòng của mình được, anh A nói rằng: "em có thể ngủ ở phòng đàng hoàng.......", do không đủ tỉnh táo nên em đã đồng ý vì em thấy có thể tin được mấy người này.
Tuy nhiên khi lên đến phòng và em nằm xuống giường muốn ngủ thì anh A kia bắt đầu giở trò đồi bại với em. Em lúc đó có vẻ mệt nhưng vẫn đủ tính táo để nhận biết sự việc đang diễn ra, ngay lập tức em thủ thế, ngăn không cho anh ta có cơ hội tiếp tục động vào người (dù anh ta vẫn có ý định sờ mó khắp cơ thể em) cắn anh ta và dọa anh ta rằng: "nếu như tiếp tục chuyện này, tôi có thể kiện anh ra tòa và ngay lập tức anh sẽ bị ngồi tù 5 - 10 năm" (em bịa ra để dọa anh ta, nên cũng ko biết thực hư ra sao. Anh ta có vẻ sợ và ngập ngừng dừng lại, em tiếp tục dọa về luật nữa để lừa anh ta. Sau hơn 30 phút vật lộn như vậy thì anh ta có ngừng lại, nhưng vẫn tiếp tục sờ những vùng kín trên cơ thể em mặc dù em đã cảnh cáo anh ta. Cuối cùng anh ta cũng từ bỏ và em nhìn chung là không bị xâm hại.
Anh chị cho em hỏi, với hành động của anh ta thì em có thể kiện với lý do gì? Và tội hiếp dâm và cưỡng dâm có hình phạt như thế nào?

Trả lời:

- Thứ nhất, hành động của A có thể kiện với lý do quấy rối tình dục

Khi lên đến phòng, bạn nằm xuống giường muốn ngủ thì anh A kia bắt đầu giở trò đồi bại với bạn. Bạn lúc đó có vẻ mệt nhưng vẫn đủ tính táo để nhận biết sự việc đang diễn ra, ngay lập tức bạn thủ thế, ngăn không cho A có cơ hội tiếp tục động vào người (dù anh ta vẫn có ý định sờ mó khắp cơ thể bạn) cắn anh ta và dọa A. A có vẻ sợ và ngập ngừng dừng lại, bạn tiếp tục dọa về luật nữa để lừa anh ta. Sau hơn 30 phút vật lộn như vậy thì A có ngừng lại, nhưng vẫn tiếp tục sờ những vùng kín trên cơ thể bạn mặc dù bạn đã cảnh cáo A. Cuối cùng A cũng từ bỏ và bạn nhìn chung là không bị xâm hại. Do đó bạn có thể kiện A tội quấy rối tình dục.

Hành vi quấy rối tình dục thường được xử lý theo quy định tại Điều 5 Nghị định số 167/2013/NĐ-CP. Theo đó hành vi "Có cử chỉ, lời nói thô bạo, khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác;" quy định tại Điểm a Khoản 1 Điều này sẽ bị xử phạt từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng

- Thứ hai, hình phạt của tội hiếp dâm và tội cưỡng dâm

Tội hiếp dâm và tội cưỡng dâm lần lượt được quy định cụ thể tại các Điều 141 và Điều 143 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi năm 2017

Như vậy, tùy theo mức độ vi phạm mà khung hình phạt của tội hiếp dâm và tội cưỡng dâm cũng khác nhau.

4. Hiếp dâm trẻ em rồi bỏ trốn bị phạt tù bao nhiêu năm?

Thưa luật sư, Ở xóm tôi có một gã có hành vi hiếp dâm trẻ em. Vậy xin hỏi pháp luật quy định về hình phạt đối với tội danh này như thế nào?

Về câu hỏi: Hiếp dâm trẻ em rồi bỏ trốn bị phạt tù bao nhiêu năm?

a. Gia đình sợ cậu kia bị nhiễm HIV và có thể lây nhiễm cho bé gái?

Theo thông tin bạn đã cung cấp, cậu thanh niên này nổi tiếng ăn chơi sa đọa, có người còn nhìn thấy cậu ta chích thuốc. Tuy nhiên, sau khi thực hiện hành vi của mình, cậu ta đã bỏ trốn. Vì vậy không thể xét nghiệm và chắc chắn cậu ta có bị nhiễm HIV hay không.

Nhưng, để an toàn cho bé gái, bạn nên khuyên gia đình đưa bé đến bệnh viện để xét nghiệm. Việc làm xét nghiệm, nếu là xét nghiệm test nhanh cần phải chờ 3 tháng kể từ khi có hành vi nguy cơ (quan hệ với người nhiễm HIV). Và cần làm 3 lần mỗi lần cách nhau 3 tháng, nếu kết quả âm tính gia đình có thể yên tâm. Tuy nhiên hiện nay ở viện Bạch Mai và Viện huyết học truyền máu Trung ương còn một loại xét nghiệm nữa là xét nghiệm kháng nguyên (PCR). Xét nghiệm này có thể phát hiện một người có bị nhiễm HIV hay không chỉ 10 ngày đến 1 tháng sau hành vi nguy cơ.

b. Xử phạt đối với hành vi hiếp dâm trẻ em rồi bỏ trốn.

Căn cứ theo Điều 142 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi năm 2017 quy định:

1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

a) Dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi trái với ý muốn của họ;

b) Giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người dưới 13 tuổi.

Như vậy, đối với trẻ em dưới 13 tuổi, pháp luật quy định người phạm tội có hành vi giao cấu với trẻ em dù có dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác hay không, dù trẻ em có đồng ý hay không đều phạm tội hiếp dâm trẻ em. Với trường hợp này, cậu ta sẽ bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm.

Hy vọng với những phân tích của chúng tôi, bạn có thể giúp đỡ gia đình bé để tìm ra phương án giải quyết tốt nhất cho vấn đề này

5. Hai phiên xử 3 thanh niên tội hiếp dâm qua lời kể luật sư

Trong căn phòng trên gác 2 tại một phố nhỏ yên tĩnh ở Hà Nội, hai luật sư nhớ lại phiên xử sơ thẩm cách đây 8 năm tại TAND tỉnh Hà Tây (cũ). Khi đó, ông Bình và bà Hà tham gia bào chữa cho Tình, Kiên và Lợi.

Ông Bình kể, phiên tòa diễn ra trọn ngày 21/1/2002. Hôm đó trời lạnh buốt, hàng trăm người dân lũ lượt kéo đến, chật kín phòng xử. Tình, Kiên, Lợi gầy gò vận chiếc áo tù kẻ sọc phong phanh, run người vì rét.

"Chủ toạ là bà Nguyễn Thị Xuân Phương, Phó chánh án TAND tỉnh Hà Tây, nay là Phó chánh án TAND Hà Nội", ông Bình nói.

Theo truy tố của VKSND tỉnh Hà Tây, 20h30 phút ngày 24/10/2000, Tình, Kiên và Lợi bàn nhau đi trấn lột. Lợi mang theo gậy gỗ và dao nhọn, Tình cầm điếu cày bằng tre. Đến gần trạm bơm Yên Nghĩa, Hà Đông, phát hiện anh Hải và chị Hằng đang ngồi tâm sự, 3 thanh niên cởi bỏ quần áo dài, giấu cùng giày dép ở vườn cây gần đó rồi lội qua mương tiếp cận đôi nam nữ.

Khi Tình khống chế anh Hải, Lợi cởi áo phông rồi hãm hiếp chị Hằng với sự giúp sức của Kiên giữ chân cô gái. Lần lượt sau đó, Kiên và Tình đã giở trò đồi bại với người yêu của anh Hải.

Khi Lợi bắt anh Hải cởi quần dài, người đàn ông này đã ném thẳng quần vào mặt Lợi rồi bỏ chạy, tri hô "cướp, cướp". Lợi đuổi theo cầm gậy vụt mạnh vào tay của Hải... Nhóm 3 thanh niên vội bỏ chạy.

Từ chiếc áo nạn nhân cho rằng hung thủ bỏ lại hiện trường, cơ quan điều tra đã truy tìm thủ phạm. Một người trưởng thôn khi đó có xác nhận rằng, đã nhìn thấy Lợi từng mặc chiếc áo giống như vậy. Ngày 12/12/2000 Lợi bị bắt. Do lời khai tối đó có đi chơi cùng với Tình và Kiên, ngày hôm sau, hai người này lần lượt bị bắt.

Cơ quan tố tụng cho biết các chứng cứ kết tội 3 người này là có căn cứ. Chẳng hạn, chiếc áo phông thu tại hiện trường đã được một số nhân chứng xác định là của Lợi. Tại cơ quan điều tra, Lợi cũng nhận đã bỏ quên sau khi hãm hiếp chị Hằng. Đặc biệt, nữ nạn nhân nhận dạng qua ảnh, xác định Lợi chính là một trong ba người tham gia vụ hiếp dâm...

Luật sư Hà nhớ phiên tòa hôm đó vắng mặt chị Hằng. Suốt quá trình thẩm vấn, Lợi, Kiên và Tình đều không nhận đã gây ra hành vi như cáo buộc của VKS.

Ba bị cáo đưa ra bằng chứng ngoại phạm rằng thời điểm xảy ra sự việc họ đang dự sinh nhật một người bạn cùng thôn. Một số người có mặt trong phòng xử cũng xin được ra làm chứng việc này.

"Họ một mực cho rằng đã bị cơ quan điều tra mớm, bức cung, nhục hình", nữ luật sư kể.

Nghiên cứu tỷ mỉ vụ việc, thậm chí đến tận hiện trường để quan sát, và gặp gỡ nhiều nguồn tin, hai luật sư nhiều kinh nghiệm nhận thấy vụ án có nhiều điểm đáng ngờ.

Trong phần bào chữa, bà Hà cho biết trong hồ sơ anh Hải và chị Hằng đều khẳng định một trong ba kẻ phạm tội có một tên mặt choắt nói giọng La Cả. Chị Hằng còn kể với bạn rằng "có hai thằng trẻ khoảng 18 tuổi và một thằng già...". Nhưng qua tìm hiểu của luật sư thì trong ba bị cáo không có ai nói giọng La Cả, lại cùng ở lứa tuổi 18-20, không có ai đến mức phải gọi là "thằng già".

Một điểm nữa là cô gái khai tối hôm đó mặc "áo ngủ vải hoa trắng, quần đùi ngắn", nhưng Kiên và Tình lại khai cô này "mặc quần âu màu đen, áo trắng dài tay".

Luật sư Hà còn đưa ra nhiều chứng cứ cho thấy diễn biến cơ bản của vụ án được phản ánh trong cáo trạng đều dựa vào lời khai nhận của Kiên. Tuy nhiên, trong các lời khai này chứa rất nhiều mâu thuẫn. Ví dụ, bản cung ngày 7/2/2001, Kiên khai khi cả bọn bỏ chạy, Kiên là người quay lại lấy quần áo đã giấu ở vườn. Trong khi đó các lời khai trước, Kiên lại xác định Lợi mới chính là người quay lại.

Theo bà Hà lời khai của Kiên không chỉ mâu thuẫn với các lời khai trước đó, mà còn mâu thuẫn với lời khai của Tình và Lợi về nhiều tình tiết vụ án…

"Trong trường hợp này, lẽ ra cơ quan điều tra phải tiến hành đối chất giữa bị cáo với bị hại, với các nhân chứng. Đồng thời tổ chức thực nghiệm hiện trường để làm rõ những mâu thuẫn này...", bà Hà trình bày trước HĐXX.

Ngồi bên cạnh, luật sư Bình nhớ lại, hôm đó tranh luận lại quan điểm bào chữa của luật sư, đại diện VKS giữ nguyên quan điểm cho rằng các bị cáo không nhận tội, mâu thuẫn trong các lời khai là nhằm trốn tránh pháp luật.

“Tất cả những bằng chứng, luận cứ mà chúng tôi đưa ra đã không được chấp nhận”, bà Hà cho hay.

"Trong lời nói sau cùng, Lợi nói: Cháu không nhận tội không phải vì ngoan cố, nhưng cháu không phạm tội. Mong tòa hãy tìm ra kẻ có tội để minh oan cho cháu", luật sư Bình đọc trong cuốn sổ ngả màu mà ông ghi chép diễn biến phiên xử hôm đó.

Với bản án dài 9 trang, phiên xử do thẩm phán Nguyễn Thị Xuân Phương điều khiển xác định: "Lời phản cung của các bị cáo tại phiên tòa thể hiện sự quanh co chối tội".

TAND Hà Tây tuyên phạt Lợi 16 năm tù do được coi là người khởi xướng, đứng đầu. Tình nhận án 14 năm và Kiên khai báo thành khẩn và có đơn tự thú, nên chỉ bị phạt 11 năm tù.

Cả ba người bị kết tội ngay lập tức làm đơn kháng cáo kêu oan. 3 tháng sau, phiên phúc thẩm của TAND Tối cao do thẩm phán Hoàng Thị Kim Oanh làm chủ tọa đã được mở. Theo cấp phúc thẩm, ba bị cáo có mối quan hệ họ hàng, không có mâu thuẫn do vậy lời khai ở cơ quan điều tra là có cơ sở tin cậy, phù hợp với tài liệu và chứng cứ có trong hồ sơ.

"Tại phiên sơ thẩm và phiên tòa hôm nay, các bị cáo cho rằng vì bị ép cung, đánh đập mà phải nhận tội là không có căn cứ. Ngay cả lá thư viết về cho gia đình, bị cáo Lợi vẫn thừa nhận hành vi phạm tội và dặn bố mẹ phải lo chạy tiền trả cho người bị hại để được nhẹ tội", án phúc thẩm nêu rõ.

TAND Tối cao không chấp nhận đề nghị của luật sư hủy án sơ thẩm để điều tra lại vì xét thấy: "Cơ quan điều tra đã tiến hành điều tra vụ án theo đúng trình tự và thủ tục tố tụng, việc điều tra đầy đủ, khách quan và toàn diện... Cấp sơ thẩm đã kết án các bị cáo về tội cướp tài sản, hiếp dâm là có căn cứ chứ không phải oan như các bị cáo nại ra".

Với phân tích trên, tòa phúc thẩm tuyên y án sơ thẩm về tội danh và hình phạt với 3 bị cáo.

Suốt 8 năm kể từ khi có phán quyết trên, 3 người mang tội vẫn tiếp tục kêu oan. Tháng 2/2010, sau gần 10 năm ngồi tù, họ bất ngờ được "thả tự do" sau khi VKS Tối cao chỉ ra tới 9 lỗi nghiêm trọng trong điều tra, xét xử.

>> Xem thêm:  Ý nghĩa của việc nghiên cứu cấu thành tội phạm là gì ?