1. Trái phiếu là gì?

Theo khoản 3 Điều 4 Luật Chứng khoán năm 2019 đã ghi nhận: "Trái phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần nợ của tổ chức phát hành".

Như vậy, có thể hiểu trái phiếu là giấy ghi nhận nợ quy định nghĩa vụ của công ty phát hành (người vay tiền) phải trả cho người nắm giữ trái phiếu (người cho vay) một khoản tiền xác định.

Người phát hành có thể là doanh nghiệp, một tổ chức chính quyền như Kho bạc nhà nước, chính quyền. Người mua trái phiếu có thể là cá nhân hoặc doanh nghiệp, chính phủ. Tên của người mua trái phiếu có thể được ghi trên trái phiếu hoặc có thể không ghi. Người mua trái phiếu là người cho nhà phát hành vay và họ không chịu bất kì trách nhiệm nào về kết quả sử dụng vốn vay của người vay. Nhà phát hành trái phiếu có nghĩa vụ thanh toán theo các cam kết nợ được xác định trong trái phiếu.

 

2. Trái phiếu chiết khấu là gì?

Trái phiếu chiết khấu trong tiếng anh là Discount Bond - là trái phiếu được phát hành với giá thấp hơn mệnh giá của nó hoặc trái phiếu hiện đang được giao dịch với giá thấp hơn mệnh giá của nó trên thị trường thứ cấp. Trái phiếu sẽ được coi là trái phiếu chiết khấu sâu nếu được bán với giá thấp hơn đáng kể so với mệnh giá, thường ở mức 20% trở lên. Trái phiếu chiết khấu có thể được mua và bán bởi cả nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư cá nhân. Tuy nhiên, các nhà đầu tư tổ chức phải tuân thủ các quy định cụ thể cho việc bán và mua trái phiếu chiết khấu.

 

3. Lãi suất trái phiếu chiết khấu là gì?

Lãi suất và giá trị trái phiếu chiết khấu có mối quan hệ nghịch đảo với nhau. Khi lãi suất tăng, giá trị trái phiếu sẽ giảm và ngược lại. Khi lãi suất thị trường tăng, đủ để đẩy giá trái phiếu xuống dưới mệnh giá ban đầu, bởi vậy nên gọi là trái phiếu chiết khấu. Khi trái phiếu được giảm giá hoặc chiết khấu thì lãi suất chiết khấu sẽ nhỏ hơn lợi tức của hiện tại. Tiền lãi trong trái phiếu chiết khấu chính là phần chênh lệch giữa mệnh giá trái phiếu với giá mua tại thời điểm phát hành. 

 

4. Tại sao trái phiếu được bán với giá chiết khấu?

Trái phiếu được bán với giá chiết khấu bởi một số lý do sau:

Thứ nhất, lãi suất thị trường hiện tại cao hơn lãi suất mà tổ chức phát hành trả. Vì vậy, các nhà đầu tư trả ít hơn cho trái phiếu để thu được lãi suất thực tế cao hơn cho các khoản đầu tư của họ.

Thứ hai, các nhà đầu tư cho rằng công ty phát hành có nguy cơ không thu mua lại trái phiếu mà họ đã phát hành; do đó sẵn sàng bán trái phiếu của họ với giá đã giảm để tránh rủi ro vỡ nợ

Thứ ba, khi cơ quan xếp hạng tín nhiệm giảm xếp hạng tín nhiệm của tổ chức phát hành; điều này có thể kích hoạt khối lượng bán ra cao của các nhà đầu tư trên thị trường thứ cấp, làm giảm giá của trái phiếu.

 

5. Mua trái phiếu chiết khấu có rủi ro không?

Đầu tư vào trái phiếu chiết khấu là hình thức đầu tư thu hút nhưng vẫn luôn tồn tại những rủi ro. Thực tế, khi mua trái phiếu chiết khấu, xác suất trái phiếu tăng giá là khá cao. Nếu nhà đầu tư giữ trái phiếu chiết khấu đến thời gian đáo hạn (lãi suất đáo hạn) thì số tiền nhận được tương ứng với mệnh giá in trên trái phiếu. Đặc biệt, việc lựa chọn trái phiếu chiết khấu có thể xảy ra những rủi ro sau:

Trái phiếu chiết khấu dài hạn: gây ra rủi ro vỡ nợ cao và phụ thuộc rất nhiều vào khả năng tài chính của doanh nghiệp phát hành. Trong khi đó, trái phiếu chiết khấu ngắn hạn vẫn tồn tại rủi ro nhưng có phần thấp hơn so với trái phiếu chiết khấu dài hạn.

Bên cạnh đó cũng tồn tại một số rủi ro khác như: Rủi ro lãi suất, rủi ro tín dụng, rủi ro lạm phát, rủi ro tái đầu tư, rủi ro thanh khoản,... Thực tế, trái phiếu chiết khấu khi đầu tư sẽ giúp nhà đầu tư bù đắp phần lợi tức hao hụt của trái phiếu so với lãi suất chung trên thị trường. Chẳng hạn trái phiếu được bán ở mức 90.000 đồng được gọi là trái phiếu chiết khấu khi mệnh giá thực của nó là 100.000 đồng. Tuy nhiên, về cơ bản, trái phiếu chiết khấu vẫn có tiềm năng vỡ nợ cao hơn, lợi tức giảm. Do đó, các nhà đầu tư khi quyết định đầu tư với trái phiếu chiết khấu cần chú ý những vấn đề sau:

Thứ nhất, cần cân nhắc các khoản thuế phát sinh khi sở hữu trái phiếu chiết khấu

Thứ hai, nhà đầu tư cần trang bị kiến thức, tầm nhìn và khả năng dự đoán vì đầu tư trái phiếu chiết khấu có thể mang lại rủi ro và nguy cơ thua lỗ cho nhà đầu tư. Chưa kể, trái phiếu chiết khấu còn là loại trái phiếu chủ yếu được phát hành ở các thị trường lớn như Châu Âu. Nếu nhà đầu tư mới tham gia thị trường thì cần đặc biệt nghiên cứu và phải nhạy bén với thị trường trái phiếu trong nước và ngoài nước.

Thứ ba, các nhà đầu tư phải đặc biệt lưu tâm tới việc lựa chọn doanh nghiệp phát hành. Hãy lựa chọn nhà phát hành trái phiếu có nền tảng tài chính tốt và uy tín trên thị trường để hạn chế rủi ro mất vốn.

 

6. Lợi ích của trái phiếu chiết khấu

Nếu trái phiếu chiết khấu không phải là trái phiếu chiết khấu không lãi suất thì nhà đầu tư nhận được một khoản lãi thường xuyên và được thanh toán đầy đủ mệnh giá khi đến hạn. Miễn là doanh nghiệp phát hành không vỡ nợ hoặc phá sản, cơ hội trái phiếu tăng giá khá cao. Lợi nhuận đầu tư loại trái phiếu này khá cao, tuỳ thuộc vào đơn phát hành có thể lên đến 50% mệnh giá của trái phiếu. 

Đồng thời, tuỳ vào mục đích đầu tư, người mua có thể mua trái phiếu có kỳ hạn dài hoặc ngắn khác nhau. Lãi suất đáo hạn của 2 loại trái phiếu này cũng có sự khác biệt. Trái phiếu ngắn hạn thường đáo hạn dưới 1 năm còn trái phiếu dài hạn đáo hạn từ 10 đến 15 năm hoặc lâu hơn. Nếu nhà đầu tư có nguồn vốn lưu động nhiều và khả năng nhận định thị trường chính xác thì có thể đầu tư trái phiếu dài hạn để thu được lợi nhuận cao.

 

7. Sự khác nhau giữa trái phiếu chiết khấu và trái phiếu thông thường

Trên thị trường chứng khoán, trái phiếu chiết khấu và trái phiếu thông thường đều là chứng khoán được giao dịch phổ biến và có điểm giống nhau là đều là chứng khoán nợ, đại diện cho một nghĩa vụ tài chính của chủ thể phát hành và trách nhiệm sẽ thanh toán một khoản tiền đã được xác định trước tại một thời điểm cụ thể trong tương lai. Tuy nhiên, đây là 2 loại hoàn toàn riêng biệt và có sự khác nhau rõ rệt như sau:

Thứ nhất, về giá mua trái phiếu: Trái phiếu chiết khấu có giá mua thấp hơn mệnh giá thực của trái phiếu, trong khi đó, giá mua trái phiếu thông thường bằng với mệnh giá của trái phiếu.

Thứ hai, về cách chi trả lãi suất khi đáo hạn: Vào ngày đáo hạn, lợi tức của trái phiếu chiết khấu sẽ được trả 1 lần với tiền gốc bằng đúng số tiền trên mệnh giá và phần chênh lệch giữa mệnh giá với giá mua tại thời điểm phát hành chính là tiền lãi. Trong khi đó, lãi suất trái phiếu thông thường được trả định kỳ hoặc nhận gốc và lãi khi đáo hạn theo hợp đồng.

>> Xem thêm IPO là gì? Điều kiện, thủ tục chào bán cổ phiếu ra công chúng?

Trên đây là toàn bộ thông tin hữu ích về trái phiếu chiết khấu và những rủi ro có thể xảy ra khi mua loại trái phiếu này mà Luật Minh Khuê muốn cung cấp đến bạn đọc. Nếu bạn còn bất kì thắc mắc nào liên quan đến vấn đề này và các vấn đề pháp lý khác thì vui lòng liên hệ đến Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến 24/7 thông qua số hotline: 1900.6162 để được tư vấn và hỗ trợ nhiệt tình. Rất vui được hợp tác cùng quý khách. Xin trân trọng cảm ơn!