Tranh chấp bảo hiểm : Thắng kiện đòi bảo hiểm nhân thọ của chồng quá cố

TAND quận 1 (TP.HCM) vừa xử sơ thẩm, tuyên buộc Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Prudential Việt Nam (gọi tắt là Prudential) phải thanh toán cho bà V., ngụ quận Gò Vấp hơn 170 triệu đồng tiền bảo hiểm mà chồng bà được hưởng sau khi qua đời theo hợp đồng. Sau phiên xử, Prudential đã kháng cáo, cho rằng đúng ra tòa phải hủy hợp đồng vì lúc mua bảo hiểm, bà V. và chồng (ông T.) chưa phải là vợ chồng hợp pháp…Tòa xác định lỗi ban đầu thuộc về nhân viên của công ty bảo hiểm nên công ty phải chi trả theo hợp đồng.

1. Cái chết bất ngờ

Theo đơn kiện của bà V., ngày 05/10/2006, bà làm hợp đồng mua bảo hiểm nhân thọ của Prudential cho ông T. với tổng số tiền hơn sáu triệu đồng, đóng làm hai đợt. Khi mua bảo hiểm, bà và ông T. chưa phải là vợ chồng hợp pháp nhưng 20 ngày sau họ đã đăng ký kết hôn tại chính quyền địa phương.

>> Luật sư tư vấn pháp luật dân sự trực tuyến (24/7) gọi số: 1900.6162

Hơn hai tháng sau, ngày 14/12/2006, ông T. về quê và bất ngờ qua đời tại Trung tâm Y tế huyện Tây Sơn (Bình Định) do bị ung thư gan. Sau cái chết của chồng, bà V. nộp giấy tờ yêu cầu và Prudential đã lập hồ sơ để giải quyết quyền lợi bảo hiểm theo hợp đồng đã ký kết.

Tuy nhiên, đã hơn hai năm trôi qua, bà nhiều lần hối thúc nhưng Prudential vẫn khất lần với lý do: “Đang thu thập thêm thông tin từ các cơ quan chức năng”. Vì thế, bà V. đã khởi kiện yêu cầu Prudential phải chi trả cho bà 150 triệu đồng theo hợp đồng bảo hiểm đã ký và tiền lãi của số tiền này từ khi bà cung cấp hồ sơ cho Prudential đến thời điểm hiện tại.

Ngược lại, Prudential cho rằng nguyên nhân cái chết của ông T. chưa rõ ràng, cần phải có thời gian tìm hiểu thêm thông tin về tình trạng sức khỏe. Cụ thể, bệnh án của Trung tâm Y tế huyện Tây Sơn ghi trước khi về quê, ông T. đã được chẩn đoán và điều trị bệnh gan ở Trung tâm Hòa Hảo và Bệnh viện Ung bướu TP.HCM. Vì thế, công ty phải tìm hiểu thông tin ở hai nơi này xem có việc vợ chồng bà V. biết có bệnh nên mới đến mua bảo hiểm hay không.

Ngoài ra, khi bà V. gửi hồ sơ về cái chết của ông T. thì công ty phát hiện tại thời điểm ký hợp đồng bảo hiểm, bà chưa phải là vợ của ông T. Theo Prudential, điều này chứng tỏ bà V. gian dối vì trong hợp đồng loại bảo hiểm này, Luật Kinh doanh bảo hiểm đã quy định người mua bảo hiểm phải là vợ hoặc chồng của người được bảo hiểm. Prudential cho rằng hợp đồng bảo hiểm trên là vô hiệu vì sự lừa dối đó và chỉ đồng ý trả lại cho bà V. hơn sáu triệu đồng đã bỏ ra lúc mua bảo hiểm.

2. Nhân viên có lỗi, công ty phải chi trả

Tại phiên xử sơ thẩm, hai bên đương sự vẫn giữ nguyên quan điểm. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là nhân viên của đại lý bảo hiểm Prudential (người trực tiếp tư vấn và bán bảo hiểm cho bà V.) có đơn xin vắng mặt. Tại biên bản lời khai được công bố tại tòa, người này cho biết lúc mua bảo hiểm, bà V. cũng nói rõ là mình “sắp có hôn thú”.

Tòa nhận định lý do cần thu thập chứng cứ để Prudential chần chừ không giải quyết bảo hiểm cho bà V. là không có cơ sở chấp nhận. Bởi lẽ sau khi TAND quận 1 yêu cầu thì cả Trung tâm Hòa Hảo lẫn Bệnh viện Ung bướu TP.HCM đều có văn bản trả lời là không tìm thấy dữ liệu chứng minh ông T. đã khám, điều trị bệnh gan tại hai nơi này.

Về hợp đồng bảo hiểm, tòa cho rằng khi ký kết, nhân viên đại lý của Prudential biết rõ bà V. chưa phải là vợ hợp pháp của ông T. nhưng vẫn làm hợp đồng là lỗi thuộc về nhân viên bảo hiểm chứ không phải của bà V. Thực tế thì 20 ngày sau khi mua bảo hiểm, bà V. và ông T. đã làm đăng ký kết hôn nên khi sự kiện bảo hiểm xảy ra (tức ông T. chết), bà V. đã thuộc đối tượng của hợp đồng bảo hiểm như đã ký kết.

Mặt khác theo tòa, hợp đồng bảo hiểm là hợp đồng dân sự theo mẫu. Mà theo Bộ luật Dân sự, nếu trong hợp đồng theo mẫu có điều khoản không rõ ràng thì bên đưa ra hợp đồng phải chịu bất lợi khi giải thích điều khoản đó. Vì thế, lỗi ban đầu thuộc về nhân viên của Prudential chứ không phải do bà V. gian dối như công ty trình bày.

Về phần lãi suất, tòa đồng ý một phần yêu cầu của bà V., buộc Prudential phải trả tiền lãi cho số tiền trên tính từ khi bà nộp đủ hồ sơ là 30 tháng 10 ngày. Tính theo lãi suất cơ bản tại thời điểm hiện tại, Prudential phải trả cho bà V. hơn 26 triệu đồng. Tổng cộng các khoản, Prudential phải trả cho bà V. hơn 170 triệu đồng. Ngoài ra, Prudential còn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm là hơn tám triệu đồng.

3. Những loại tranh chấp (HĐBH) thường gặp

Tranh chấp (HĐBH) cũng như tranh chấp các loại hợp đồng khác, điều mà các bên hướng tới là nhanh chóng giải quyết tranh chấp và đạt được kết quả tốt nhất mà các bên mong muốn, đồng thời là việc thực hiện nghĩa vụ sau khi có kết quả giải quyết tranh chấp.

- Thương lượng là biện pháp tốt nhất đáp ứng những vấn đề đó, tuy nhiên khi đã có tranh chấp xảy ra thì việc các bên có thể ngồi lại với nhau để tìm tiếng nói chung là điều vô cùng khó khăn.

- Nghị định 22/2017/NĐ-CP ra đời quy định về thủ tục giải quyết tranh chấp bằng “Hòa giải” thương mại cho phép các bên lựa chọn hòa giải vì trong trường hợp này ít nhất sẽ luôn có một bên là doanh nghiệp bảo hiểm có hoạt động thương mại.

- Tuy nhiên hiện nay có hai phương thức mà các bên thường lựa chọn để giải quyêt tranh chấp là giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài và giải quyết tranh chấp bằng Tòa án.

Tranh chấp (HĐBH) tài sản là là những bất đồng giữa doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm với người mua bảo hiểm trong quá trình thực hiện các quyền và nghĩa vụ theo (HĐBH).

Trên thực tế các trường hợp xảy ra tranh chấp về (HĐBH) tài sản phổ biến là:

- Tranh chấp về sự kiện bảo hiểm, một bên cho là có sự kiện bảo hiểm và bên kia không đồng ý

- Bên mua bảo hiểm không thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn cho đối tượng bảo hiểm trong quá trình sử dụng

- Tranh chấp về kết quả giám định thiệt hại đối với đối tượng được bảo hiểm

- Tranh chấp về giá trị bồi thường bảo hiểm

- Tranh chấp về nguyên nhân dẫn đến sự kiện bảo hiểm…

4. Giải quyết tranh chấp thông qua Trọng tài thương mại

Trong trường hợp này các bên hoàn toàn có thể thỏa thuận lựa chọn giải quyết tranh chấp thông qua Trọng tài vì ít nhất trong quan hệ (HĐBH) luôn có sự tham gia của doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm là bên có hoạt động thương mại.

Tranh chấp được giải quyết bằng Trọng tài nếu các bên có thoả thuận về trọng tài. Thỏa thuận trọng tài có thể được lập trước hoặc sau khi xảy ra tranh chấp. Theo quy định tại Điều 16 Luật Trọng tài thương mại 2010 thì thỏa thuận trọng tài có thể được xác lập dưới hình thức điều khoản trọng tài trong hợp đồng hoặc dưới hình thức thỏa thuận riêng.

Giải quyết các tranh chấp bằng Trọng tài thương mại có ưu điểm như:

- Thủ tục nộp Đơn khởi kiện đơn giản, thuận tiện;

- Quyết định của trọng tài là chung thẩm có giá trị bắt buộc thi hành đối với các bên, các bên không thể kháng cáo, sẽ giúp giảm chi phí về thời gian và tiền bạc của các bên trong quá trình tham gia giải quyết vụ án;

- Tố tụng trọng tài thường ít cứng nhắc hơn tố tụng Tòa án, giúp các bên chủ động và thuận lợi hơn trong quá trình tham gia tố tụng.

5. Giải quyết tranh chấp thông qua Tòa án

Theo quy định tại Điều 186 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 (BLTTDS 2015) thì các bên trong tranh chấp có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp.

Có hai trường hợp có thể xảy ra trong trường hợp này, được xác định như sau:

- Tranh chấp được xác định là vụ án dân sự thông thường theo quy định tại Khoản 3 Điều 26 BLTTDS 2015 nếu (HĐBH) tài sản được xác lập giữa doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm với cá nhân, tổ chức không có đăng ký kinh doanh, và bên mua bảo hiểm không có mục đích kinh doanh thu lợi nhuận.

- Tranh chấp được xác định là vụ án kinh doanh, thương mại theo quy định tại Khoản 1 Điều 30 BLTTDS 2015 nếu (HĐBH) tài sản được xác lập giữa doanh nghiệp bảo hiểm với cá nhân, tổ chức có đăng ký kinh doanh và đều có mục đích lợi nhuận.

Trong cả hai trường hợp trên THẨM QUYỀN giải quyết theo thủ tục sơ thẩm đều thuộc Tòa án Nhân dân cấp huyện theo quy định tại Khoản 1 Điều 35 BLTTDS 2015.

- Những tranh chấp mà có đương sự hoặc tài sản ở nước ngoài hoặc cần phải ủy thác tư pháp cho cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài, cho Tòa án, cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án Nhân dân cấp huyện mà thuộc thẩm quyền của Tòa án Nhân dân cấp tỉnh.

- Ngoài ra, Tòa án Nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những vụ việc dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án Nhân dân cấp huyện mà Tòa án Nhân dân cấp tỉnh tự mình lấy lên để giải quyết khi xét thấy cần thiết hoặc theo đề nghị của Tòa án Nhân dân cấp huyện.

- Thời hiệu khởi kiện yêu cầu giải quyết tranh chấp (HĐBH) là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

Ưu điểm của giải quyết tranh chấp tại Tòa án là thông thường chi phí để giải quyết một tranh chấp hợp đồng của Tòa án sẽ thấp hơn so với trọng tài. Phán quyết của Tòa án có giá trị thi hành cao vì được cưỡng chế thi hành bằng quyền lực Nhà nước. Trình tự tố tụng chặt chẽ theo quy định của pháp luật

SOURCE: BÁO PHÁP LUẬT TPHCM - THANH TÙNG

Trích dẫn từ: http://www.phapluattp.vn/