Trình tự, thủ tục mở niêm phong vật chứng

1. Thế nào là mở niêm phong vật chứng?

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Nghị định 127/2017/NĐ-CP ngày 16/11/2017 quy định chi tiết việc niêm phong, mở niêm phong vật chứng thì niêm phong vật chứng là việc bảo đảm tính nguyên vẹn của vật chứng bằng cách:

- Đưa vật chứng vào trạng thái được bảo vệ an toàn và dán giấy niêm phong đè lên nhũng phần có thể mở để lấy, đổi vật chứng.

+ Đối với vật chứng lớn hoặc không thể di chuyển được thì dán giấy niêm phong lên từng phần hoặc trên những bộ phận quan trọng của vật chứng;

+ Đối với một số loại vật chứng có thể sử dụng khóa, kẹp dây chì, dây thép và các hình thức khác để bao bọc vật chứng sau đó dán giấy niêm phong.

Mở niêm phong vật chứng là gỡ giấy niêm phong và mở đóng gói hoặc đóng kín vật chứng đối với vật chứng được đóng gói hoặc đóng kín; gỡ giấy niêm phong đối với vật chứng không đóng gói hoặc không đóng kín hoặc không di chuyển được. Để mở niêm phong đồ vật, tài liệu bị tạm giữ thì cần thực hiện theo quy định của pháp luật và phải được lập thành biên bản mở niêm phong đồ vật, tài liệu bị tạm giữ.

2. Trình tự, thủ tục mở niêm phong vật chứng

Bước 1: Chuẩn bị mở niêm phong vật chứng

- Cơ quan có thẩm quyền tiến hành triệu tập người tham gia mở niêm phong vật chứng.

+ Nếu người liên quan đến việc mở niêm phong vật chứng bị mất năng lực hành vi năng lực dân sự hoặc đã chết, thì mời người thân thích hoặc người đại diện hợp pháp của họ tham gia.

+ Trường hợp người có liên quan đến vật chứng được niêm phong là bị can, bị cáo đang bị giam giữ thì khi mở niêm phong thì mời người thân thích hoặc người bào chữa của họ chứng kiến.

- Tiến hành thủ tục xuất kho vật chứng hoặc thông báo tới những trường hợp đang lưu giữ, bảo quản vật chứng mang vật chứng đến

Bước 2: Thực hiện mở niêm phong vật chứng

- Người chủ trì tổ chức thực hiện mở niêm phong vật chứng kiểm tra niêm phong của vật chứng trước khi mở niêm phong;

-  Người chủ trì tổ chức thực hiện mở niêm phong vật chứng gỡ giấy niêm phong và mở đóng gói hoặc đóng kín vật chứng đối với vật chứng được đóng gói hoặc đóng kín;

+ Người chủ trì tổ chức thực hiện mở niêm phong vật chứng gỡ giấy niêm phong đối với vật chứng không được đóng gói

+ Người chủ trì tổ chức thực hiện mở niêm phong vật chứng kiểm tra vật chứng sau khi mở niêm phong.

Bước 3: Kết thúc mở niêm phong vật chứng

- Khi kết thúc mở niêm phong phải lập biên bản; biên bản phải mô tả đúng tình trạng niêm phong trước khi mở, thực trạng của vật chứng sau khi mở niêm phong và có đầy đủ chữ ký, họ tên hoặc điểm của người tổ chức, người tham gia mở niêm phong vật chứng 

- Nếu người liên quan đến vật chứng được niêm phong, người bào chữa không ký vào biên bản mở niêm phong vật chứng, thì người tổ chức mở niêm phong vật chứng lập biên bản ghi rõ lý do với sự chứng kiến của đại diện chính

- Nếu người liên quan; đại diện cơ quan, tổ chức có quyền lợi, nghĩa vụ, trách nhiệm liên quan đến vật chứng được niêm phong, người bào chữa không có mặt hoặc không đến, không có lý do chính đáng thì phải lập biên bản ghi rõ lý do và yêu cầu những người tham gia mở niêm phong ký vào biên bản.

- Nếu mở niêm phong phục vụ hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án, sau đó phải niêm phong lại thì thành phần thực hiện niêm phong lại bao gồm: Những người tổ chức, người tham gia niêm phong; người, đại diện cơ quan được giao quản lý vật chứng; người chứng kiến.

3. Khó khăn, vướng mắc khi niêm phong và mở niêm phong vật chứng

Trong giai đoạn điều tra khi tiến hành mở niêm phong để giám định vật chứng bắt buộc phải có mặt của Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng cơ quan điều tra, hoặc Điều tra viên; cấp trưởng, cấp phó, cán bộ điều tra của các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra nếu không có mặt thì không thể mở niêm phong và không thể giám định vật chứng được. Trong khi đó, nhiều trường hợp chẳng hạn như: Cơ quan điều tra, cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra ở các tỉnh khu vực phía Nam vùng sâu, vùng xa trưng cầu giám định vật chứng vụ án, nhiều loại vật chứng chỉ có cơ quan chuyên môn tại Hà Nội mới có thẩm quyền giám định. Thông thường Cơ quan điều tra gửi vật chứng giám định bằng nhiều hình thức như cử cán bộ điều tra trực tiếp mang đi.

Tuy nhiên theo quy định tại Điều 6 Nghị định 127/2017/NĐ-CP quy định bắt buộc phải có mặt của Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng, hoặc Điều tra viên để mở niêm phong là rất khó thực hiện bởi vì thông thường Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng, hoặc Điều tra viên khi được phân công thụ lý giải quyết vụ án có rất nhiều việc phải giải quyết nên không thể trực tiếp đi để tham gia mở niêm phong để giám định hết được tất cả các vụ án.

Khi tiến hành mở niêm phong bắt buộc phải có mặt của người liên quan. Theo đó, người liên quan đến vật chứng trong vụ án hình sự khi bị thu giữ thường là người bị tình nghi, người bị tố giác, người bị tạm giữ, tạm giam, bị can, bị cáo. Bởi vì, các vật chứng khi thu giữ phục vụ cho công tác điều tra, truy tố và xét xử thường cơ quan điều tra phải cho người bị tình nghi, người bị tố giác, người bị tạm giữ, tạm giam, bị can, bị cáo tham gia vào việc niêm phong vật chứng và có những vụ án rất nhiều mẫu vật phải thu giữ để giám định, thời gian giám định dài mới có kết quả hoặc có nhiều trường hợp khi giám định ADN thì cơ quan điều tra phải lấy mẫu như lông, tóc và các vi thể của người bị tình nghi, người bị tố giác, người bị tạm giữ, tạm giam, bị can, bị cáo để giám định và khi lấy mẫu bắt buộc phải niêm phong và phải có những người bị tình nghi, người bị tố giác, người bị tạm giữ, tạm giam, bị can, bị cáo tham gia niêm phong.

Như vậy, khi muốn mở niêm phong để giám định bắt buộc phải có mặt của những người bị tình nghi, người bị tố giác, người bị tạm giữ, tạm giam, bị can, bị cáo hoặc người thân thích của họ. Trong khi đó, những vật chứng thu giữ như ma túy và nhiều vật chứng khác khi giám định nếu bắt buộc phải có mặt của người liên quan hoặc người thân thích, người bào chữa là rất khó. Bởi vì, các đối tượng phạm tội nhất là tội phạm về ma túy, công tác truy bắt, canh giữ là một vấn đề rất phức tạp nhưng trong trường hợp này phải dẫn giải các đối tượng đi để mở niêm phong lại càng phức tạp hơn hoặc mời người thân thích của họ thường không hợp tác bởi vì nếu tham gia vào việc mở niêm phong để giám định thì tốn kém về mặt thời gian và chi phí đi lại nên họ không hợp tác.

Thực tiễn cho thấy các cơ quan chuyên môn có thẩm quyền giám định thường ở xa, nếu như bắt buộc phải có mặt của những người liên quan đến vật chứng để mở niêm phong thì mới giám định và sau khi mở niêm phong bắt buộc phải có những người bị tình nghi, người bị tố giác, người bị tạm giữ, tạm giam, bị can, bị cáo để niêm phong lại sẽ gây khó khăn cho công tác dẫn giải, bảo vệ các đối tượng bị tình nghi, người bị tố giác, người bị tạm giữ, tạm giam, bị can, bị cáo và gây tốn kém, lãng phí cho ngân sách nhà nước.

Để tham khảo thêm thông tin về vấn đề này, quý khách hàng có thể tìm hiểu tại bài viết: Trình tự, thủ tục niêm phong vật chứng của Luật Minh Khuê.

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Trình tự, thủ tục mở niêm phong vật chứng mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.

Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!