Trong vụ án dân sự, hội đồng xét xử gồm những ai?

1. Hội đồng xét xử trong vụ án dân sự

Hội đồng xét xử là một hội đồng trong đó thì bao gồm có thẩm phấn và các hội thẩm nhân dân do tòa án có thẩm quyền lập ra để nhân danh nhà nước trực tiếp xét xử tại phiên tòa các vụ án và ra bản án hoặc quyết định đối với các vụ án. 

Theo đó thì về thành phần của hội đồng xét xử thì theo từng cấp xét xử và loại vụ án thì sẽ có thành phần khác nhau. Cụ thể thì hội đòng xét xử sơ thẩm trong vụ án dân sự và hội đồng xét xử phúc thẩm trong vụ án dân sự thì có những điểm nào khác nhau, và cụ thể hội đồng xét xử sơ thẩm vụ án dân sự và phúc thẩm dân sự thì được thể hiện như thế nào. 

Thứ nhất là về hội đồng xét xử sở thẩm vụ án dân sự theo quy định tại Điều 63 của Bộ luật dân sự 2015 theo đó thì Hội đồng xét xử sở thẩm vụ án dân sự gồm có 1 thẩm phán và hai hội thẩm nhân dân tuy nhiên thì có ngoại trừ đối với trường hợp là xét xử vụ án dân sự theo thủ tục rút gọn thì do một thẩm phán tiến hành. 

Tuy nhiên thì trong những trường hợp đặc biệt thì Hội đồng xét xử sơ thẩm thì có thể bao gồm có hai thẩm phấn và ba hội thẩm nhân dân theo quy định. Bên cạnh đó thì đối với một số trường hợp đặc biệt thì sẽ còn có những yêu cầu khác nhau về việc này. Đối với trường hợp mà vụ án có đương sự là người chưa thành niên thì cần phải có Hội thẩm nhân dân là người mà đã hoặc đang công tác tại Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam, cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em.  Ngược lại thì đối với vụ án lao động thì lại cần phải có hội thẩm nhân dân là người đã hoặc là đang thực hiện công tác trong tổ chức đại diện tập thể lao động hoặc là người có kiến thức về pháp luật lao động theo quy định của pháp luật. 

Thứ hai là hội đồng xét xử phúc thẩm vụ án dân sự. Căn cứ theo quy định tại Điều 64 Bộ luật Dân sự 2015 thì có quy định về hội đồng xét xử phúc thẩm vụ án dân sự. Cụ thể thì hội đồng xét xử phúc thẩm vụ án dân sự bao gồm có thẩm phán, trừ trường hợp xét xử vụ án dân sự theo thủ tục rút gọn thì do một thẩm phán tiến hành. 

2. Các điều kiện để giải quyết vụ án dân sự theo thủ tục rút gọn

Hiện nay thì hay nhắc nhiều đến các thuật ngữ như là xét xử theo thủ tục rút gọn. Tuy nhiên thì việc thực hiện giải quyết theo thủ tục rút gọn theo quy định tại Điều 317 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 thì có quy định về điều kiện áp dụng thủ tục rút gọn như sau:

Tòa án thì chỉ giải quyết vụ án theo thủ tục rút gọn khi mà có đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật, theo đó thì bao gồm có các điều kiện như sau:

- Vụ án có tình tiết đơn giản, quan hệ pháp luật phải rõ ràng bên cạnh đó thì các đương sự đã thừa nhận nghĩa vụ; tài liệu, chứng cứ đầy đủ và bảo đảm đủ căn cứ để có thể giải quyết vụ án và tòa án không cần phải thực hiện việc thu thập các tài liệu chứng cứ bởi vì đã có đầy đủ các tài liệu chứng cứ để đảm bảo cho việc giải quyết vụ án một cách chính xác và nhanh chóng. 

- Nếu mà để có thể giải quyết vụ án theo thủ tục rút gọn thì các đương sự trong vụ án cần phải có địa chỉ cư trú và trụ sở rõ ràng. Tức là xác định được nơi cư trú của các đương sự. Còn nếu như mà các đương sự không có địa chỉ cư trú rõ ràng thì dĩ nhiên là không có đủ điều kiện để có thể thực hiện thủ tục rút gọn theo quy định của luật tố tụng dân sự. 

- Một điều kiện nữa mà tòa án cần phải xem xét xem có đương sự nào là người có nơi cư trú ở nước ngoài hay không, có tài sản tranh chấp mà tài sản đó ở nước ngoài hay không. Nếu như có đương sự ở nước ngoài hoặc tài sản ở nước ngoài thì sẽ không đáp ứng được các điều kiện theo quy định của pháp luật để có thể giải quyết theo thủ tục rút gọn. Tuy nhiên thì đối với trường hợp mà đượng sự ở nước ngoài và đương sự ở Việt Nam có thỏa thuận đề nghị tòa án giải quyết theo thủ tục rút gọn hoặc là trong vụ án có đầy đủ các chứng cứ về quyền sở hữu hợp pháp tài sản hoặc là có thỏa thuận thống nhất về việc xử lý tài sản theo quy định mà các đương sự đã cung cấp theo quy định. 

Nếu như mà các vụ án lao động mà đã được thụ lý và tiến hành giải quyết theo thủ tục rút gọn mà người sử dụng lao động có quốc tịch nước ngoài hoặc là người đại diện theo pháp luật của họ đã rời khỏi địa chỉ nơi cư trú, nơi có trụ sở mà không báo cho người khác, tòa án thì bị coi là trường hợp cố tình giấu địa chỉ, thì khi đó tòa án vẫn sẽ giải quyết vụ án theo thủ tục rút gọn theo quy định. 

Theo quy định thì khi vụ án có đầy đủ chứng cứ mà tòa án không cần phải thu thập thêm thì có thể xét xử theo trình tự rút gọn thế nhưng trong giai đoạn xét xử thì thấy có xuất hiện tình tiết mới làm cho vụ án không còn đủ điều kiện để giải quyết theo thủ tục rút gọn thì khi đó tòa án có trách nhiệm là phải ra quyết  định chuyển vụ án sang giải quyết theo thủ tục thông thường. Khi đó thì thời hạn chuẩn bị xét xử vụ án thì sẽ được tính lại kể từ ngày ra quyết định chuyển vụ án sang giải quyết theo thủ tục thông thường. 

3. Hội đồng xét xử sơ thẩm vụ án dân sự không đúng quy định thì phải làm sao? 

Việc mà hội đồng xét xử sơ thẩm vụ án dân sự không có tuân thủ theo đúng quy định của pháp luật thì đối với trường hợp này thì có thể căn cứ theo các quy định tại Điều 310 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và Điều 345 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 theo đó thì có quy định như sau:

Đầu tiên là hủy bỏ bản án sơ thẩm, hủy một phần bản án sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo như thủ tục sơ thẩm.  Theo đó thì hội đồng xét xử phúc thẩm sẽ ra quyết định hủy bản án sơ thẩm, hủy một phần bản án sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án cho tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm nếu như mà vụ án này thuộc vào một trong các trường hợp sau:

- Trước hết là việc thu thập chứng cứ và chứng minh không đúng theo quy định và bên cạnh đó thì cũng chưa  được thực hiện và thể hiện đầy đủ mà tại phiên tòa phúc thẩm không thể thực hiện bổ sung được. 

- Căn cứ tiếp theo đó là dựa vào thành phần của hội hồng xét xử sơ thẩm không đúng theo quy định của pháp luật hoặc là có hành vi vi phạm nghiêm trọng khác về thủ tục tố tụng và ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. 

Thứ hai là hủy một phần hoặc là toàn bộ bản án, quyết định của tòa án đã có hiệu lực pháp luật để xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm hoặc là xét xử lại theo thủ tục phúc thẩm. Hội đồng xét xử giám đốc thẩm sẽ ra quyết định hủy một phần hoặc là toàn bộ bản án quyết dịnh của tòa án mà đã có hiệu lực của pháp luật mà bị kháng nghị để xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm hoặc phúc thẩm  trong trường hợp như sau:

- Hủy một phần bản án hoặc toàn bộ bản án khi mà có căn cứ cho rằng việc thu thập chứng cứ và chứng minh chưa có được thực hiện đầy đủ hoặc là không có tuân theo các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015

- Bên cạnh đó thì kết luận trong bản án, quyết định không có phù hợp với những tình tiết khách quan của vụ án hoặc là có những sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật. 

- Một căn cứ nữa đó là thành phần của hội đồng xét xử sơ thẩm hoặc là phúc thẩm không đúng quy định của pháp luật hoặc là có những hành vi vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng và ảnh hưởng đến quyền và các lợi ích hợp pháp của đương sự. 

Như vậy thì khi có những sai xót trong xét xử thì cơ quan có thẩm quyền có trách nhiệm phải hủy bản án sơ thẩm, hủy một phần bản án sơ thẩm và thực hiện chuyển hồ sơ. 

Tham khảo thêm: Phúc thẩm là gì? Quy định xét xử phúc thẩm vụ án dân sự

Vui lòng liên hệ 19006162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ.