Khi nào bị truy cứu tội vi phạm quy định điều khiển phương tiện giao thông?

1. Tội vi phạm quy định điều khiển phương tiện giao thông hiểu thế nào?

Như chúng ta đã biết, khi tham gia giao thông, người tham gia phải tuân thủ các nguyên tắc an toàn giao thông để đảm bảo sự an toàn cho bản thân và người khác. Các quy tắc này được quy định tại Luật giao thông đường bộ 2008 như: Điều khiển phương tiện ở phần đường bên phải và đi theo chiều đi đúng quy định của đường; Tuân thủ giới hạn tốc độ trên đường và điều chỉnh tốc độ phù hợp với điều kiện giao thông, đảm bảo an toàn cho bản thân và người khác; Tuân thủ hướng dẫn và chỉ thị của người hướng dẫn giao thông khi có sự hiện diện của họ;....

Do đó, nếu bạn có một trong những hành vi trái ngược, thực hiện không đúng, không đủ theo quy định tại Luật Giao thông đường bộ thì đó là một hành vi vi phạm pháp luật và hậu quả của vi phạm có thể rất nguy hiểm. Cơ quan chức năng có thẩm quyền sẽ xem xét mức độ vi phạm và hậu quả gây ra để quyết định xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Các quy định pháp luật về giao thông đường bộ thường quy định rõ ràng hình phạt và biện pháp xử lý cụ thể cho từng loại vi phạm. Việc tuân thủ luật giao thông là rất quan trọng để đảm bảo an toàn và trật tự trên đường, cũng như bảo vệ tính mạng và tài sản của mọi người tham gia giao thông.

2. Trường hợp nào bị truy cứu về tội vi phạm quy định điều khiển phương tiện giao thông?

Để trả lời được vướng mắc này, bạn hãy cùng Luật Minh Khuê xem xét tình huống thực tiễn mà chúng tôi vừa nhận được yêu cầu hỗ trợ từ phía khách hàng. Cụ thể: Thưa luật sư, xin hỏi về lỗi thì công an không có nói cho em biết lỗi do người nào. Em đã có giấy phép lái xe, giấy tờ xe và có đội mũ bảo hiểm. Gia đình em đã bồi thường thiệt hại 50 triệu! Em phải chịu trách nhiệm về hình sự không ? Em xin chân thành cảm ơn.

Chào bạn, cảm ơn bạn đã tin tưởng và sử dụng dịch vụ tư vấn của Luật Minh Khuê. Theo những thông tin mà bạn cung cấp chúng tôi tư vấn như sau:

Hành vi gây tai nạn khi tham gia giao thông có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 260 Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 quy định tội vi phạm quy định về giao thông đường bộ như sau:

- Người lái xe khi tham gia giao thông đường bộ có hành vi vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ và gây thiệt hại cho người khác thuộc một trong các trường hợp dưới đây, thì sẽ bị áp dụng mức phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ trong thời hạn đến 03 năm hoặc phạt tù có thời hạn từ 01 năm đến 05 năm:

• Gây tai nạn giao thông dẫn đến tử vong của người khác. 
• Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe một người với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên.
• Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người trở lên, với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%.
• Gây thiệt hại về tài sản với giá trị là từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng

- Áp dụng mức phạt tù có thời hạn đối với người phạm tội thuộc một trong các trường hợp:

• Không tuân thủ quy định về giấy phép lái xe.
• Cơ thể trong tình trạng sử dụng rượu, bia có nồng độ cồn trong máu/ hơi thở vượt quá mức quy định, sử dụng chất ma túy/ chất kích thích mạnh khác.
• Trốn tránh trách nhiệm bằng việc bỏ chạy hoặc cố ý không hỗ trợ, cứu giúp người bị tai nạn.
• Không tuân thủ hiệu lệnh hoặc hướng dẫn giao thông của người điều khiển.
• Gây tử vong cho hai người.
• Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 122% đến 200% của hai người trở lên
• Gây thiệt hại liên quan đến tài sản với giá trị từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng.

- Người phạm tội thuộc cũng sẽ bị áp dụng mức phạt tù từ 07 năm đến 15 năm nếu rơi vào các trường hợp:

• Gây tử vong cho ba người trở lên.
• Nếu gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ba người trở lên với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người bị tai nạn là từ 201% trở lên.
• Thiệt hại về tài sản là từ 1.500.000.000 đồng trở lên.

-  Đặc biệt, đối với người vi phạm quy định về giao thông đường bộ nếu xét thấy có khả năng thực tế dẫn đến các hậu quả ( gây tử vong cho ba người trở lên, gây thương tích/ tổn hại cho sức khỏe của ba người trở lên với tổng tỷ lệ tổn thương là 201% trở lên, thiệt hại từ 1.500.000.000 về tài sản) khi không được ngăn chặn kịp hời thì sẽ bị áp dụng các hình phạt như sau:

• Phạt tiền với mức từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
• Phạt cải tạo không giam giữ trong khoảng thời gian từ không giam giữ đến 1 năm.
• Phạt tù có thời hạn là từ 03 tháng đến 01 năm.

- Người phạm tội cũng có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định trong khoảng thời gian từ 01 năm đến 05 năm.

Như vậy, dựa vào quy định trên bạn cần xác định rõ các yếu tố liên quan có cấu thành tội phạm này không, hay nói cách khác bạn cần nhận diện chính xác các dấu hiệu pháp lý của tội phạm này.

3. Các dấu hiệu pháp lý của tội vi phạm quy định điều khiển phương tiện giao thông

- Khách thể của tội phạm là sự an toàn của hoạt động giao thông đường bộ, tính mạng, sức khoẻ, tài sản của người khác.

Vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ là hành vi nguy hiểm, gây thiệt hại cho tính mạng, sức khoẻ và tài sản của người khác. Nhà nước áp dụng pháp luật hình sự để đấu tranh phòng chống vi phạm này. Chỉ các hành vi vi phạm có tính chất nguy hiểm cao, gây thiệt hại nghiêm trọng cho người khác và có khả năng dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng nếu không ngăn chặn kịp thời mới bị coi là phạm tội hình sự. Và phương tiện giao thông đường bộ gồm: phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, phương tiện giao thông thô sơ đường bộ.

- Mặt khách quan của tội phạm vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ bao gồm các yếu tố: hành vi khách quan; hậu quả do hành vi phạm tội gây ra; mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả.

• Hành vi khách quan của tội phạm này là hành vi vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ. Quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ là quy định của Luật Giao thông đường bộ năm 2008 về bảo đảm an toàn trong hoạt động của các phương tiện giao thông đường bộ như quy định về: chấp hành báo hiệu đường bộ; tốc độ và khoảng cách giữa các phương tiện; sử dụng làn đường; xe kéo xe và xe kéo rơ moóc; Tổ chức các hoat động khác trên đường bộ như hoạt động văn hoá, thể thao, diễu hành, lễ hội ...
• Hậu quả của tội phạm: tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ được coi là một tội phạm có cấu thành vật chất, do vậy hậu quả xảy ra là một trong những dấu hiệu bắt buộc để cấu thành tội phạm này. Theo đó, trong trường hợp vi phạm các quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ mà không gây ra thiệt hại cho tính mạng, sức khỏe hoặc tài sản của người khác, thì chưa đủ để cấu thành tội phạm, trừ trường hợp được quy định riêng tại Khoản 4 Điều 260 Bộ luật Hình sự.
• Mối quan hệ nhân quả: nghĩa là, về mặt thời gian thì hành vi vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ phải xảy ra trước hậu quả nêu trên. Hành vi vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ phải chứa đựng khả năng thực tế làm phát sinh hậu quả nguy hiểm cho xã hội. Hậu quả nghiêm trọng là sự hiện thực hoá khả năng thực tế làm phát sinh hậu quả của hành vi vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ. Tội phạm hoàn thành từ thời điểm xảy ra thiệt hại về tính mạng, thiệt hại nghiêm cho về sức khoẻ, tài sản của người khác.

- Về mặt chủ quan của tội phạm, tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ được thực hiện do lỗi vô ý do tự tin hoặc do cẩu thả.

• Vô ý do tự tin, trong trường hợp người vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ tuy thấy trước hành vi của mình có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho xã hội nhưng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn chặn được.
• Vô ý do cẩu thả, trường hợp người vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ không thấy trước hành vi của mình có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho xã hội, mặc dù phải thấy trước và có thể thấy trước hậu quả đó.

 - Chủ thể của tội phạm: Tội vi phạm Khoản 1 Điều 260 Bộ luật Hình sự là tội phạm nghiêm trọng, tội vi phạm Khoản 2 và Khoản 3 Điều 260 Bộ luật Hình sự là tội phạm rất nghiêm trọng, cuối cùng tội vi phạm Khoản 4 và 5 Điều 260 Bộ luật Hình sự là tội phạm ít nghiêm trọng. Do vậy, chủ thể của tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ là người từ đủ 16 tuổi trở lên, có khả năng nhận thức và điều khiển hành vi. Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi không chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm này, vì tội phạm này được coi là lỗi vô ý và không thuộc loại tội đặc biệt nghiêm trọng, theo quy định tại Điều 12 của Bộ luật Hình sự, nếu là cố ý sẽ thuộc trường hợp theo Điều 123 Bộ luật Hình sự.

Để hiểu rõ hơn những vấn đề liên quan đến bài viết bạn có thể tham khảo thêm bài chia sẻ về Điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm giao tham gia giao thông đường bộ của Luật Minh Khuê.

Trên đây là ý kiến tư vấn của chúng tôi về câu hỏi của quý khách hàng. Việc đưa ra ý kiến tư vấn nêu trên căn cứ vào các quy định của pháp luật và thông tin do quý khách hàng cung cấp. Mục đích đưa ra nội dung tư vấn này là để các cá nhân, tổ chức tham khảo. Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.6162 hoặc gửi qua email: Tư vấn pháp luật hình sự miễn phí qua Email để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê. Rất mong nhận được sự hợp tác! Trân trọng./.