Tư vấn giải quyết tranh chấp trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế tại Việt Nam?

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn pháp luật dân sự của Công ty Luật Minh Khuê.

>> Luật sư tư vấn pháp luật dân sự, gọi: 1900.6162

Trả lời:

Luật Minh Khuê xin chào bạn đọc! Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi tới thư mục hỏi đáp pháp luật của chúng tôi. Vấn đề bạn thắc mắc xin được giải đáp như sau: 

1. Những điều khoản cần lưu ý trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế

Điều khoản tên hàng

Tên hàng là một trong những điều khoản quan tọng, không thể thiếu nhằm xác định đối tượng cụ thể của hợp đồng, giúp các bên phân biệt rõ với sản phẩm khác, tránh được các yếu tố có thể dẫn đến tranh chấp sau này. Có nhiều cách thưc để quy định tên hàng: tên thông thường, tên thương mại, tên khoa học. Các bên trong hợp đồng có thể quy định tên hàng kèm theo tên địa phương sản xuất ra hàng hóa đó nếu tên địa phương ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm, ví dụ như nước mắm Phú Quốc.

Điều khoản về số/trọng lượng

Khi quy định về số lượng, điều đầu tiên là các bên giao kết hợp đồng cần lưu ý là phải có sự thống nhất về đơn vị tính số lượng của hàng hóa. Bởi lẽ trong kinh doanh quốc tế, người ta áp dụng nhiều loại hệ thống đo lường khác nhau như đơn vị đo chiều dài, đơn vị đo diện tích...

Đối với trọng lượng, người ta có thể xác định trọng lượng theo trọng lượng cả bì, trọng lượng tịnh hoặc trọng lượng thương mại...

Điều khoản chất lượng

Điều khoản chất lượng là điều khoản quan trọng trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế. Điều khoản này cần được quy định cụ thể để tránh tranh chấp khi thực hiện hợp đồng. Có nhiều cách quy định phẩm chất, chất lượng trong hợp đồng như quy định chất lượng theo tiêu chuẩn, theo mẫu, theo mô tả...

Về mặt pháp lý, điểm nhấn mấu chốt cần lưu ý trong khi soạn thảo điều khoản chất lượng là: quy định về việc kiểm tra chất lượng ở bến đến và bến đi...

Điều khoản về giá cả

Cần quy định đồng tiền tính giá, phương pháp quy định mức giá, phương pháp quy định mức giá...

Đồng tiền tính giá: có thể tính bằng đồng tiền của nước người bán, của nước người mua, hay của nước thứ ba khác do các bên thỏa thuận.

Phương pháp định giá:

+ Giá xác định ngay: quy định vào lúc ký kết hợp đồng.

+ Giá quy định sau: được xác định trong quá trình thực hiện hợp đồng.

+ Giá có thể xem xét lại là giá quy định trong hợp đồng nhưng có thể được xem xét lại nếu vào lúc giao hàng, hàng hóa có sự biến động đến một mức nhất định.

+ Giá di động hay giá trượt là giá cả được tính toán khi thực hiện hợp đồng trên cơ sở giá quy định ban đầu có tính đến những biến động về chi phí sản xuất trong kỳ thực hiện hợp đồng.

Điều khoản thanh toán

• Đồng tiền thanh toán có thể giống hoặc khác với đồng tiền tính giá. Khi hai đồng tiền này khác nhau cần xác định tỷ giá quy đổi hai đồng tiền này, trong đó đặc biệt lựa chọn tỷ giá của công cụ thanh toán nào, tỷ giá mua vào hay bán ra...
• Thời hạn thanh toán: thanh toán trước giao hàng, ngay khi giao hàng và sau khi giao hàng.
• Phương thức thanh toán: phương thức nhờ thu, phương thức tín dụng chứng từ, phương thức chuyển tiền, phương thức chuyển khoản...
• Điều kiện đảm bảo hối đoái do các bên thỏa thuận để tránh tổn thất có thể xảy ra kho các đồng tiên sụt giá hoặc tăng giá.
• Chứng từ thanh toán: các bên nên quy định rõ việc người bán phải cung cấp cho ngươi mua những chứng từ chứng minh đã giao hàng cho người vận tải như hai bên đã thỏa thuận: hối phiếu, vận đơn, hóa đơn bán hàng, bảng kê chi tiết hàng hóa, giấy chứng nhận xuất xứ...

Điều khoản về đóng gói/bao bì

Trong điều khoản này, các bên thường thỏa thuận với nhau về yêu cầu chất lượng bao bì, phương thức cung cấp bao bì....

Điều khoản về giao hàng

Nội dung của điều khoản giao hàng là việc xác định thời hạn giao hàng, địa điểm giao hàng và thông báo giao hàng. Điều khoản này quy định quyền và nghĩa vụ cụ thể của người mua và người bán trong hợp đồng.

Ngoài ra các bên cũng nên thỏa thuận thống nhất về phương thức giao hàng.

Điều khoản về bảo hành

Thời hạn bảo hành: cần quy định rõ ràng.

Nội dung bảo hành: người bán cam kết trong thời hạn bảo hành, hàng hóa sẽ đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng, đặc điểm kỹ thuật, phù hợp với quy định của hợp đồng...

Điều khoản về ngôn ngữ sử dụng ưu tiên

Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế thường được soạn thảo theo hai thứ tiếng: Tiếng Anh và Tiếng Việt. Vì cách giải thích thuật ngữ trong hai ngôn ngữ khác nhau, nên cần quy định bản hợp đồng nào sẽ có giá trị cao hơn.

Điều khoản giải quyết tranh chấp

Cần lựa chọn rõ nếu có tranh chấp thì sẽ lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp nào. Nếu lựa chọn trọng tài thì cần xác định tổ chức trọng tài nào, địa điểm, phân định chi phí, cam kết của các bên... 

Đây là điều khoản rất quan trọng trong hợp đồng thương mại quốc tế, vì chọn phương thức giải quyết tranh chấp nào? tại đâu? sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến quyền và lợi ích của một trong hai bên. Ví dụ: nếu chọn phương thức giải quyết tranh chấp là Trọng tài thương mại và chọn Trung tâm trọng tài thương mại quốc tế Việt Nam (VIAC) giải quyết sẽ có nhiều lợi thế cho bên thương nhân Việt Nam trong tranh chấp.

Điều khoản luật áp dụng

Đây là điều khoản quan trọng giúp các bên có cơ sở xác định quyền, nghĩa vụ chưa được quy định trong hợp đồng.

2. Tranh chấp mua bán hàng hóa quốc tế là gì?

• Mua bán hàng hóa quốc tế là hoạt động thương mại dựa trên sự thỏa thuận về quyền và nghĩa vụ giữa các thương nhân tại các quốc gia khác nhau về mua bán hàng hóa.
• Vậy, tranh chấp mua bán hàng hóa quốc tế là tranh chấp giữa các bên (thương nhân) trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế. Hay là tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng mua bán hàng hóa.

Các tranh chấp phổ biến của hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế ở Việt Nam

Do nhiều nguyên nhân khác nhau mà trong quan hệ hợp tác giữa 2 bên trong đó có 1 bên là thương nhân có yếu tố nước ngoài xảy ra tranh chấp. Và hiện nay, các tranh chấp phổ biến của HĐ MBHH quốc tế có thể kể đến như:

• Tranh chấp HĐ MBHH quốc tế liên quan đến điều khoản giao hàng: địa điểm giao hàng, thời hạn giao hàng, hàng hóa không phù hợp với hợp đồng, giao thiếu hàng, bàn giao chứng từ,…
• Tranh chấp liên quan tới giao nhận trong HĐ MBHH quốc tế.
• Tranh chấp do sự kiện bất khả kháng đã được liệt kê hoặc chưa được liệt kê trong hợp đồng.
• Tranh chấp do có sự khác biệt về ngôn ngữ, tập quán, pháp luật…
• Tranh chấp do có sự thay đổi về điều kiện thực hiện hợp đồng.
• Đặc biệt, trường hợp thường xuyên xảy ra nhất đó là tranh chấp HĐ MBHH quốc tế do một trong các bên vi phạm hợp đồng, không thực hiện đúng nghĩa vụ đã thỏa thuận theo hợp đồng.

3. Các phương thức giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế ở Việt Nam

Theo quy định tại Điều 317 Luật Thương mại 2005, hiện nay có bốn phương thức giải quyết tranh chấp phổ biến bao gồm: thương lượng; hòa giải thương mại; giải quyết tại Tòa án hoặc Trọng tài.

Điều 317. Hình thức giải quyết tranh chấp

1. Thương lượng giữa các bên.

2. Hoà giải giữa các bên do một cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân được các bên thỏa thuận chọn làm trung gian hoà giải.

3. Giải quyết tại Trọng tài hoặc Toà án.

Thủ tục giải quyết tranh chấp trong thương mại tại Trọng tài, Toà án được tiến hành theo các thủ tục tố tụng của Trọng tài, Toà án do pháp luật quy định.

Phương pháp thương lượng

• Thương lượng là phương pháp đầu tiên và hữu hiệu khi phát sinh tranh chấp.
• Là phương pháp được phần lớn các thương nhân ưu tiên áp dụng bởi có thể tiết kiệm được thời gian, công sức và kinh phí, đảm bảo được quyền và lợi ích hợp pháp của các bên trong quan hệ thương mại.

Hòa giải thương mại

• Theo Khoản 1 Điều 3 Nghị định 22/2014/NĐ-CP, hòa giải thương mại được hiểu là phương thức giải quyết tranh chấp thương mại do các bên thỏa thuận và được hòa giải viên thương mại làm trung gian hòa giải.
• Hòa giải thương mại được lựa chọn khi các bên thỏa thuận ghi trong hợp đồng hoặc theo hình thức thỏa thuận riêng bằng văn bản.

Giải quyết tại Trọng tài thương mại

Thứ nhất, giải quyết tại trọng tài thương mại là đặc điểm điển hình trong lĩnh vực thương mại bởi do tính linh hoạt, tạo quyền chủ động giữa các bên, nhanh chóng, tiết kiệm được thời gian và đảm bảo bí mật.

Thứ hai, Trọng tài thương mại có thẩm quyền giải quyết trong các trường hợp sau:

• Tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động thương mại
• Tranh chấp phát sinh giữa các bên trong đó có ít nhất một bên có hoạt động thương mại.
• Tranh chấp khác giữa các bên mà pháp luật quy định được giải quyết bằng Trọng tài.

Thứ ba, điều kiện để được giải quyết tại trọng tài là:

• Các bên có thỏa thuận giải quyết tranh chấp bằng trọng tài.
• Thỏa thuận không được vô hiệu: tranh chấp phát sinh trong các lĩnh vực không thuộc thẩm quyền của Trọng tài; người thỏa thuận không có thẩm quyền, năng lực hành vi dân sự; hình thức xác lập của thỏa thuận không phù hợp với quy định, vi phạm điều cấm của Luật.

Giải quyết tranh chấp tại Tòa án nhân dân

Tranh chấp mua bán hàng hóa quốc tế có thể được giải quyết tại TAND trong các trường hợp sau:

• Trường hợp hai bên không thỏa thuận giải quyết bằng trọng tài hoặc thỏa thuận vô hiệu thì TAND có thẩm quyền giải quyết.
• Các bên thỏa thuận giải quyết bằng trọng tài nhưng cơ quan trọng tài đó đã chấm dứt hoạt động, trọng tài viên từ chối giải quyết vụ việc mà không lựa chọn người thay thế.
• Quy tắc tố tụng được các bên lựa chọn khác với quy tắc tố tụng của Trung tâm trọng tài được lựa chọn và trung tâm không cho phép áp dụng quy tắc của trung tâm khác.
• Người tiêu dùng không đồng ý lựa chọn trọng tài.

Căn cứ theo quy định tại Khoản 3 Điều 35 và Điểm c Khoản 1 Điều 37 BLTTDS 2015 thì thẩm quyền giải quyết tranh chấp mua bán hàng hóa quốc tế là TAND cấp tỉnh.

Trên đây là những tư vấn của chúng tôi về vấn đề "Tư vấn giải quyết tranh chấp trong vấn để mua bán hàng hóa quốc tế" nội dung tư vấn dựa trên thông tin khách hàng cung cấp và quy định pháp luật hiện hành.

Cảm ơn bạn đã tin tưởng và lựa chọn công ty chúng tôi. Nếu còn vường mắc cần được giải đáp, bạn vui lòng liên hệ qua tổng đài tư vấn trực tuyến của Công ty Luật Minh Khuê để được hỗ trợ.