Giá hàng hóa phải được niêm yết công khai đặc biệt sau kỳ nghỉ dài Tết Nguyên đán, thông thường hàng hóa sẽ có xu hướng tăng giá “nhẹ”. Do đó, để kiểm soát thị trường hàng hóa đặc biệt là thời điểm này, pháp luật quy định phải công khai niêm yết giá cả hàng hóa.
Cơ sở pháp lý
Nghị định Nghị định 109/2013/NĐ-CP sửa đổi bằng Nghị định 49/2016/NĐ-CP
Nghị định 177/2013/NĐ-CP hướng dẫn Luật giá
Thưa luật sư, tôi có vấn đề muốn Luật sư tư vấn giúp tôi! Vừa qua gia đình tôi có đi du lịch ở huyện X tỉnh Y, trên đường đi có ghé quán phở bò Nam Định ăn trưa, khi vào quán chúng tôi không hỏi giá cả vì trên biển có ghi 40k/bát, chúng tôi gọi 6 bát phở bò kèm theo cả một bát quẩy (20 cái). Sau khi ăn xong bà chủ tính cho chúng tôi tổng là gần 700.000đ, chúng tôi có thắc mắc rằng tại sao trên biển ghi là 40k/bát mà bây giờ tính lên 80k/bát thì bà chủ quán đó nói rằng tết nên tăng giá, chúng tôi có cãi tay đôi với bà đó nhưng cuối cùng cũng ngậm ngùi trả tiền và ra về. Vậy luật sư cho tôi hỏi việc tăng giá như vậy có đúng không ạ!
Chào bạn, cảm ơn bạn đã tin tưởng đặt câu hỏi cho chúng tôi, câu hỏi của bạn được chuyện viên hỗ trợ pháp lý trả lời trong bài viết dưới đây
Trước và sau Tết là thời điểm nhu cầu mua sắm các mặt hàng thiết yếu của người dân tăng cao. Có nhiều thương nhân thường lợi dụng thời điểm này để tăng giá “quá đà” mà không biết rằng hành vi này sẽ bị xử phạt nặng ! Vậy khi nào tăng giá hàng hóa trong dịp tết thì bị phạt?
1. Cách thức niêm yết giá
Căn cứ Nghị định 177/2013/NĐ/CP
Điều 18. Cách thức niêm yết giá
1. Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực hiện niêm yết giá theo các hình thức thích hợp, rõ ràng và không gây nhầm lẫn cho khách hàng về mức giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bằng cách in, dán, ghi giá trên bảng, trên giấy hoặc trên bao bì của hàng hóa hoặc bằng hình thức khác tại nơi giao dịch hoặc nơi chào bán hàng hóa, dịch vụ để thuận tiện cho việc quan sát, nhận biết của khách hàng, cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Đối với hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá thì tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh phải niêm yết đúng giá do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định và mua, bán đúng giá niêm yết. Đối với hàng hóa, dịch vụ không thuộc Danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá thì niêm yết theo giá do tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh quyết định và không được bán cao hơn hoặc mua thấp hơn giá niêm yết.
2. Đồng tiền niêm yết giá là Đồng Việt Nam trừ trường hợp pháp luật có quy định riêng.
3. Giá niêm yết là giá hàng hóa, dịch vụ đã bao gồm các loại thuế, phí và lệ phí (nếu có) của hàng hóa, dịch vụ đó.
Theo đó Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực hiện niêm yết giá theo các hình thức thích hợp, rõ ràng và không gây nhầm lẫn cho khách hàng về mức giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bằng cách in, dán, ghi giá trên bảng, trên giấy hoặc trên bao bì của hàng hóa hoặc bằng hình thức khác tại nơi giao dịch hoặc nơi chào bán hàng hóa, dịch vụ để thuận tiện cho việc quan sát, nhận biết của khách hàng, cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với trường hợp tự ý tăng giá so với mực giá niêm yết thì căn cứ vào Nghị định 109/2013/NĐ-CP
Theo đó, giá cả hàng hóa phải được in, dán, ghi giá trên bảng, trên giấy hoặc trên bao bì của hàng hóa hoặc bằng hình thức khác tại nơi giao dịch hoặc nơi chào bán hàng hóa, dịch vụ đó.
Nếu hàng hóa do Nhà nước định giá thì phải niêm yết và mua, bán đúng giá; Nếu hàng hóa không do Nhà nước định giá thì không được bán cao hơn hoặc mua thấp hơn giá niêm yết do tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh quyết định.
Đặc biệt, sau Tết có ngày 10/01 Âm lịch theo quan niệm là ngày “vía Thần Tài”. Vào ngày này, người dân "đổ xô" đi mua vàng với mong muốn sẽ được phúc lộc, sung túc trong năm tới.
Tại khoản 3 Điều 24 Nghị định số 88/2019/NĐ-CP, Chính phủ yêu cầu các hiệu vàng phải niêm yết công khai giá mua, giá bán vàng miếng. Nếu không, cá nhân sẽ bị phạt từ 30 - 50 triệu đồng, tổ chức bị phạt với mức gấp đôi, đến 100 triệu đồng.
2. Khi nào tăng giá hàng hóa dịp Tết bị phạt?
Hiện nay, pháp luật chỉ quy định xử phạt đối với hành vi tăng giá hàng hóa bất hợp lý.
Theo khoản 1 Điều 13 Nghị định 109/2013/NĐ-CP, Điều 7 Thông tư 31/2014/TT-BTC và khoản 6 Điều 1 Thông tư 153/2016/TT-BTC thì hành vi tăng giá hàng hóa bất hợp lý dịp Tết là hành vi thuộc một trong các trường hợp sau:
- Tăng giá bán hàng hóa, dịch vụ cao hơn mức giá đã kê khai hoặc đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
- Tăng giá theo giá ghi trong Biểu mẫu đăng ký hoặc văn bản kê khai giá với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền nhưng cơ quan nhà nước có thẩm quyền có văn bản yêu cầu giải trình mức giá đăng ký hoặc kê khai hoặc có văn bản yêu cầu đình chỉ áp dụng mức giá mới và thực hiện đăng ký lại, kê khai lại mức giá.
+ Tự ý tăng giá theo giá đã đăng ký hoặc kê khai giá với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền nhưng cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã có văn bản yêu cầu giải trình mức giá đăng ký hoặc kê khai.
+ Tăng giá bán hàng hóa, dịch vụ cao hơn mức giá đã hoặc phải kê khai hoặc đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật quy định tại điểm a khoản 1 Điều 13 Nghị định 109/2013/NĐ-CP.
+ Tự ý tăng giá theo giá đã đăng ký hoặc kê khai với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền trong trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã yêu cầu đình chỉ áp dụng mức giá mới và yêu cầu đăng ký lại, kê khai lại mức giá theo quy định của pháp luật.
Như vậy, hành vi của bà chủ quán bún bò thuộc trường hợp nêu trên thì sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính.
3. Hành vi vi phạm quy định về công khai thông tin về giá hàng hóa, dịch vụ
Căn cứ tại điều 12 Nghị định 109/2013/NĐ-CP sửa đổi bằng Nghị định 49/2016/NĐ-CP quy định như sau:
Điều 12. Hành vi vi phạm quy định về công khai thông tin về giá hàng hóa, dịch vụ
1. Phạt cảnh cáo đối với một trong các hành vi sau đây:
a) Không niêm yết giá hàng hóa, dịch vụ tại địa điểm phải niêm yết giá theo quy định của pháp luật;
b) Niêm yết giá không đúng quy định, không rõ ràng gây nhầm lẫn cho khách hàng.
2. Phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng đối với hành vi tại Khoản 1 Điều này vi phạm từ lần thứ hai trở lên.
3. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi bán cao hơn giá niêm yết hàng hóa, dịch vụ do tổ chức, cá nhân định giá không thuộc Khoản 5 Điều này.
4. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi không công khai thông tin về giá hàng hóa, dịch vụ bằng hình thức khác theo quy định của pháp luật ngoài hình thức niêm yết giá đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc Danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá; Danh mục hàng hóa, dịch vụ thực hiện bình ổn giá, kê khai giá.
5. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi bán cao hơn giá niêm yết đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc Danh mục bình ổn giá, hàng hóa, dịch vụ thuộc Danh mục hạn chế kinh doanh hoặc kinh doanh có điều kiện.
6. Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi không công khai về Quỹ bình ổn giá theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
7. Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc trả lại cho khách hàng số tiền đã thu cao hơn giá niêm yết đối với hành vi vi phạm quy định tại Khoản 3 và Khoản 5 Điều này, trường hợp không xác định được khách hàng để trả lại thì nộp vào ngân sách nhà nước.
Như vậy dựa theo quy định này thì người chủ quán phở gây hiểu nhầm, nhầm lẫn cho khách hàng thì có thẻ phạt cảnh cáo hoặc nếu hoặc các trường hợp quy định tại tại điều 12 nêu trên thì có thể phạt tiền
4. Tăng giá hàng hóa bất hợp lý dịp Tết có thể bị phạt đến 120 triệu đồng
Căn cứ: Điều 13 Nghị định 109/2013/NĐ-CP; Điều 7 Thông tư 31/2014/TT-BTC.
- Hành vi tăng giá hàng hóa bất hợp lý dịp Tết bị xử phạt vi phạm hành chính với các mức như sau:
| Tổng giá trị hàng hóa tăng giá bất hợp lý | Mức phạt |
| Đến 50 triệu đồng | Phạt tiền từ 1 triệu đồng đến 5 triệu đồng. |
| Từ trên 50 triệu đồng đến 100 triệu đồng. | Phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng. |
| Từ trên 100 triệu đồng đến 200 triệu đồng. | Phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng. |
| Từ trên 200 triệu đồng đến 500 triệu đồng. | Phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 40 triệu đồng. |
| Trên 500 triệu đồng. | Phạt tiền từ 40 triệu đồng đến 60 triệu đồng. |
Như vậy, hành vi tăng giá hàng hóa bất hợp lý dịp Tết thì cá nhân có thể bị phạt đến 60 triệu đồng, tổ chức bị phạt đến 120 triệu đồng.
Trong đó, tổng giá trị hàng hóa, dịch vụ bán tăng giá bất hợp lý làm căn cứ áp dụng mức xử phạt trên được tính bằng công thức sau:
Mức giá bán thực tế của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh có hành vi vi phạm về tăng giá bất hợp lý nhân (x) với số lượng hàng hóa, dịch vụ đã bán tăng giá bất hợp lý tính từ thời điểm tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh bắt đầu tăng giá bất hợp lý tới thời điểm xử phạt hành vi vi phạm này.
Ngoài ra, người vi phạm còn bị buộc nộp vào ngân sách nhà nước số tiền thu lợi do thực hiện hành vi vi phạm. Số tiền thu lợi do thực hiện hành vi vi phạm được tính như sau:
- Tổng giá trị hàng hóa, dịch vụ bán tăng giá bất hợp lý trừ (-) tổng giá trị hàng hóa, dịch vụ bán theo giá đăng ký, kê khai đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận đưa vào áp dụng trước đó đối với hành vi quy định tại khoản 1 Điều 13 Nghị định 109/2013/NĐ-CP.
- Tổng giá trị hàng hóa, dịch vụ bán tăng giá bất hợp lý trừ (-) tổng giá trị hàng hóa, dịch vụ được tính theo mức giá trên cơ sở kết quả kiểm tra yếu tố hình thành giá của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với hành vi quy định tại khoản 6 Điều 13 Nghị định 109/2013/NĐ-CP.
5. Thẩm quyền quản lý nhà nước về giá của Ủy ban nhân dân tỉnh
Thẩm quyền quản lý nhà nước về giá của Ủy ban nhân dân tỉnh được quy định tại Điều 22 Nghị định 177/2013/NĐ-CP hướng dẫn Luật giá như sau:
1. Ban hành văn bản quy phạm pháp luật về giá theo thẩm quyền.
2. Tổ chức chỉ đạo thực hiện chính sách, biện pháp, quyết định về giá hàng hóa, dịch vụ của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính và các Bộ quản lý chuyên ngành.
3. Định giá hàng hóa, dịch vụ theo thẩm quyền.
4. Kiểm tra, thanh tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về giá và quy định khác của pháp luật có liên quan tại địa phương; giải quyết khiếu nại tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về giá theo thẩm quyền.
Như vậy trong trường hợp này, thẩm quyền xử phạt thuộc về Ủy ban nhân dân của Huyện X
Rất mong nhận được sự hợp tác!
Trân trọng./
