Vai trò của anh chị em trong gia đình

Anh chị em em ruột ảnh hưởng đến tính cách của trẻ - ảnh minh họa

 

1. Vai trò của anh chị em trong gia đình

Anh chị em trong gia đình đóng một vai trò quan trọng trong việc ảnh hưởng và hình thành tính cách, nhân cách của trẻ. Anh chị em không chỉ là nguồn gắn bó cảm xúc giữa trẻ mà còn là một khuôn khổ học hỏi các mối liên hệ xã hội và cũng là một nhân tố an ủi, bảo vệ trẻ, đặc biệt trong trường hợp cuộc hôn nhân của bố mẹ thất bại.

Trước tiên, anh chị em ruột là một cơ hội thử nghiệm để xây dựng cái “tôi” của trẻ. Anh chị em trong gia đình trải qua những tình huống khác nhau: hợp tác, bất đồng, vui vẻ, tức giận,…điều này cho phép trẻ trải nghiệm những cảm xúc yêu, ghét khác nhau với cùng một người tùy thuộc vào từng thời điểm và hoàn cảnh, từ đó có thể hiểu những khía cạnh tinh tế khác nhau trong cảm xúc và phát triển những mối quan hệ khi trưởng thành.

Anh chị em là đối tượng giúp trẻ thử nghiệm và đảm đương vai trò, vị trí của mình: chẳng hạn, con cả có thể có một số lợi thế khiến những đứa em ghen tị như đi ra ngoài một mình và trở về nhà muộn. Tuy nhiên, họ cũng có thể có một vài khía cạnh không thoải mái như áp lực phải làm tấm gương tốt cho các em.

Có anh chị em cũng giúp trẻ tạo ra một nhóm tương đối độc lập với cha mẹ, giúp trẻ thấy an toàn hơn trong trường hợp cha mẹ không làm tròn vai trò của họ. Dường như những mối quan hệ anh chị em càng chặt chẽ và quan trọng hơn khi hôn nhân của cha mẹ thất bại, cho phép trẻ điều chỉnh cảm xúc và thích nghi tốt hơn.

Tóm lại, trong gia đình, ngoài bố mẹ, trẻ còn lớn lên cùng với những anh chị em khác, bởi vậy không thể bỏ qua ảnh hưởng của anh chị em đến việc hình thành nhân cách của trẻ. Sống cùng anh chị em trong gia đình có thể giúp trẻ phát triển tốt hơn.

 

2. Mối quan hệ anh chị em ảnh hưởng thế nào đến sự phát triển của trẻ?

Nếu bạn lớn lên cùng anh chị em mình thì chắn chắn bạn đã có một tuổi thơ tuyệt vời. Họ là những người tốt nhất của bạn suốt cuộc đời, gắn bó với bạn từ thời thơ ấu đến khi trưởng thành. Cùng lớn lên với anh chị em ruột thực sự có thể làm cho bạn trở thành người tốt hơn.

Chúng ta đều biết mối quan hệ giữa các cá nhân quan trọng như thế nào đối với sự phát triển của trẻ. Một công trình nghiên cứu tại Đại học Toronto và Đại học Calgary phát hiện ra rằng anh chị ruột có thể giúp trẻ tăng cường kĩ năng và phát triển ngôn ngữ. Không chỉ thế, mối quan hệ anh em là chìa khóa cho sự phát triển về tính đồng cảm.

Bằng cách quan sát những hành động, cử chỉ của anh chị, trẻ sẽ lớn lên với những kĩ năng mà chúng học được. Nếu anh chị của trẻ là những người tốt bụng, chúng sẽ trở thành những người tốt bụng như thế. Các nhà nghiên cứu đã nghiên cứu sự đồng cảm ấy bằng việc quan sát cách trẻ em phản ứng với những người đang buồn bã hay sợ hãi vì bị thương, bị mất một món đồ.

 

3. Anh em mang lại cho nhau những điều bố mẹ không làm được

Một số nhà nghiên cứu ở Đại học Brigham Young (Mỹ) cũng thấy rằng anh chị em, đặc biệt là chị em gái có thể đem lại cho chúng ta sự thúc đẩy sức khỏe tinh thần theo cách mà bố mẹ không làm được.

Kết quả một phân tích thống kê với gần 400 gia đình cho thấy, dù khoảng cách tuổi tác thế nào, có một người chị, em gái bảo vệ thanh thiếu niên khỏi cảm giác cô đơn, không được yêu thương, tội lỗi, tự ti và sợ hãi. Có chị em gái còn giúp trẻ hình thành những kỹ năng quan trọng như cách để kiểm soát cảm xúc tốt hơn.

Ngược lại, anh chị em có thể trở thành tấm gương xấu cho nhau. Nếu anh chị lớn trong gia đình thường xuyên uống rượu bia và hút thuốc thì trẻ sẽ có xu hướng bắt chước anh chị mình. Nhà tâm lý học phát triển Patricia East cho biết các cô gái ở tuổi thiếu niên có khả năng mang thai ở tuổi thiếu niên có khả năng mang thai gấp từ 2 đến 4 lần so với những đứa trẻ khác.

Chúng ta có thể thấy rằng không chỉ có cha mẹ mà anh chị em ruột cũng là những người giúp trẻ phát triển những kĩ năng quan trọng, định hình nhân cách của trẻ  trong cuộc sống sau này.

 

4. Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ

- Thương yêu con, tôn trọng ý kiến của con; chăm lo việc học tập, giáo dục để con phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ, đạo đức, trở thành người con hiếu thảo của gia đình, công dân có ích cho xã hội.

- Trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

- Giám hộ hoặc đại diện theo quy định của Bộ luật dân sự cho con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự.

- Không được phân biệt đối xử với con trên cơ sở giới hoặc theo tình trạng hôn nhân của cha mẹ; không được lạm dụng sức lao động của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động; không được xúi giục, ép buộc con làm việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội.

 

5. Quyền và nghĩa vụ của con

- Được cha mẹ thương yêu, tôn trọng, thực hiện các quyền, lợi ích hợp pháp về nhân thân và tài sản theo quy định của pháp luật; được học tập và giáo dục; được phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ và đạo đức.

- Có bổn phận yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu thảo, phụng dưỡng cha mẹ, giữ gìn danh dự, truyền thống tốt đẹp của gia đình.

- Con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình thì có quyền sống chung với cha mẹ, được cha mẹ trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc.

Con chưa thành niên tham gia công việc gia đình phù hợp với lứa tuổi và không trái với quy định của pháp luật về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.

- Con đã thành niên có quyền tự do lựa chọn nghề nghiệp, nơi cư trú, học tập, nâng cao trình độ văn hóa, chuyên môn, nghiệp vụ; tham gia hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội theo nguyện vọng và khả năng của mình. Khi sống cùng với cha mẹ, con có nghĩa vụ tham gia công việc gia đình, lao động, sản xuất, tạo thu nhập nhằm bảo đảm đời sống chung của gia đình; đóng góp thu nhập vào việc đáp ứng nhu cầu của gia đình phù hợp với khả năng của mình.

- Được hưởng quyền về tài sản tương xứng với công sức đóng góp vào tài sản của gia đình.

 

6. Quyền, nghĩa vụ giữa các thành viên khác của gia đình

- Các thành viên gia đình có quyền, nghĩa vụ quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ, tôn trọng nhau. Quyền, lợi ích hợp pháp về nhân thân và tài sản của các thành viên gia đình quy định tại Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan được pháp luật bảo vệ.

- Trong trường hợp sống chung thì các thành viên gia đình có nghĩa vụ tham gia công việc gia đình, lao động tạo thu nhập; đóng góp công sức, tiền hoặc tài sản khác để duy trì đời sống chung của gia đình phù hợp với khả năng thực tế của mình.

- Nhà nước có chính sách tạo điều kiện để các thế hệ trong gia đình quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ nhau nhằm giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam; khuyến khích các cá nhân, tổ chức trong xã hội cùng tham gia vào việc giữ gìn, phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam.

Quyền, nghĩa vụ của ông bà nội, ông bà ngoại và cháu:

- Ông bà nội, ông bà ngoại có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục cháu, sống mẫu mực và nêu gương tốt cho con cháu; trường hợp cháu chưa thành niên, cháu đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình mà không có người nuôi dưỡng theo quy định tại Điều 105 của Luật này thì ông bà nội, ông bà ngoại có nghĩa vụ nuôi dưỡng cháu.

- Cháu có nghĩa vụ kính trọng, chăm sóc, phụng dưỡng ông bà nội, ông bà ngoại; trường hợp ông bà nội, ông bà ngoại không có con để nuôi dưỡng mình thì cháu đã thành niên có nghĩa vụ nuôi dưỡng.

Quyền, nghĩa vụ của anh, chị, em:

Anh, chị, em có quyền, nghĩa vụ thương yêu, chăm sóc, giúp đỡ nhau; có quyền, nghĩa vụ nuôi dưỡng nhau trong trường hợp không còn cha mẹ hoặc cha mẹ không có điều kiện trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con.

Quyền, nghĩa vụ của cô, dì, chú, cậu, bác ruột và cháu ruột:

Cô, dì, chú, cậu, bác ruột và cháu ruột có quyền, nghĩa vụ thương yêu, chăm sóc, giúp đỡ nhau; có quyền, nghĩa vụ nuôi dưỡng nhau trong trường hợp người cần được nuôi dưỡng không còn cha, mẹ, con và những người được quy định tại Điều 104 và Điều 105 của Luật này hoặc còn nhưng những người này không có điều kiện để thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng.

Quyền, nghĩa vụ của cha nuôi, mẹ nuôi và con nuôi:

- Cha nuôi, mẹ nuôi, con nuôi có quyền và nghĩa vụ của cha, mẹ, con được quy định trong Luật này kể từ thời điểm quan hệ nuôi con nuôi được xác lập theo quy định của Luật nuôi con nuôi.

Trong trường hợp chấm dứt việc nuôi con nuôi theo quyết định của Tòa án thì quyền, nghĩa vụ của cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi chấm dứt kể từ ngày quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật.

- Quyền, nghĩa vụ của cha đẻ, mẹ đẻ và con đã làm con nuôi của người khác được thực hiện theo quy định của Luật nuôi con nuôi.

- Quyền, nghĩa vụ giữa cha đẻ, mẹ đẻ và con đẻ được khôi phục kể từ thời điểm quan hệ nuôi con nuôi chấm dứt. Trong trường hợp cha đẻ, mẹ đẻ không còn hoặc không có đủ điều kiện để nuôi con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình thì Tòa án giải quyết việc chấm dứt nuôi con nuôi và chỉ định người giám hộ cho con theo quy định của Bộ luật dân sự.

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không phải là ý kiến tư vấn chính thức cuối cùng của chuyên gia tâm lý. Nếu có điều gì cần chia sẻ, trợ giúp về tâm lý quý khách hãy gọi đến tổng đài tư vấn tâm lý :  1900.6162  chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe và cùng bạn tháo gỡ khó khăn !

Bộ phận tư vấn tâm lý - Công ty Luật Minh Khuê (sưu tầm và biên tập)