Vụ án " chuyến bay giải cứu " người dân có được trả lại tiền không?

1. Người dân có phải là bị hại trong vụ án chuyến bay giải cứu hay không?

Vụ án giải cứu công dân, đưa công dân về nước trong thời điểm dịch bệnh Covid-19 đã có kết luận điều tra. Với 146 trang kết luận điều tra, Cơ quan an ninh điều tra Bộ Công an đã đề nghị truy tố đối với hàng chục bị can. Với nội dung kết luận điều tra này, cơ quan điều tra không xác định các công dân về nước là người bị hại, thậm chí cũng chưa xác định tư cách họ là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan trong vụ án này.

Trong vụ án này, cơ quan điều tra đã khởi tố rất nhiều bị can về nhiều tội danh khác nhau, trong đó không có tội tham ô tài sản, không có tội vi phạm quy định về quản lý sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát lãng phí... Hoặc các tội danh khác xâm phạm đến trực tiếp đến quyền lợi của Nhà nước nên không xác định Nhà nước là bị hại trong vụ án này.

Theo quy định tại Điều 62 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định: “Bị hại là cá nhân trực tiếp bị thiệt hại về thể chất, tinh thần, tài sản hoặc là cơ quan, tổ chức bị thiệt hại về tài sản, uy tín do tội phạm gây ra hoặc đe dọa gây ra”.

Theo nội dung kết luận điều tra của Cơ quan an ninh điều tra Bộ Công an, những người đưa hối lộ là cá nhân, tổ chức thực hiện các dịch vụ bay của các công ty thực hiện dịch vụ đưa công dân về nước. Số tiền mà các đối tượng đưa hối lộ được lấy từ tiền vé máy bay, tiền chi phí cách ly, lưu trú đã thu của công dân về nước.

Theo nội dung kết luận điều tra, các công dân về nước phải chi trả tiền vé máy bay giá cao, tiền chi phí ăn nghỉ, lưu trú, cách ly y tế. Cơ quan điều tra xác định đây không phải là hành vi đưa hối lộ, nói cách khác khi chưa xác định trường hợp nào đưa hối lộ để được về nước, đối tượng thực hiện hành vi đưa hối lộ là đầu mối các doanh nghiệp thực hiện dịch vụ đưa công dân về nước thông qua việc bán vé máy bay, đứng ra tổ chức cho công dân về nước.

Trong vụ án này, cơ quan điều tra khởi tố về nhiều tội danh, trong đó có tội đưa hối lộ, tội nhận hối lộ, tội môi giới hối lộ, tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Đối với những người đưa tiền cho người có chức vụ quyền hạn để những người có chức vụ quyền hạn thực hiện công việc theo yêu cầu của người đưa tiền thì bị xử lý về tội đưa hối lộ, người có chức vụ quyền hạn mà nhận tiền để thực hiện công việc theo yêu cầu của người đưa tiền thì sẽ bị xử lý về tội nhận hối lộ.

Kết luận điều tra không kết luận rằng công dân về nước có hành vi đưa hối lộ, nếu các công dân phải chi số tiền lớn hơn số tiền mà Nhà nước quy định thì có thể yêu cầu các doanh nghiệp dịch vụ trả lại tiền. Mối quan hệ giữa công dân với các đơn vị dịch vụ bán vé máy bay, dịch vụ đưa công dân về nước là quan hệ dân sự, kinh tế, được điều chỉnh bởi Bộ luật Dân sự và các quy định về kinh doanh, thương mại.

Về góc độ pháp lý, giá vé máy bay, giá dịch vụ lưu trú sẽ biến động theo giá thị trường, Nhà nước không quy định giá cả cụ thể đối với các dịch vụ này nên rất khó để xác định trách nhiệm hoàn trả tiền của các doanh nghiệp đã thu tiền dịch vụ của công dân về nước. Có lẽ vì thế mà kết luận điều tra không xác định các công dân về nước là người bị hại hay người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan trong vụ án này, có thể họ sẽ là những người làm chứng trong một số trường hợp.

2. Vụ án "chuyến bay giải cứu" người dân có được trả lại tiền không?

Trong vụ án "chuyến bay giải cứu", tòa án xét xử về nhiều tội danh, trong đó có tội Đưa hối lộ, Nhận hối lộ, Môi giới hối lộ, Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ và tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Tất cả số tiền đưa hối lộ, số tiền gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân, tiền do phạm tội mà có thì sẽ bị tịch thu, sung công quỹ nhà nước theo quy định về xử lý vật chứng trong vụ án hình sự

Đối với những công dân về nước đã nộp tiền cho các đơn vị tổ chức chuyến bay thì đây là quan hệ dân sự, không được giải quyết trong vụ án này. Số tiền các bị cáo đưa hối lộ là tiền của cá nhân các bị cáo hoặc tiền của doanh nghiệp. Tiền đưa hối lộ sẽ được xử lý theo quy định tại Điều 364 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 và nguyên tắc xử lý vật chứng.

Giá vé máy bay, giá dịch vụ lưu trú có thể biến động theo giá thị trường. Nhà nước không quy định cụ thể giá đối với các dịch vụ này. Do đó rất khó để xác định chính xác mức chênh lệch giá vé và giá trị trách nhiệm hoàn trả đối với chủ thể đã thu tiền dịch vụ của công dân trong vụ án nói trên.

Nếu trong trường hợp có căn cứ cho rằng các công dân phải nộp số tiền trái với quy định của nhà nước hoặc các tổ chức cá nhân đã gian dối trong việc thu tiền hoặc có những hành vi khác khiến cho giao dịch đó bị vô hiệu (chẳng hạn như bị lừa dối, cưỡng ép mua,...), công dân có thể khởi kiện tổ chức, cá nhân đã thực hiện dịch vụ cho mình để đòi tiền.

Trường hợp sau khi điều tra xác minh nếu có đủ căn cứ thì những người dân từng nộp tiền đi chuyến bay giải cứu có thể được hoàn lại tiền chênh từ phía dịch vụ.

3. Người dân có quyền yêu cầu doanh nghiệp bồi thường trong vụ án "chuyến bay giải cứu" hay không?

Việc mua bán vé trong vụ án "chuyến bay giải cứu" là sự thỏa thuận giữa hai bên và khách hàng tự nguyện mua nên đây là quan hệ dân sự bình thường “thuận mua, vừa bán”. Tuy nhiên, dù biết giá giữa người mua vé và hãng bay hoặc các công ty tổ chức cho việc di chuyển này là sự thỏa thuận của đôi bên do người mua vé tự nguyện, nhưng xét bản chất sâu xa thì họ đang ở vào tình trạng không có chọn lựa ngoài việc phải bắt buộc mua. Vì vậy, có thể xem đây là hoàn cảnh đặc biệt mà một bên không thể làm khác và bên kia thì lợi dụng hoàn cảnh đó để trục lợi nên hàng khách mua vé được quyền khởi kiện các đơn vị tổ chức bán vé để lấy lại phần đã trả vượt quá quy định.

Tuy nhiên, cái khó ở đây là việc xác định giữa “giá bình thường” và “giá khác thường”. Biết rằng người bán vé đã lợi dụng tình hình dịch bệnh để tăng giá nhưng giá vé máy bay không có giá “chuẩn” và không có cơ quan nào giám định được. Nếu có thì phải là các cơ quan chuyên biệt của Nhà nước vào cuộc để xác định giá vốn cho các chuyến bay, có tính đến các chi phí đặc biệt theo quy định của pháp luật lao động về phục vụ trong công việc độc hại, nguy hiểm (đối với tiếp viên, phi công) cũng như các khoản chi trả cho phía nước ngoài (nếu có) cũng như các dịch vụ trong điều kiện dịch bệnh ở Việt Nam. Từ đó, các cơ quan này mới tính toán được giá vốn để có cơ sở so sánh với giá bán nhằm xác định được khoản bất thường không được phép thụ hưởng của đơn vị tổ chức

Vì thế, người dân có quyền khởi kiện để đòi lại phần chênh lệch nhưng e rằng không dễ dàng bởi việc thu thập chứng cứ và chứng minh thiệt hại phải trên cơ sở quy định pháp luật. Khách hàng hoàn toàn có thể khởi kiện để đòi lại phần tiền chêch lệch giá vé, tuy nhiên, việc chứng minh khoản tiền chênh lệch bao nhiêu là rất khó. Bởi lẽ, việc xác định giá vé “phù hợp” hay giá vé “chuẩn” là rất khó. Bởi các chuyến bay này bay trong mùa dịch, điều kiện bay rất ngặt nghèo, rất nhiều nước cấm Việt Nam bay đến.

Để tham khảo thêm thông tin về vấn đề này, quý khách hàng có thể tìm hiểu tại bài viết: Cho vay tiền không trả thì phải làm gì để lấy lại tiền đúng luật? của Luật Minh Khuê.

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Vụ án " chuyến bay giải cứu " người dân có được trả lại tiền không? mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.

Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!