Hành vi lật sử là gì? Quy định pháp luật và những lưu ý cho người sáng tạo nội dung

Gần đây, các nền tảng mạng xã hội như TikTok và YouTube đã chứng kiến nhiều cuộc tranh luận sôi nổi, thậm chí là xung đột, xoay quanh các nội dung video liên quan đến lịch sử. Trong bối cảnh đó, thuật ngữ lật sử đang được sử dụng rộng rãi, thường mang hàm ý tiêu cực. Đối với những người sáng tạo nội dung, việc hiểu rõ thuật ngữ này và quan trọng hơn là ranh giới pháp lý của nó là vô cùng quan trọng. Việc này không chỉ giúp bạn bảo vệ nội dung sáng tạo của mình mà còn đảm bảo bạn không vô tình vi phạm pháp luật.

Bài viết này Luật Minh Khuê sẽ làm rõ định nghĩa lật sử dưới góc nhìn pháp luật, các mức xử phạt cụ thể, và những lưu ý pháp lý cho người sáng tạo nội dung.

1. Lật sử là gì? Pháp luật Việt Nam định nghĩa thế nào?

Lật sử là một thuật ngữ xã hội, dùng để chỉ hành vi cố ý diễn giải lại, bóp méo hoặc đảo ngược nội dung của các sự kiện lịch sử đã được công nhận, theo hướng làm thay đổi bản chất, giá trị hoặc ý nghĩa vốn có của lịch sử. Mục đích của lật sử có thể khác nhau từ việc gây tranh cãi học thuật, khẳng định quan điểm cá nhân, cho đến việc xuyên tạc, phủ nhận thành quả cách mạng, hoặc làm suy giảm niềm tin vào các giá trị lịch sử và nền tảng chính trị tư tưởng của quốc gia.

Pháp luật Việt Nam không định nghĩa lật sử như một khái niệm độc lập, nhưng điều chỉnh gián tiếp các hành vi mang bản chất tương tự bằng các thuật ngữ pháp lý cụ thể hơn. Cùng một nội dung cấm được lặp lại ở nhiều văn bản luật khác nhau, cho thấy một chính sách pháp lý được hài hòa hóa và nhất quán của Nhà nước trong việc bảo vệ sự thật lịch sử:

Luật An ninh mạng 2018 (Điều 8): Nghiêm cấm hành vi sử dụng không gian mạng để "Xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xúc phạm tôn giáo, phân biệt đối xử về giới, phân biệt chủng tộc".

Luật Báo chí 2016 (Điều 9): Nghiêm cấm "Xuyên tạc lịch sử; phủ nhận thành tựu cách mạng; xúc phạm dân tộc, anh hùng dân tộc".

Luật Điện ảnh 2022 (Điều 9): Nghiêm cấm hoạt động điện ảnh có nội dung "Xuyên tạc lịch sử dân tộc, phủ nhận thành tựu cách mạng; xúc phạm dân tộc, danh nhân, anh hùng dân tộc".

Việc các quy định này xuất hiện đồng bộ trong cả ba lĩnh vực (An ninh mạng, Báo chí, Điện ảnh) cho thấy rằng việc bảo vệ sự thật lịch sử được coi là một trụ cột của an ninh quốc gia, trật tự xã hội và văn hóa. Điều này có nghĩa là, với tư cách là người sáng tạo nội dung, bạn không thể cho rằng video của mình chỉ mang tính "giải trí" trên TikTok hay YouTube để tránh né các quy định. Cơ quan chức năng sẽ tập trung vào bản chất của nội dung (có xuyên tạc, phủ nhận hay không) chứ không phải hình thức của nền tảng đăng tải.

Dựa trên các quy định pháp luật, hành vi "xuyên tạc lịch sử" (hay "lật sử") thường bao gồm các biểu hiện sau:

• Bịa đặt các sự kiện, số liệu, hoặc các phát ngôn không có thật và gán cho lịch sử.
• Phủ nhận một cách có chủ đích công lao, sự hy sinh của các thế hệ cha ông, của các anh hùng dân tộc đã được nhà nước và nhân dân công nhận.
• Bôi nhọ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của các lãnh tụ, danh nhân văn hóa, anh hùng dân tộc.
• Cố ý diễn giải sự kiện lịch sử một cách sai lệch, cắt bỏ bối cảnh quan trọng nhằm lái dư luận theo mục đích xấu, gây chia rẽ hoặc hoang mang trong xã hội.

Cần lưu ý, hành vi bị cấm này hoàn toàn khác biệt với hoạt động "nghiên cứu khoa học" hay "phản biện khoa học", vốn được pháp luật khuyến khích. Chúng ta sẽ phân tích rõ ranh giới này ở mục tiếp theo.

Tóm lại, "Lật sử" là cách gọi xã hội của hành vi xuyên tạc hoặc phủ nhận lịch sử. Dù không có định nghĩa trong các văn bản luật, pháp luật Việt Nam đã quy định rõ ràng và nghiêm cấm các hành vi mang bản chất lật sử thông qua nhiều điều khoản cụ thể, nhằm bảo vệ sự thật lịch sử và giá trị tinh thần của dân tộc.

2. Phân biệt lật sử (xuyên tạc) và nghiên cứu, phản biện lịch sử

Ranh giới pháp lý then chốt nằm ở hai yếu tố: "mục đích" và "căn cứ khoa học". Xuyên tạc (lật sử) là hành vi cố ý bịa đặt, bóp méo, phủ nhận sự thật vì mục đích xấu. Ngược lại, "nghiên cứu, phản biện" là hoạt động khoa học dựa trên tư liệu, bằng chứng, có phương pháp luận rõ ràng nhằm làm sáng tỏ thêm sự thật.

Pháp luật Việt Nam khuyến khích hoạt động nghiên cứu. Luật Khoa học và Công nghệ 2013 định nghĩa "Nghiên cứu khoa học" là "hoạt động khám phá, phát hiện, tìm hiểu bản chất, quy luật của sự vật, hiện tượng tự nhiên, xã hội và tư duy". Pháp luật bảo vệ quá trình bạn thực hiện nghiên cứu đó.

Như vậy, ranh giới pháp lý không nằm ở chỗ "kết luận của bạn có đi ngược lại sách giáo khoa hay không?", mà là ở chỗ "bạn đã đi đến kết luận đó bằng cách nào?". Để tự bảo vệ mình, người sáng tạo nội dung phải "trình bày được cách thức làm việc" (show your work). Thay vì đưa ra một tuyên bố tuyệt đối ("Sự thật là X"), một nhà nghiên cứu sẽ trình bày ("Dựa trên tư liệu A và tư liệu B được lưu trữ tại..., chúng tôi đặt ra giả thuyết X...").

Hành động trích dẫn nguồn, trình bày bối cảnh, và phân tích đa chiều sẽ chuyển nội dung của bạn từ trạng thái có nguy cơ bị xem là "thông tin sai sự thật" sang trạng thái "hoạt động nghiên cứu/phản biện" được pháp luật bảo hộ.

Dưới đây là bảng so sánh chi tiết giúp bạn nhận diện rõ ranh giới này:

Bảng so sánh: Xuyên tạc ("Lật sử") và Nghiên cứu / Phản biện khoa học

3. Quy định xử phạt hành chính hành vi lật sử (xuyên tạc lịch sử)

Tùy thuộc vào nền tảng và hình thức thể hiện, hành vi "xuyên tạc lịch sử" (lật sử) có thể bị xử phạt hành chính bằng hình thức phạt tiền. Ví dụ, nếu đăng tải trên mạng xã hội (Facebook, TikTok, YouTube), mức phạt có thể từ 5.000.000 đến 10.000.000 đồng đối với cá nhân, theo quy định tại Nghị định 15/2020/NĐ-CP. Đây là hậu quả pháp lý trực tiếp và phổ biến nhất mà người sáng tạo nội dung phải đối mặt.

Một lưu ý quan trọng: tất cả các mức phạt tiền được nêu dưới đây là mức phạt áp dụng đối với cá nhân. Mức phạt đối với tổ chức (công ty truyền thông, hãng phim, doanh nghiệp) vi phạm sẽ gấp 02 lần.

Pháp luật hiện hành chia rõ hai khung xử phạt chính:

Xử phạt trên Mạng xã hội (Facebook, TikTok, YouTube):

• Hành vi bị xử phạt: Cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm cá nhân.
• Căn cứ pháp lý: Điểm a, Khoản 1, Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP và Nghị định 211/2025/NĐ-CP).
• Mức phạt (Cá nhân): Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.
• Mức phạt (Tổ chức): Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

 Xử phạt trong Phim ảnh / Sản phẩm văn hóa (Phim chiếu rạp, Phim YouTube chuyên nghiệp, Sự kiện văn hóa):

• Hành vi bị xử phạt: "Hoạt động điện ảnh" (bao gồm sản xuất, phát hành, phổ biến phim) có một trong các nội dung: "Xuyên tạc lịch sử dân tộc, phủ nhận thành tựu cách mạng; xúc phạm dân tộc, danh nhân, anh hùng dân tộc...".
• Căn cứ pháp lý: Khoản 1, Điều 6 Nghị định 38/2021/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 128/2022/NĐ-CP).
• Mức phạt (Cá nhân): Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
• Mức phạt (Tổ chức): Phạt tiền từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.

Ngoài việc bị phạt tiền, người vi phạm còn bắt buộc phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả, bao gồm:

• Buộc gỡ bỏ thông tin sai sự thật hoặc xuyên tạc.
• Buộc cải chính thông tin (đính chính).
• Các hình phạt bổ sung như: Đình chỉ hoạt động (ví dụ: đình chỉ hoạt động điện ảnh, sản xuất phim từ 01 tháng đến 03 tháng).

"Vùng xám" pháp lý nguy hiểm cho YouTuber/TikToker

Tại sao mức phạt cho một bộ phim (40-50 triệu đồng)lại cao gấp 8-10 lần so với một video TikTok (5-10 triệu đồng)dù cùng có thể là hành vi "xuyên tạc lịch sử"? 

Điều này phản ánh đánh giá của nhà làm luật về mức độ tác động và rủi ro xã hội. Một tác phẩm điện ảnh được coi là sản phẩm văn hóa có quy mô đầu tư lớn, quy trình sản xuất phức tạp, có sức ảnh hưởng sâu rộng và lâu dài đến nhận thức công chúng. Nội dung trên mạng xã hội (theo quan điểm truyền thống) được coi là nhỏ lẻ, tạm thời và tác động thấp hơn.

Tuy nhiên, đánh giá này đang dần trở nên lỗi thời và tạo ra một "vùng xám" pháp lý nguy hiểm. Trong thực tế, một video YouTube được sản xuất chuyên nghiệp (dạng phim tài liệu) hoặc một video TikTok có sức lan truyền (viral) mạnh mẽcó thể sở hữu tầm ảnh hưởng lớn hơn một bộ phim độc lập ít người xem.

Điều này có nghĩa là, rủi ro pháp lý của bạn sẽ tăng lên tương ứng với mức độ chuyên nghiệp và quy mô sản xuất của video. Nếu bạn sản xuất một "phim tài liệu" dài 45 phút trên YouTube với ekip, kịch bản, và quảng bá rầm rộ, bạn có nguy cơ bị cơ quan chức năng áp dụng khung phạt cao của Nghị định 38 (lên đến 50 triệu đồng với cá nhân) , chứ không chỉ dừng ở khung phạt thấp của Nghị định 15 (tối đa 10 triệu đồng).

4. Khi nào hành vi lật sử bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Khi hành vi "xuyên tạc lịch sử" có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, được thực hiện có tổ chức, nhằm mục đích chống phá Nhà nước hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự xã hội, thì người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi 2017, ví dụ Tội 117 hoặc Tội 331.

Đây là mức rủi ro pháp lý cao nhất (hình phạt tù). Việc chuyển hóa từ xử phạt hành chính (phạt tiền) sang xử lý hình sự (phạt tù) không tự động, mà phụ thuộc vào việc cơ quan điều tra chứng minh được các "yếu tố cấu thành tội phạm", đặc biệt là "mục đích phạm tội" và "hậu quả" gây ra cho xã hội.

Không phải mọi hành vi nói sai lịch sử đều bị hình sự hóa. Phải có lỗi cố ý và mục đích cụ thể.

Phân tích Tội 117 (Tội xâm phạm an ninh quốc gia):

• Tên tội danh: "Tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam".
• Hành vi: Làm, tàng trữ, phát tán thông tin có nội dung "xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân", "bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân", hoặc "gây chiến tranh tâm lý".
• Yếu tố cấu thành then chốt (bắt buộc): Phải chứng minh được mục đích "nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam".
• Khung hình phạt: Phạt tù từ 05 năm đến 12 năm. Trường hợp phạm tội đặc biệt nghiêm trọng có thể bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm.

Phân tích Tội 331 (Tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính):

• Tên tội danh: "Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân".
• Hành vi: Lợi dụng các quyền tự do (như tự do ngôn luận, tự do báo chí) để thực hiện hành vi xâm phạm lợi ích của Nhà nước, tổ chức, cá nhân.
• Yếu tố cấu thành then chốt: "Lỗi cố ý". Tức là người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình sẽ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, thấy trước hậu quả và mong muốn hoặc để mặc cho hậu quả đó xảy ra.
• Khung hình phạt: Cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm (nếu gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự); mức phạt nặng nhất là 07 năm tù.

Ranh giới giữa xử phạt Hành chính và Hình sự nằm ở Mục đích:

Người sáng tạo nội dung thường lo lắng: "Hành vi 'cung cấp thông tin sai sự thật' (bị phạt hành chính) và hành vi 'bịa đặt gây hoang mang' (bị xử lý hình sự) khác nhau ở điểm nào?"

Sự khác biệt cốt lõi nằm ở Mục đích được chứng minh.

• Nếu bạn đăng video sai sự thật do cẩu thả, thiếu hiểu biết, nghiên cứu chưa tới, hoặc đơn giản là ham view (mục đích thương mại/dân sự), bạn sẽ bị xử phạt hành chính theo Nghị định 15.
• Tuy nhiên, nếu cơ quan điều tra thu thập đủ bằng chứng và chứng minh được rằng bạn cố ý bịa đặt thông tin đó với mục đích cụ thể là "nhằm chống Nhà nước" , thì đó là hành vi hình sự theo Tội 117.

Một video sai phạm đơn lẻ, thiếu sót thường sẽ chỉ dừng ở mức xử lý hành chính. Nhưng một chuỗi video có hệ thống, cùng nhắm vào một chủ đề (ví dụ: liên tục nhằm phủ nhận thành tựu cách mạng, liên tục bôi nhọ một lãnh đạo cụ thể) sẽ bị xem là bằng chứng của "mục đích" và có thể đẩy rủi ro pháp lý của bạn lên mức hình sự.

Một điểm đáng lưu ý là Tội 331 là một rủi ro pháp lý "linh hoạt" hơn Tội 117. Để buộc tội theo Điều 117, cơ quan tố tụng phải chứng minh mục đích rất cao là "chống Nhà nước". Nhưng Điều 331 có ngưỡng chứng minh thấp hơn: chỉ cần chứng minh hành vi "lợi dụng" quyền tự do và "cố ý" gây "ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự" hoặc "xâm phạm lợi ích của Nhà nước".

Bạn có thể tự bào chữa rằng mình "không có ý định chống phá Nhà nước" (để tránh Điều 117), nhưng sẽ rất khó để bào chữa rằng việc bạn cố ý lan truyền thông tin xuyên tạc lịch sử nghiêm trọng lạikhông "gây ảnh hưởng xấu" hoặc "xâm phạm lợi ích Nhà nước" (theo Điều 331). Do đó, Điều 331 là một rủi ro hình sự thực tế và đáng kể hơn.

5. Phân tích rủi ro và lưu ý cho người sáng tạo nội dung lịch sử (TikTok, YouTube)

Đối với người sáng tạo nội dung trên TikTok và YouTube, rủi ro pháp lý lớn nhất là việc cắt ghép, thiếu bối cảnh hoặc diễn giải chủ quan thiếu nguồn tin cậy. Để an toàn, bạn phải luôn kiểm chứng nguồn tin (fact check) và tránh tuyệt đối các chủ đề cấm như xúc phạm lãnh tụ, anh hùng dân tộc.

Các nền tảng khác nhau có các rủi ro pháp lý đặc thù dựa trên chínhđịnh dạng (format) nội dung của chúng.

Rủi ro trên TikTok (Video ngắn)

Đặc điểm nền tảng: Video cực ngắn (thường 30-60 giây), ưu tiên âm thanh (sound) và cảm xúc mạnh để giữ chân người xem.

Phân tích rủi ro: Định dạng của TikTok về bản chất là thù địch với sự phức tạp của lịch sử. Một video 30 giây không thể cung cấp đầy đủ bối cảnh, nguồn tin, hay phương pháp luận (những yếu tố "an toàn" pháp lý mà chúng ta đã phân tích ở Mục 2). Nó vô tình buộc người sáng tạo phải đưa ra những tuyên bố giật gân, tuyệt đối ("Sự thật 100% là...", "Lịch sử đã che giấu...") chỉ để thu hút sự chú ý.

Ví dụ thực tế: Các video "thuyết âm mưu" lan truyền nhanh chóng, thường sử dụng "nhạc nền ma quái", giọng đọc AI. Khi áp dụng vào chủ đề lịch sử, điều này tạo ra các video giật gân, sai lệch nghiêm trọng nhưng lại rất dễ lan truyền.

Hậu quả pháp lý: Nội dung dạng này rất dễ bị quy vào hành vi "gây hoang mang trong nhân dân" (theo Luật An ninh mạng) hoặc "cung cấp thông tin sai sự thật" (theo Nghị định 15).

Rủi ro trên YouTube (Nội dung dài)

Đặc điểm nền tảng: Video dài (long-form), các dạng nội dung như "giải mã", "phân tích chuyên sâu", "góc nhìn của tôi".

Phân tích rủi ro: Rủi ro của YouTube ngược lại với TikTok. Đó không phải là "thiếu bối cảnh" mà là tạo ra "thẩm quyền giả" (false authority). Một video dài 45 phút, được sản xuất chuyên nghiệp (đồ họa đẹp, giọng đọc truyền cảm) có thể trình bày "dã sử" (folklore, truyền thuyết) hoặc "thuyết âm mưu"như thể chúng là "chính sử" (official history) đã được kiểm chứng.

Hậu quả pháp lý: Vì có sự đầu tư, chuẩn bị kịch bản, sản xuất công phu, video dạng này rất dễ bị quy là hành vi "cố ý" (thể hiện lỗi cố ý) "xuyên tạc", chứ không còn là một sơ suất nhất thời. Như đã phân tích ở Mục 3, rủi ro bị áp khung phạt cao của Nghị định 38 là hiện hữu.

Để vừa sáng tạo vừa đảm bảo an toàn pháp lý, bạn nên tuân thủ 03 quy tắc sau đây:

1. Tuyệt đối không xúc phạm: Đây là lằn ranh đỏ cứng, không có vùng xám. Nghiêm cấm mọi nội dung (dù là hư cấu, dã sử hay nghiên cứu) có tính chất xúc phạm, bôi nhọ, phỉ báng lãnh tụ, anh hùng dân tộc, danh nhân.

2. Tuyệt đối không bịa đặt: Không được tự bịa ra số liệu, sự kiện, phát ngôn rồi gán cho lịch sử. Mọi thông tin bạn đưa ra phải được kiểm chứng (fact-check). Nếu thông tin không chắc chắn hoặc chỉ là giai thoại, bạn phải nói rõ: "Theo giai thoại dân gian kể rằng...", "Có một thuyết cho rằng...", thay vì khẳng định "Sự thật là...".

3. Tuyệt đối phải phân biệt rõ ràng (Tuyên bố miễn trừ): Nếu nội dung của bạn là hư cấu (dã sử, tiểu thuyết, phim):

Bắt buộc phải có "Tuyên bố miễn trừ" rõ ràng ở đầu video/bài viết:"Video/nội dung này dựa trên/lấy cảm hứng từ... và có chứa các yếu tố hư cấu, không phản ánh 100% sự thật lịch sử." (Đây là hành động tuân thủ tinh thần của Luật Điện ảnh).

Không được đặt tiêu đề (title) hay làm ảnh bìa (thumbnail) theo kiểu khẳng định nội dung hư cấu đó là sự thật 100% (ví dụ: "Tiết lộ sự thật X" trong khi nội dung là dã sử).

6. Phải làm gì khi nội dung bị cáo buộc là lật sử, xuyên tạc?

Nếu nội dung của bạn bị cộng đồng mạng cáo buộc là lật sử hoặc (nghiêm trọng hơn) nhận được yêu cầu làm việc từ cơ quan chức năng (như Sở Thông tin và Truyền thông), điều đầu tiên là phải bình tĩnh rà soát lại nội dung. Bạn nên tạm ẩn/khóa video (không xóa vội) để xem xét, đồng thời chuẩn bị các nguồn tư liệu, bằng chứng đã sử dụng để giải trình khi được yêu cầu.

Phản ứng hoảng loạn (như xóa ngay lập tức hoặc cãi vã tay đôi với cộng đồng mạng) thường làm tình hình pháp lý trở nên tệ hơn. Dưới đây là quy trình xử lý khủng hoảng pháp lý 4 bước mà bạn nên tham khảo:

Bước 1: Tạm khóa/ẩn nội dung

Hành động: Ngay lập tức chuyển video/bài đăng về chế độ "Riêng tư" (Private) hoặc "Tạm ẩn" (Unlisted).

Tại sao không nên "Xóa vội"?

• Bằng chứng: Khi cơ quan chức năng (CQCN) vào cuộc, họ gần như chắc chắn đã lưu lại bằng chứng (lập vi bằng, quay video màn hình). Việc bạn vội vàng xóa nội dung có thể bị coi là hành vi che giấu, tiêu hủy bằng chứng, thể hiện ý thức vi phạm và thái độ không hợp tác.
• Mất quyền giải trình: Khi xóa, bạn mất bằng chứng bảo vệ mình. Ví dụ, bạn không thể chứng minh rằng: "Trong video gốc, ở phút 01:05, tôi đã có dòng chữ miễn trừ trách nhiệm rất rõ ràng. Bạn mất quyền giải trình theo Điều 61 Luật Xử lý vi phạm hành chính.
• Mất cơ hội sửa chữa: Nếu video chỉ sai một phần nhỏ, việc tạm ẩn cho phép bạn chỉnh sửa (cắt bỏ phần vi phạm, thêm đính chính) và đăng lại. Nếu xóa, bạn mất toàn bộ nội dung.
• Lợi ích của việc "Tạm ẩn": Hành động này ngay lập tức ngăn chặn sự lan truyền của nội dung (giúp giảm nhẹ hậu quả), đồng thời cho bạn thời gian bình tĩnh để thực hiện Bước 2.

Bước 2: Tự rà soát & Chuẩn bị hồ sơ

Hành động: Mở lại video đã ẩn và đối chiếu nội dung của mình với 3 Check list ở Mục 5.

Tự hỏi: Mình đã vi phạm điểm nào? Lỗi của mình là "bịa đặt" (vi phạm ) hay "xúc phạm" (vi phạm )? Hay chỉ là "gây nhầm lẫn" do thiếu dòng chữ miễn trừ trách nhiệm (disclaimer)?

Chuẩn bị: Tập hợp tất cả các nguồn tư liệu (bản scan sách, đường link bài báo, tài liệu lưu trữ) mà bạn đã sử dụng để xây dựng kịch bản video. Đây sẽ là hồ sơ pháp lý quan trọng để bạn "giải trình" ở Bước 3.

Bước 3: Quy trình giải trình (Nếu có giấy mời từ CQCN)

Cơ sở pháp lý: Bạn có quyền "giải trình" về vi phạm của mình theo quy định tại Điều 61 Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi năm 2020).

Hành động: Khi nhận được giấy mời (ví dụ: từ Sở Thông tin và Truyền thông, Cục An ninh mạng...), bạn phải tuân thủ thời hạn giải trình (thường là 05 ngày làm việc).

Thái độ: Trình bày rõ ràng, trung thực (như trường hợp P.V.N.T được ghi nhận tại TP.HCM). Trình bày các nguồn tư liệu bạn đã chuẩn bị ở Bước 2.

Khuyến nghị: Đây là thời điểm tốt nhất để bạn liên hệ với Luật sư. Luật sư sẽ giúp bạn chuẩn bị nội dung giải trình bằng văn bản một cách chặt chẽ, dựa trên các tài liệu bạn cung cấp, đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho bạn.

Bước 4: Khắc phục hậu quả (Để được giảm nhẹ)

Cơ sở pháp lý: "Tự nguyện khắc phục hậu quả" và "thành thật hối lỗi, khai báo" là các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hành chính. Việc này có thể giúp bạn được giảm mức phạt tiền trong khung quy định. (Căn cứ Điều 9 Luật Xử lý vi phạm hành chính).

Hành động (Nếu đã xác định có vi phạm):

• Chủ động gỡ bỏ hoàn toàn nội dung vi phạm (sau khi đã giải trình và CQCN ghi nhận).
• Chủ động đăng tải thông tin đính chính, xin lỗi công khai (nếu CQCN yêu cầu hoặc nếu vụ việc có ảnh hưởng lớn).
• Chấp hành nộp phạt theo quyết định.
• Việc chủ động và hợp tác khắc phục hậu quảcho thấy thái độ cầu thị, tôn trọng pháp luật và gần như chắc chắn sẽ giúp bạn tránh được các rủi ro tăng nặng lên mức hình sự.

Kết luận

Lật sử" là một thuật ngữ xã hội, nhưng pháp luật Việt Nam định nghĩa rõ hành vi bị cấm là "xuyên tạc lịch sử", "phủ nhận thành tựu" qua Luật An ninh mạng và Luật Điện ảnh. Ranh giới pháp lý an toàn cho người sáng tạo nội dung nằm ở "căn cứ khoa học" và "mục đích". Nếu cố ý bịa đặt, diễn giải chủ quan thiếu nguồn tin cậy, bạn có thể bị xử phạt hành chính. Mức phạt từ 5-10 triệu đồng cho cá nhân trên mạng xã hội (Nghị định 15) đến 40-50 triệu đồng cho sản phẩm văn hóa (Nghị định 38).

Nếu có mục đích chống phá hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, hành vi có thể bị truy cứu hình sự theo Tội 117 hoặc 331. Do đó, người sáng tạo trên TikTok, YouTube phải luôn kiểm chứng nguồn tin, tuyệt đối không xúc phạm anh hùng dân tộc và phân biệt rõ hư cấu với chính sử.

Hành vi "xuyên tạc lịch sử" là một chủ đề nhạy cảm với rủi ro pháp lý cao. Nếu bạn là người sáng tạo nội dung, doanh nghiệp sản xuất phim/ấn phẩm cần tư vấn về kịch bản, hoặc không may vướng vào các cáo buộc vi phạm, việc hiểu rõ pháp luật là vô cùng quan trọng.

Trong trường hợp bạn hoặc người thân đang trong tình huống liên quan, hãy liên hệ ngay với các Luật sư tại Luật Minh Khuê qua tổng đài1900.6162 để được tư vấn và bảo vệ quyền lợi.