1. Thế nào là Bà mẹ Việt Nam anh hùng ?

Bà mẹ Việt Nam anh hùng là danh hiệu vinh dự được Nhà nước Việt Nam phong tặng hoặc truy tặng với những người phụ nữ Việt Nam có nhiều cống hiến, hi sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ mang trọng trách tầm quốc tế.

Những bà mẹ thuộc một trong các trường hợp đề cập dưới đây sẽ được xét tặng hoặc truy tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước "Bà mẹ Việt Nam anh hùng" theo Điều 2 Nghị định 56/2013/NĐ-CP như sau :

+ Người mẹ mà có hai con trở lên đều là liệt sĩ 

+ Người mẹ chỉ có hai con mà trong đó một con là liệt sĩ, một con là thương binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên

+ Người mẹ chỉ có một con mà người con đó lại là liệt sĩ

+ Người mẹ có một con là liệt sĩ và có người chồng hoặc bản thân người mẹ là liệt sĩ

+ Người mẹ có một con là liệt sĩ và bản thân là thương binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên

Trong đó cần lưu ý : người con là liệt sĩ mà đã được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng "Tổ quốc ghi công" không phân biệt con đẻ hay con nuôi; người chồng là liệt sĩ được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng "Tổ quốc ghi công"; thương binh đề cập bên trên là người đã được cấp có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận thương binh, bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên, không phân biệt còn sống hay đã mất. Giả sử bà mẹ có chồng và con tham gia hàng ngũ của địch nhưng bà mẹ vẫn chấp hành nghiêm túc đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước thì vẫn có cơ hội để được xem xét, truy tặng danh hiệu "Bà mẹ Việt Nam anh hùng". Tuy nhiên trong trường hợp có hành vi phản bội, đầu hàng địch hay có hành động gây nguy hại cho cách mạng nước nhà hoặc bị Toà án xét xử với mức phạt tù, bản án, quyết định của Toà án đang có hiệu lực pháp luật (kể cả án treo) khi vi phạm pháp luật thì sẽ không được xét tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước "Bà mẹ Việt Nam anh hùng".

2. Trình tự, thủ tục công nhận Bà mẹ Việt Nam anh hùng

Căn cứ theo Điều 4 Nghị định 56/2013/NĐ-CP thì hồ sơ để được công nhận Bà mẹ Việt Nam anh hùng như sau :

- Về hồ sơ xét duyệt gồm bản khai cá nhân theo Mẫu số 01a/BMAH; thân nhân của bà mẹ kê khai theo Mẫu số 01b/BMAH, kèm theo giấy uỷ quyền theo Mẫu số 02/BMAH và bản sao Bằng Tổ quốc ghi công, Giấy chứng nhận thương binh có chứng thực của Uỷ ban nhân dân cấp xã

- Về hồ sơ đề nghị xét tặng hoặc truy tặng sẽ bao gồm các giấy tờ giống như hồ sơ xét duyệt cùng với biên bản xét duyệt của Uỷ ban nhân dân cấp xã theo Mẫu số 03/BMAH và tờ trình kèm theo danh sách theo Mẫu số 04/BMAH đề nghị tặng hoặc truy tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước "Bà mẹ Việt Nam anh hùng". Hồ sơ đề nghị xét tặng hoặc truy tặng phải có văn bản xác nhận của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội về liệt sĩ, thương binh bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên và người thân của liệt sĩ, thương binh.

Theo đó, Điều 5 Thông tư liên tịch 03/2014/TTLT-BNV-BQP-BLDTBXH quy định Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp xã tiếp nhận hồ sơ, tổ chức họp xét duyệt hồ sơ theo quy định của Chính phủ, trình Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện. Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện chỉ đạo Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội tiếp nhận, hoàn thiện hồ sơ theo quy định, trình Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh. Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh chỉ đạo Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tiếp nhận, hoàn thiện hồ sơ, tổ chức thực hiện việc xác nhận liệt sĩ, thương binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên, chuyển Sở Nội vụ thẩm định, tổng hợp và báo cáo Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh để Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh trình Thủ tướng Chính phủ. Ban Thi đua - Khen thưởng Trung ương tiếp nhận, thẩm định hồ sơ, trình Thủ tường Chính phủ đề nghị Chủ tịch nước xem xét, quyết định tặng hoặc truy tặng Danh hiệu vinh dự Nhà nước "Bà mẹ Viêt Nam anh hùng".

3. Chế độ ưu đãi đối với Bà mẹ Việt Nam anh hùng

Bà mẹ mà được tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước "Bà mẹ Việt Nam anh hùng" được tặng bằng, Huy hiệu "Bà mẹ Việt Nam anh hùng" thì sẽ được hưởng chế độ ưu đãi của pháp luật về ưu đãi đối với người có công với cách mạng cũng như các chế độ thi đua khen thưởng theo luật định.

Căn cứ theo quy định tại Điều 18 Pháp lệnh số 02/2020/UBTVQH14 thì chế độ ưu đãi đối với Bà mẹ Việt Nam anh hùng như sau :

- Bà mẹ Việt Nam anh hùng được hưởng chế độ ưu đãi trên vai trò là thân nhân của liệt sỹ bao gồm :

+ Được cấp "Giấy chứng nhận gia đình liệt sĩ" theo quy định của Chính phủ

+ Được hưởng trợ cấp tuất một lần khi truy tặng Bằng "Tổ quốc ghi công", trường hợp không còn thân nhân thì người thừa kế của liệt sĩ giữ Bằng "Tổ quốc ghi công" được hưởng trợ cấp tuất một lần

+ Trường hợp cha đẻ, mẹ đẻ, người có công nuôi liệt sĩ, vợ hoặc chồng liệt sĩ sống cô đơn, con liệt sĩ mồ côi cả cha mẹ thì được hưởng thêm trợ cấp tuất nuôi dưỡng hằng tháng với mức trợ cấp là 1.644.000 đồng theo quy định tại Phụ lục I Nghị định 55/2023/NĐ-CP

+ Được cấp bảo hiểm y tế đối với cha đẻ, mẹ đẻ, người có công nuôi liệt sĩ, vợ hoặc chồng, con liệt sĩ

+ Được hưởng một số chế độ ưu đãi khác như ưu tiên trong tuyển sinh, tạo việc làm; hỗ trợ để theo học đến trình độ đại học tại các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân; hỗ trợ cải thiện nhà ở căn cứ vào công lao, hoàn cảnh của từng người hoặc khi có khó khăn về nhà ở; miễn hoặc giảm tiền sử dụng đất khi được Nhà nước giao đất ở, chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở, công nhận quyền sử dụng đất ở, khi được mua nhà ở thuộc sở hữu của Nhà nước; ưu tiên giao hoặc thuê đất, mặt nước biển; ưu tiên giao khoán bảo vệ và phát triển rừng; vay vốn ưu đãi để sản xuất, kinh doanh và miễn hoặc giảm thuế theo quy định của pháp luật.

+ Được hưởng chế độ ưu đãi về cấp phương tiện trợ giúp, dụng cụ chỉnh hình, phương tiện, thiết bị phục hồi chức năng cần thiết theo chỉ định của cơ sở chỉnh hình, phục hồi chức năng thuộc ngành lao động - thương binh và xã hội hoặc của bệnh viện tuyến tỉnh trở lên

+ Được hỗ trợ thăm viếng mộ liệt sĩ, di chuyển hài cốt liệt sĩ

- Được hưởng trợ cấp hằng tháng bằng 03 lần mức chuẩn, trong đó mức chuẩn là căn cứ để xác định các mức hưởng trợ cấp, phụ cấp và các chế độ ưu đãi với người có công cách mạng theo Nghị định 55/2023 là 2.055.000 đồng. Như vậy, mỗi tháng bà mẹ Việt Nam anh hùng sẽ được hưởng trợ cấp là 6.165.000 đồng.

- Được hưởng phụ cấp hằng tháng là 1.722.000 đồng theo Phụ lục I của Nghị định 55/2023/NĐ-CP.

- Được hưởng trợ cấp người phục vụ đối với Bà mẹ Việt Nam anh hùng sống ở gia đình là 2.055.000 đồng theo Phụ lục I của Nghị định 55/2023/NĐ-CP

- Được điều dưỡng phục hồi sức khoẻ hằng năm

- Được Nhà nước và xã hội tặng nhà tình nghĩa để ở hoặc hỗ trợ cải thiện nhà ở căn cứ vào công lao, hoàn cảnh của từng người hoặc khi có khó khăn về nhà ở

Ngoài ra, bà mẹ Việt Nam anh hùng được tặng danh hiệu nhưng chết mà chưa được hưởng chế độ ưu đãi hoặc được truy tặng danh hiệu "Bà mẹ Việt Nam anh hùng" thì sẽ được hưởng trợ cấp ưu đãi một lần với mức bằng 20 lần mức chuẩn.

Trên đây là toàn bộ bài viết về vấn đề Bà mẹ Việt Nam anh hùng sẽ được hưởng những chế độ ưu đãi nào theo quy định hiện nay? mà Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách hàng. Ngoài ra quý khách hàng có thể tham khảo thêm bài viết Mức hưởng trợ cấp ưu đãi hằng tháng đối với Mẹ Việt Nam anh hùng mới nhất hiện nay để hiểu rõ hơn. Nếu có bất cứ thắc mắc nào về vấn đề này hay gặp bất kì vấn đề pháp lý nào khác cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp nhanh chóng. Cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê. Trân trọng!