Mục lục bài viết

1. Bổ sung đối tượng áp dụng trong Luật đấu thầu năm 2023

Theo quy định mới của Luật đấu thầy năm 2023 thì đối tượng áp dụng được quy định như sau: 

- Trường hợp 1: Lựa chọn nhà thầu có sử dụng vốn ngân sách nhà nước theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, vốn từ nguồn thu hợp pháp theo quy định của pháp luật của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập để:

+ Thực hiện dự án đầu tư, dự toán mua sắm của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị xã hội, đơn vị thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, đơn vị sự nghiệp công lập và các tổ chức, cá nhân khác;

+ Cung cấp sản phẩm, dịch vụ công; mua thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm, thiết bị y tế; mua hàng dự trữ quốc gia, thuê bảo quản hàng dự trữ quốc gia, trừ hoạt động mua trực tiếp rộng rãi của mọi đối tượng theo quy định của pháp luật về dự trữ quốc gia;

+ Thực hiện các công việc khác phải tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật có liên quan;

- Trường hợp 2: Hoạt động lựa chọn nhà thầu để thực hiện:

+ Các gói thầu thuộc dự án đầu tư của doanh nghiệp nhà nước theo quy định của Luật Doanh nghiệp và doanh nghiệp do doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ;

+ Gói thầu trang bị cơ sở vật chất - kỹ thuật, máy móc, thiết bị hỗ trợ phát triển khoa học và công nghệ từ quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp nhà nước;

- Trường hợp 3: Hoạt động lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh gồm:

+ Dự án đầu tư có sử dụng đất thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật về đất đai; 

+ Dự án đầu tư thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực;

 

2. Ý nghĩa của việc bổ sung đối tượng áp dụng trong Luật đấu thầu nắm 2023

Trước hết về đối tượng áp dụng Luật Đấu thầu 2023, đã bổ sung điểm a khoản 2 Điều 2 về hoạt động lựa chọn nhà thầu để thực hiện bao gồm: Các gói thầu thuộc dự án đầu tư của doanh nghiệp nhà nước theo quy định của Luật Doanh nghiệp và doanh nghiệp do doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Các gói thầu thuộc dự án đầu tư của doanh nghiệp nhà nước theo quy định của Luật Doanh nghiệp và doanh nghiệp do doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Nội dung này đã được trao đổi kỹ lưỡng, thống nhất cao giữa cơ quan trình, cơ quan thẩm tra và được sự đồng thuận cao của các ĐBQH. Theo đó, quy định của Luật mới bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và quyền tự chủ của doanh nghiệp, không thu hẹp hoặc mở rộng đối tượng quá mức. Qua đó, một mặt, bảo đảm việc đấu thầu mang lại lợi ích kinh tế cho bên mời thầu, mặt khác, bảo đảm xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh lành mạnh, cạnh tranh, bình đẳng, công khai, minh bạch.

Luật mới cũng bổ sung các quy định về hoạt động đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư đối với dự án đầu tư kinh doanh nhằm khắc phục những vướng mắc trong thực tiễn. Hiện nay, văn bản quy định về lựa chọn nhà đầu tư theo pháp luật chuyên ngành, pháp luật xã hội hóa mới được ban hành hoặc còn chưa đầy đủ. Tuy nhiên, trong thời gian qua đã phát sinh yêu cầu phải tổ chức lựa chọn nhà đầu tư thực hiện các dự án điện, bệnh viện, sân bay, môi trường…, nhưng Luật Đấu thầu 2013 chưa có quy định, dẫn đến vướng mắc, lúng túng trong việc xác định cơ sở pháp lý để tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Quá trình triển khai thi hành Luật Đấu thầu 2013 đã phát sinh một số hoạt động mua sắm, đấu thầu lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư nhưng chưa được Luật này quy định hoặc quy định chưa đầy đủ để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, thu hút đầu tư, đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế của đất nước. Ví dụ, Luật hiện hành chưa có quy định cụ thể, đầy đủ về lựa chọn nhà đầu tư theo quy định của pháp luật chuyên ngành, lựa chọn nhà đầu tư đối với dự án có từ hai nhà đầu tư quan tâm. Do đó, trong Luật mới vừa được thông qua đã quy định rõ quy trình, thủ tục lựa chọn nhà thầu. Nói cách khác, đã sửa các quy định để mọi chủ thể từ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, doanh nghiệp vừa đến các cá nhân, tổ, đội, nhóm thợ cũng có thể tham gia các gói thầu phù hợp với năng lực. Điều này nhằm tăng cường tính cạnh tranh, công khai, minh bạch và tạo môi trường kinh doanh hiệu quả bên cạnh việc đem lại lợi ích, tiết kiệm cho bên mời thầu. Đây là bước tiến có ý nghĩa quan trọng bảo đảm yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và quyền tự chủ của doanh nghiệp,  đảm bảo tính công khai, tính minh bạch, mang lại môi trường cạnh tranh bình đẳng và lành mạnh hơn trong hoạt động đấu thầu.

 

3. Các điểm mới của Luật Đấu thầu năm 2023

Bên cạnh việc bổ sung đối tượng áp dụng với Luật Đấu thầu 2023 thì một số quy định được bổ sung cũng mang nhiều ý nghĩa trong hoạt động đấu thầu ở nước ta, như sau:

- Gỡ vướng trong lĩnh vực mua sắm hóa chất, vật tư y tế: Luật sẽ tăng cường tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các cơ sở y tế công lập trong việc quyết định mua sắm thuốc, thiết bị y tế. Giao cho các cơ sở y tế công lập tự quyết định việc mua thuốc ngoài danh mục thuốc chi trả của bảo hiểm y tế, mua vaccine để tiêm chủng theo hình thức dịch vụ. Luật cho phép cơ sở y tế công lập được quyết định lựa chọn nhà thầu thực hiện gói thầu mua sắm từ nguồn vốn vay, trừ vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước, vốn vay lại từ ODA, vốn vay ưu đãi của nhà tài trợ nước ngoài. Thứ hai, Luật tạo thuận lợi cho hoạt động mua thuốc, thiết bị y tế có tính đặc thù, phù hợp với hoạt động chuyên môn của ngành y tế. Cụ thể, cho phép chỉ định thầu để mua thuốc, thiết bị y tế trong trường hợp cấp cứu người bệnh hoặc duy trì hoạt động của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong trường hợp cấp bách, tránh gây nguy hại đến tính mạng, sức khỏe của người dân. Luật áp dụng mua sắm tập trung đối với các loại thuốc hiếm có số lượng sử dụng ít. Cho phép hồ sơ mời thầu được nêu xuất xứ thiết bị y tế từ một nhóm quốc gia cụ thể để mua được thiết bị có chất lượng tốt. Cho phép áp dụng đàm phán đối với gói thầu mua biệt dược gốc, sinh phẩm tham chiếu; gói thầu mua thuốc, thiết bị y tế, vật tư xét nghiệm chỉ có 1 hoặc 2 hãng sản xuất. Giải quyết những vướng mắc trong hoạt động đấu thầu mua thuốc, thiết bị, vật tư y tế đã phát sinh trong thời gian qua như: bổ sung quy định nhằm giải quyết triệt để các vướng mắc trong việc mua hóa chất kèm theo yêu cầu nhà thầu phải cung cấp thiết bị y tế để sử dụng hóa chất đó.

- Hạn chế tình trạng “cài cắm” tiêu chí đánh giá: Luật đã quy định nhằm cải cách, đơn giản hóa quy trình thủ tục đấu thầu theo hướng, đẩy mạnh đấu thầu qua mạng, nhằm tăng cường tính công khai, minh bạch, ngăn chặn các hành vi thông đồng, gian lận trong đấu thầu. Cắt bỏ một số thủ tục thẩm định, phê duyệt cấp trung gian, bổ sung quy định cho phép triển khai trước một số hoạt động đấu thầu. Chỉ quy định thời gian tối thiểu để nhà thầu, nhà đầu tư chuẩn bị hồ sơ dự thầu, làm rõ hồ sơ dự thầu; quy định thời gian tối đa để người có thẩm quyền, chủ đầu tư, bên mời thầu đăng tải các thông tin trong đấu thầu; Bổ sung quy định về kết nối, chia sẻ thông tin giữa Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia với các Cổng thông tin điện tử, hệ thống khác nhằm rút ngắn thời gian lập hồ sơ dự thầu của nhà thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu của chủ đầu tư.

- Luật đấu thầu 2023 tạo bước tiến lớn trong hoạt động đấu thầu: Điểm mới đáng chú ý nhất được các Đại biểu Quốc hội yên tâm bấm nút  là các quy định về đấu thầu trong lĩnh vực y tế. Nội dung này được các ĐBQH đặc biệt quan tâm, cơ quan chủ trì thẩm tra và cơ quan chủ trì soạn thảo đã làm việc kỹ lưỡng với ngành y tế để thống nhất các quy định trong Luật. Trong đó, quy định cụ thể về các trường hợp được áp dụng hình thức chỉ định thầu; quy định về lựa chọn nhà thầu cung cấp hóa chất, thiết bị y tế; quy định về trường hợp cơ sở khám, chữa bệnh được tự quyết định việc mua sắm trên cơ sở bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình; quy định cụ thể, chặt chẽ hơn về ưu đãi trong mua thuốc... Với nhiều quy định rõ ràng, cụ thể như vậy, chắc chắn những điểm mới nêu trên sẽ góp phần quan trọng, tháo gỡ kịp thời những điểm nghẽn trong hoạt động đấu thầu mua thuốc, hóa chất, thiết bị y tế... hiện nay.

Quý khách có thể tham khảo thêm bài viết liên quan như: 

Nếu có vấn đề cần tư vấn về lĩnh vực pháp lý liên quan, quý khách hàng có thể liên hệ với Luật Minh Khuê qua hotline: 19006162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Trân trọng./.