1. Những hình thức hòa giải các bên tranh chấp đất đai có thể lựa chọn theo Luật mới nhất
Dựa theo khoản 1 của Điều 235 trong Luật Đất đai 2024 (chưa có hiệu lực), về việc hòa giải tranh chấp đất đai, quy định như sau: Các bên tranh chấp đất đai được khuyến khích bởi Nhà nước để tự hòa giải, sử dụng các phương pháp sau đây: Tự thực hiện hòa giải; Thực hiện hòa giải tại cơ sở theo quy định của pháp luật liên quan đến hòa giải cơ sở; Áp dụng quy định của pháp luật về hòa giải thương mại; Sử dụng các cơ chế hòa giải khác theo quy định của pháp luật. Nhà nước khuyến khích việc sử dụng các phương pháp này để giúp bên tranh chấp giải quyết vấn đề một cách hòa bình và hiệu quả, đồng thời giảm thiểu tình trạng quan trọng hóa tranh chấp và giảm thiểu áp lực cho hệ thống tư pháp.
Theo quy định của Luật Đất đai 2024, nhằm giải quyết các tranh chấp liên quan đến đất đai, các bên có thể lựa chọn từ các hình thức hòa giải này. So với Luật Đất đai năm 2013, Luật Đất đai 2024 đã mở rộng phạm vi của các hình thức hòa giải tranh chấp đất đai mà các bên có thể lựa chọn. Điều này thể hiện sự cải tiến và linh hoạt trong cơ chế giải quyết tranh chấp đất đai, giúp tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc giải quyết các vấn đề liên quan đến đất đai một cách hiệu quả và công bằng hơn.
2. Trường hợp các bên tranh chấp đất đai phải hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã
Căn cứ theo quy định tại khoản 2 của Điều 235 trong Luật Đất đai 2024 về hòa giải tranh chấp đất đai thì trước khi các cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai theo quy định tại Điều 236 của Luật Đất đai 2024, các bên tranh chấp được yêu cầu thực hiện quá trình hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đất đang bị tranh chấp.
Quá trình hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân cấp xã được tiến hành như sau: Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã được chỉ định làm Chủ tịch Hội đồng hòa giải tranh chấp đất đai sau khi nhận được đơn yêu cầu hòa giải. Hội đồng hòa giải tranh chấp đất đai bao gồm các thành viên sau: Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã là Chủ tịch Hội đồng, Đại diện từ Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã, Công chức địa chính, Người dân địa phương có kiến thức sâu về lịch sử sử dụng đất đai trong vùng (nếu có).
Những điều cần lưu ý:
- Tùy theo từng trường hợp cụ thể, Hội đồng có thể mời thêm đại diện từ các tổ chức hoặc cá nhân khác tham gia. Quá trình hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân cấp xã phải hoàn thành trong thời hạn không quá 30 ngày kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu hòa giải.
- Quá trình hòa giải phải được ghi lại trong biên bản, có chữ ký của tất cả các bên tham gia hòa giải và được xác nhận là hòa giải thành công hoặc không thành công bởi Ủy ban nhân dân cấp xã. Biên bản hòa giải sẽ được gửi đến các bên tranh chấp và được lưu trữ tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất bị tranh chấp. Trong trường hợp một hoặc nhiều bên tranh chấp không ký vào biên bản khi hòa giải không thành công, thì Chủ tịch Hội đồng và các thành viên tham gia hòa giải sẽ ký vào biên bản, đóng dấu của Ủy ban nhân dân cấp xã và gửi cho các bên tranh chấp.
- Trong trường hợp hòa giải thành công và có các thay đổi về ranh giới, diện tích, hoặc người sử dụng đất theo các khoản 1, 2 và 3 của Điều 235 trong Luật Đất đai 2024: Trong vòng 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản công nhận kết quả hòa giải, các bên tham gia hòa giải phải gửi văn bản công nhận kết quả hòa giải đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền để tiến hành việc đăng ký và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định.
- Đối với các địa bàn không có đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện, thì không áp dụng quy định tại khoản 2 của Điều 235 trong Luật Đất đai 2024. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai sẽ được thực hiện theo quy định tại Điều 236 của Luật Đất đai 2024.
3. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp có phải tham gia hòa giải tranh chấp đất đai không?
Dựa theo khoản 2 của Điều 19 trong Luật Đất đai 2024, vai trò và trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận trong quản lý và sử dụng đất đai được quy định như sau:
- Tham gia vào quá trình xây dựng pháp luật và phản biện xã hội về các dự thảo văn bản pháp luật liên quan đến đất đai, các dự thảo quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất cùng cấp, cũng như về các dự án sử dụng đất được quyết định và chấp thuận bởi Hội đồng nhân dân hoặc Ủy ban nhân dân cùng cấp;
- Đưa ra ý kiến về các trường hợp liên quan đến thu hồi đất, các phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, và các trường hợp cưỡng chế trong quá trình thu hồi đất. Trong quá trình thu hồi đất, các quyết định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cần phải được đưa ra sau khi xem xét kỹ lưỡng đến tác động đối với cuộc sống và nhu cầu của người dân địa phương. Việc bảo vệ quyền lợi và lợi ích của người dân cần phải được ưu tiên hàng đầu. Các phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cần phải được thiết kế sao cho phản ánh đúng mức độ thiệt hại của người dân và giúp họ phục hồi cuộc sống sau khi mất đất. Đồng thời, cần phải xem xét các giải pháp thay thế và khắc phục thiệt hại đối với cộng đồng. Trong các trường hợp có tranh chấp về việc thu hồi đất, việc hòa giải và thương lượng cần được ưu tiên để tìm ra giải pháp mà cả hai bên đều chấp nhận được, tránh xung đột và tranh cãi không cần thiết.
- Tham gia đóng góp ý kiến và giám sát việc xây dựng và thực thi bảng giá đất. Việc tham gia đóng góp ý kiến và giám sát việc xây dựng và thực thi bảng giá đất giúp đảm bảo rằng bảng giá đất được xây dựng và sử dụng một cách công bằng và minh bạch, phản ánh đúng thực tế của thị trường và đáp ứng được nhu cầu của cộng đồng.
- Tham gia vào quá trình hòa giải tranh chấp đất đai theo quy định của pháp luật. Dựa trên kiến thức và kinh nghiệm của mình về các vấn đề liên quan đến đất đai, Mặt trận và các tổ chức thành viên có thể đưa ra ý kiến và đề xuất các giải pháp hợp lý để giúp giải quyết tranh chấp. Mặt trận và các tổ chức thành viên có thể tham gia vào hoạt động tuyên truyền và giáo dục về pháp luật liên quan đến đất đai, giúp nâng cao nhận thức và hiểu biết của cộng đồng về quy trình hòa giải và các quy định pháp luật liên quan.
- Giám sát việc thực thi các chính sách và pháp luật về thu hồi đất và sử dụng đất, bao gồm bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giao đất, cho thuê đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, cũng như việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.
Do đó, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên có trách nhiệm tham gia vào việc hòa giải tranh chấp đất đai theo quy định của pháp luật. Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận trong quản lý và sử dụng đất đai là đảm bảo rằng các quy định và chính sách liên quan đến đất đai được thực thi một cách công bằng, minh bạch và nhân văn, đồng thời giải quyết các tranh chấp một cách hòa bình và công bằng.
Ngoài ra, quý bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết Các trường hợp phải hòa giải khi tranh chấp đất đai mới nhất 2023. Nếu có bất cứ vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tới địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Trân trọng!
