Các nguyên tắc kế toán chấp nhận chung (GAAP) là gì ?

1. Nguyên tắc kế toán chấp nhận chung (GAAP) được hiểu như thế nào?

Vào đầu những năm 1900, các công ty sử dụng nhiều phương pháp kế toán khác nhau để lập báo cáo tài chính, gây khó khăn cho việc so sánh dữ liệu tài chính. Để giải quyết vấn đề này, vào năm 1933, đại diện của các công ty đại chúng đã gặp đại diện của Viện Kế toán Công chứng Hoa Kỳ (AICPA) để thảo luận về các tiêu chuẩn báo cáo tài chính. Kết quả của cuộc họp này là việc chấp nhận các nguyên tắc kế toán được áp dụng chung, được gọi là GAAP.

Ban đầu, GAAP chỉ áp dụng cho các công ty giao dịch công khai ở Hoa Kỳ và Canada. Tuy nhiên, theo thời gian, GAAP đã trở thành tiêu chuẩn quốc tế.

Nguyên tắc kế toán là các quy tắc và hướng dẫn mà các công ty phải tuân theo khi báo cáo dữ liệu tài chính. Hội đồng quản trị tài chính kế toán tiêu chuẩn (FASB) đặt ra các tiêu chuẩn và hướng dẫn này tại Hoa Kỳ, được gọi chung là nguyên tắc kế toán được chấp nhận chung (GAAP). GAAP là sự kết hợp của các tiêu chuẩn có thẩm quyền và các phương pháp ghi chép và báo cáo thông tin kế toán thường được chấp nhận, nhằm mục đích cải thiện tính rõ ràng, nhất quán và khả năng so sánh của việc truyền đạt thông tin tài chính. GAAP có thể được so sánh với phương pháp pro forma kế toán, là một phương pháp báo cáo tài chính phi GAAP. Trên tầm quốc tế, tiêu chuẩn tương đương với GAAP tại Hoa Kỳ là Tiêu chuẩn Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS), đã được áp dụng tại 166 khu vực pháp lý.

GAAP giúp đảm bảo rằng thế giới kế toán tuân theo các quy tắc và hướng dẫn chung. Nó cố gắng tiêu chuẩn hóa và điều chỉnh các định nghĩa, giả định và phương pháp được sử dụng trong kế toán ở tất cả các ngành, bao gồm các chủ đề như ghi nhận doanh thu, phân loại bảng cân đối và tính trọng yếu. Nếu không có sự tin tưởng đó, giao dịch có thể ít hơn và dẫn đến chi phí giao dịch cao hơn và nền kinh tế kém mạnh hơn. Mục tiêu cuối cùng của bất kỳ bộ nguyên tắc kế toán nào là đảm bảo rằng báo cáo tài chính của công ty là đầy đủ, nhất quán và có thể so sánh được. Điều này giúp các nhà đầu tư dễ dàng phân tích và trích xuất thông tin hữu ích từ báo cáo tài chính của công ty, bao gồm cả dữ liệu xu hướng trong một khoảng thời gian. Nó cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc so sánh thông tin tài chính giữa các công ty khác nhau và giảm thiểu gian lận kế toán bằng cách tăng tính minh bạch và cho phép xác định các dấu hiệu đỏ.

2. Nguyên tắc kế toán chấp nhận chung mang đặc điểm gì?

Các đặc điểm chung của nguyên tắc kế toán có thể kể đến những đặc điểm cơ bản sau:

- Một là, khi thực hiện các chuẩn mực kế toán để nâng cao chất lượng thông tin tài chính đã được báo cáo bởi các công ty. Tại Hoa Kỳ, Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Tài chính (FASB) đã chính thức phát hành Các Nguyên tắc Kế toán Thường được Chấp nhận (gọi tắt là GAAP).

- Hai là, nguyên tắc GAAP này sẽ được yêu cầu bắt buộc đối với tất cả các công ty giao dịch diễn ra công khai ở Hoa Kỳ và liên tục được thực hiện bởi các công ty chưa giao dịch công khai. Tại quốc tế, Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) được phát hành bởi Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASB). Mặc dù FASB và IASB đôi khi hợp tác để phát hành các chuẩn mực chung, tuy nhiên Mỹ không có kế hoạch chuyển sang IFRS trong tương lai gần.

- Ba là, GAAP đặt ra mục tiêu cuối cùng của nguyên tắc này là đảm bảo báo cáo tài chính của công ty có thể được hoàn chỉnh, nhất quán và có thể so sánh được, giúp cho các nhà đầu tư có thể phân tích và trích xuất thông tin một cách hữu ích từ báo cáo tài chính của công ty, trong đó bao gồm cả dữ liệu xu hướng trong một khoảng thời gian. Từ đó nó cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc so sánh thông tin tài chính giữa các công ty khác nhau.

- Ba là, nguyên tắc GAAP có vai trò quan trọng trong việc chuẩn hóa và điều chỉnh các định nghĩa, giả định và phương pháp kế toán được sử dụng bởi các kế toán viên trên toàn thế giới, nhằm giúp quản lý thế giới kế toán một cách chặt chẽ. Các nguyên tắc kế toán đáng chú ý bao gồm: nguyên tắc ghi nhận doanh thu, nguyên tắc phù hợp, nguyên tắc trọng yếu và nguyên tắc nhất quán. Mục tiêu cuối cùng của các nguyên tắc kế toán là đảm bảo rằng thông tin được trình bày trong báo cáo tài chính là đầy đủ, nhất quán và có thể so sánh được, giúp người sử dụng báo cáo tài chính hiểu rõ tình hình tài chính của công ty.

- Bốn là, nguyên tắc GAAP sẽ đảm bảo tính đầy đủ, khi tất cả các giao dịch trọng yếu bắt buộc phải được hạch toán trong báo cáo tài chính. Nguyên tắc chung là  yêu cầu công ty sử dụng các nguyên tắc kế toán theo thời gian hoặc công bố sự thay đổi trong phương pháp kế toán ở phần chú thích trong báo cáo tài chính.

- Năm là, khả năng so sánh giữa các công ty này sẽ được đảm bảo bằng việc sử dụng cùng một bộ chuẩn mực, có thể giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của dữ liệu không nhất quán. Nếu không có GAAP, việc so sánh báo cáo tài chính của các công ty sẽ vô cùng khó khăn, dẫn đến sự không nhất quán và sai sót khó phát hiện hơn.

- Các công ty tư nhân và tổ chức phi lợi nhuận cũng có thể được yêu cầu nộp báo cáo tài chính tuân thủ GAAP bởi người cho vay hoặc nhà đầu tư. Vì vậy, hầu hết các công ty và tổ chức ở Hoa Kỳ đều tuân thủ GAAP, mặc dù nó không phải là một yêu cầu bắt buộc. Báo cáo tài chính GAAP được kiểm toán hàng năm là một giao ước cho vay phổ biến được yêu cầu bởi hầu hết các tổ chức ngân hàng.

3. Những nguyên tắc kế toán chấp nhận chung

Có 10 nguyên tắc chung đặt ra sứ mệnh chính của nguyên tắc GAAP có thể kể đến những nguyên tắc sau:

- Nguyên tắc thứ nhất là nguyên tắc đều đặn: Kế toán sẽ tuân thủ các quy tắc và quy định của GAAP như một tiêu chuẩn.

- Nguyên tắc thứ hai là nguyên tắc nhất quán: Kế toán sẽ phải cam kết áp dụng các tiêu chuẩn tương tự trong suốt quá trình lập báo cáo, từ kỳ này sang kỳ khác, để có thể đảm bảo rằng khả năng so sánh tài chính giữa các kỳ. 

- Nguyên tắc thứ ba là nguyên tắc chân thành: Kế toán cố gắng cung cấp mô tả chính xác và khách quan về tình hình tài chính của công ty.

- Nguyên tắc thứ tư là tính thường xuyên của các phương pháp: Các thủ tục sử dụng trong báo cáo tài chính yêu cầu phải nhất quán, cho phép so sánh thông tin tài chính của công ty liên tục và sẽ  có tính chất định kỳ.

- Nguyên tắc thứ năm là không bồi thường: Trong nguyên tắc này kế toán phải báo cáo cả những thông tin tiêu cực và tích cực với đầy đủ minh bạch và không có kỳ vọng được đền bù nợ.

- Nguyên tắc thứ sáu là thận trọng: Điều này nhấn mạnh việc trình bày dữ liệu tài chính dựa trên thực tế một cách trung thực, không bị che giấu bởi bất kỳ giả định hoặc suy đoán nào.

- Nguyên tắc tiếp theo là liên tục: Trong quá trình định giá tài sản, phải giả định rằng doanh nghiệp sẽ tiếp tục hoạt động trong tương lai.

- Nguyên tắc tiếp theo là nguyên tắc định kỳ: Các khoản nhập đều phải được phân phối vào các khoảng thời gian thích hợp, chẳng hạn như doanh thu phải được báo cáo trong kỳ kế toán liên quan.

- Nguyên tắc tiếp theo là nguyên tắc trọng yếu: Kế toán phải công bố đầy đủ tất cả các dữ liệu tài chính và thông tin kế toán trong báo cáo tài chính, đảm bảo tính đầy đủ và minh bạch của thông tin.

- Nguyên tắc cuối có thể nói đến là nguyên tắc đức tin tốt nhất: Nguyên tắc này bắt nguồn từ cụm từ tiếng Latinh "uberrimae fidei" nó được sử dụng trong ngành bảo hiểm, nguyên tắc này giả định rằng tất cả các bên trong các giao dịch vẫn trung thực và đạo đức.

Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê liên quan đến vấn đề: Nguyên tắc kế toán chấp nhận chung (GAAP) là gì?  Mọi thắc mắc chưa rõ hay có nhu cầu hỗ trợ vấn đề pháp lý khác, quý khách hàng vui lòng liên hệ với bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tư vấn qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp kịp thời. Xin trân trọng cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê.