1. Các trường hợp giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá, đấu thầu

Theo Điều 124 Luật Đất đai 2024, có nhiều trường hợp giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá quyền sử dụng đất và không qua đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất. Các trường hợp này được quy định rõ để đảm bảo tính linh hoạt trong việc sử dụng đất đai, đặc biệt là đối với các dự án phục vụ lợi ích cộng đồng, chính sách ưu đãi hoặc trong trường hợp không có nhà đầu tư quan tâm.

Các trường hợp giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá và đấu thầu:

- Giao đất, cho thuê đất không thu tiền hoặc được miễn tiền sử dụng đất:

Giao đất không thu tiền sử dụng đất, giao đất có thu tiền sử dụng đất nhưng được miễn tiền sử dụng đất (Điều 118, Điều 119).
Giao đất hoặc cho thuê đất được miễn tiền thuê đất theo các chính sách của Nhà nước (Điều 120).

- Giao đất, cho thuê đất phục vụ dự án đầu tư công hoặc đối tác công tư:

Đối với các dự án sử dụng vốn đầu tư công theo quy định của pháp luật về đầu tư công.
Dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) theo quy định của pháp luật về đầu tư.

- Giao đất, cho thuê đất trong các trường hợp đặc thù:

Giao đất cho cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan tại ngũ, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân viên chức quốc phòng, công an, người làm công tác cơ yếu, những đối tượng chưa được giao đất ở.
Giao đất cho cá nhân là giáo viên, nhân viên y tế làm việc tại xã biên giới, hải đảo, hoặc các vùng khó khăn, chưa có đất ở hoặc chưa được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở.
Giao đất ở cho cá nhân thường trú tại các xã, thị trấn thuộc các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn mà không có đất ở và chưa được Nhà nước cấp đất ở.
Giao đất, cho thuê đất cho các tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao xây dựng trụ sở làm việc, hoặc cho các đơn vị sự nghiệp công lập, vũ trang nhân dân sử dụng đất để sản xuất, nuôi trồng thủy sản, hoặc phục vụ quốc phòng, an ninh.
Giao đất cho các dự án tái định cư, bồi thường cho người bị thu hồi đất theo quy định.

- Giao đất cho các dự án không có nhà đầu tư quan tâm hoặc không có người tham gia đấu giá: Trong trường hợp đất đã được đưa ra đấu giá quyền sử dụng đất hai lần mà không thành công, giao đất, cho thuê đất sẽ được thực hiện trong vòng 12 tháng kể từ khi đấu giá không thành.

- Giao đất, cho thuê đất trong các trường hợp đặc biệt khác:

Các trường hợp giải quyết tranh chấp đất đai hoặc khiếu nại về đất đai đã có quyết định có hiệu lực thi hành.
Giao đất cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài khi được bồi thường đất hoặc hỗ trợ tái định cư theo quy định của pháp luật.

2. Điều kiện để áp dụng giao đất, cho thuê đất không đấu giá quyền sử dụng đất, không đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất

Điều kiện để áp dụng giao đất, cho thuê đất không đấu giá quyền sử dụng đất, không đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất theo quy định tại Điều 124 Luật Đất đai 2024 bao gồm:

- Dự án sử dụng vốn đầu tư công hoặc PPP: Các dự án này không cần phải đấu giá quyền sử dụng đất nếu dự án được Nhà nước đầu tư hoặc thực hiện theo hình thức đối tác công tư.

- Đất được giao cho các đối tượng đặc biệt: Đất giao cho cán bộ, công chức, viên chức, người làm công tác cơ yếu, nhân viên y tế, giáo viên tại các vùng khó khăn không phải thông qua đấu giá nếu đáp ứng các tiêu chí như chưa có đất ở, nhà ở, hoặc chưa được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở.

- Đất cho các dự án phục vụ quốc phòng, an ninh: Các trường hợp cho thuê đất đối với đơn vị vũ trang nhân dân hoặc tổ chức ngoại giao không cần phải qua đấu thầu hoặc đấu giá.

- Dự án tái định cư, bồi thường đất: Giao đất và cho thuê đất cho các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân khi bồi thường đất hoặc hỗ trợ tái định cư cũng không cần thông qua đấu giá hay đấu thầu.

- Đất đã được đưa ra đấu giá không thành: Nếu đất được đưa ra đấu giá hai lần mà không thành công, giao đất, cho thuê đất sẽ được thực hiện mà không cần qua đấu giá.

- Trường hợp có nhu cầu đặc biệt của cá nhân, tổ chức: Các trường hợp giao đất để phục vụ nhu cầu đặc biệt của cá nhân hoặc tổ chức, chẳng hạn như đất cho công tác nghiên cứu, sản xuất, kinh doanh trong các lĩnh vực ưu tiên hoặc có mục đích quốc gia đặc biệt, cũng không cần thông qua đấu giá.

Tóm lại, các trường hợp giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá hay đấu thầu chủ yếu liên quan đến các mục đích phục vụ lợi ích cộng đồng, quốc phòng, an ninh, tái định cư, bồi thường, và các đối tượng đặc biệt. Điều này giúp đơn giản hóa thủ tục và bảo vệ quyền lợi của các cá nhân, tổ chức trong các trường hợp này, đồng thời đảm bảo rằng đất đai được sử dụng hiệu quả và hợp lý.

3. Thủ tục giao đất, cho thuê đất không đấu giá quyền sử dụng đất, không đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất

Theo quy định tại Điều 53 Nghị định 102/2024/NĐ-CP thì việc giao đất không qua đấu giá quyền sử dụng đất và không qua đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất đối với các cá nhân thuộc các trường hợp quy định tại Điều 124, bao gồm những người thuộc diện chưa có đất ở, cán bộ công chức, viên chức, hoặc cư trú tại các khu vực đặc biệt như vùng khó khăn, được thực hiện theo trình tự thủ tục sau đây:

- Thông báo và nộp hồ sơ xin giao đất:

Thông báo của UBND cấp xã: Hằng năm, Ủy ban nhân dân cấp xã căn cứ vào quỹ đất đã được xác định trong kế hoạch sử dụng đất hàng năm của cấp huyện, thông báo cho các cá nhân có nhu cầu sử dụng đất thuộc trường hợp không đấu giá quyền sử dụng đất hoặc không đấu thầu, hoặc trong trường hợp giao đất không thành vì không có người tham gia đấu giá.
Nộp hồ sơ xin giao đất: Trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận thông báo, các cá nhân đủ điều kiện (theo quy định tại Điều 124 Luật Đất đai) sẽ nộp đơn xin giao đất theo mẫu quy định tại Mẫu số 02a tại Phụ lục của Nghị định liên quan, tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất.

- Xét duyệt hồ sơ xin giao đất:

Thành lập Hội đồng xét duyệt: Trong thời gian 30 ngày kể từ khi kết thúc thời gian nộp đơn, Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ thành lập một Hội đồng xét duyệt giao đất không qua đấu giá. Hội đồng này sẽ bao gồm các thành viên như Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND cấp xã, đại diện các tổ chức xã hội như Mặt trận Tổ quốc, Hội Cựu chiến binh, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn thanh niên, các công chức liên quan như công tác tư pháp và địa chính, cũng như người đứng đầu cộng đồng dân cư tại nơi người xin giao đất thường trú.
Xét duyệt đủ điều kiện: Hội đồng sẽ xem xét và đánh giá các hồ sơ xin giao đất và xác định cá nhân nào đáp ứng các điều kiện giao đất theo các quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Các tiêu chí, điều kiện cụ thể sẽ được UBND cấp tỉnh ban hành, đảm bảo phù hợp với tình hình thực tế của từng địa phương.

- Thẩm định và ra quyết định giao đất:

Lập hồ sơ gửi UBND cấp huyện: Sau khi xác định cá nhân đủ điều kiện, trong thời gian 10 ngày, Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ lập hồ sơ xin giao đất theo quy định của UBND cấp tỉnh và gửi cho Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi có đất.
Thẩm định hồ sơ: Trong vòng 30 ngày kể từ khi nhận được hồ sơ đầy đủ, UBND cấp huyện sẽ giao cho cơ quan có chức năng quản lý đất đai cấp huyện thực hiện thẩm định hồ sơ, phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan để đánh giá các yếu tố liên quan đến giao đất.
Hoàn thiện hồ sơ và trình quyết định: Trong vòng 15 ngày kể từ khi có báo cáo kết quả thẩm định, UBND cấp xã sẽ hoàn thiện hồ sơ và gửi lại cho cơ quan có chức năng quản lý đất đai cấp huyện. UBND cấp huyện sẽ căn cứ vào kết quả thẩm định để ban hành quyết định giao đất cho cá nhân đủ điều kiện.

- Thủ tục cho thuê đất: Trường hợp cho thuê đất: Đối với các trường hợp cho thuê đất theo quy định tại Điểm đ Khoản 3 Điều 124, thủ tục sẽ được thực hiện theo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Quy trình này sẽ liên quan đến việc bồi thường cho các đối tượng bị thu hồi đất hoặc di dời khỏi khu vực có ô nhiễm môi trường.

Tóm lại, thủ tục giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá hoặc đấu thầu dành cho các cá nhân thuộc các đối tượng đặc biệt, như cán bộ, công chức, viên chức, hoặc những người đang sinh sống tại các vùng khó khăn, được thực hiện qua một quy trình bài bản và minh bạch, bao gồm các bước từ thông báo, nộp hồ sơ, xét duyệt, thẩm định đến việc ban hành quyết định giao đất. Quá trình này được thực hiện bởi các cơ quan chính quyền địa phương nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các cá nhân trong việc sử dụng đất ở.

Tham khảo: Điều kiện để doanh nghiệp được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất cho việc thực hiện dự án đầu tư?

Liên hệ: 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ, tư vấn pháp luật nhanh chóng