* Tập trung kinh tế theo chiều ngang

Tập trung kinh tế theo chiều ngang là sự sáp nhập, hợp nhất, mua lại, liên doanh... thường diễn ra giữa hai doanh nghiệp cùng nằm ở một cấp độ trong chuỗi sản xuất hay nói cách khác đó là những doanh nghiệp cùng hoạt động trên cùng một thị trường liên quan (thị trường sản phẩm và thị trường địa lí liên quan).

Tập trung kinh tế theo chiều ngang nhằm mục tiêu thực hiện hiệu quả theo quy mô, thực hiện mục tiêu chiến lược thị trường (khống chế thị trường hoặc tạo rào cản thị trường). Những vụ tập trung kinh tế theo chiều ngang thường làm giảm số lựợng đối thủ cạnh tranh độc lập trên thị trường và có thể làm tăng một cách đáng kể các hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh. Đó là trường hợp một vụ tập trung kinh tế sẽ tạo ra doanh nghiệp có sức mạnh về tài chính trên thị trường và doanh nghiệp đó lạm dụng quyền lực thị trường nhằm hạn chế cạnh tranh.

Tập trung kinh tế theo chiều ngang thường góp phần cho việc tập trung quyền lực kinh tể và dễ dẫn tới vị trí thống lĩnh thị trường, từ đó làm giảm hay thủ tiêu cạnh tranh. Vì vậy, pháp luật các nước thường kiểm soát ngặt nghèo các hoạt động tập trung kinh tế của các doanh nghiệp theo chiều ngang khi các doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế có thị phần kết hợp đạt tới một ngưỡng nhất định.

Ví dụ: Ủy ban thương mại lành mạnh của Hàn Quốc coi một vụ mua lại kết hợp một công ti có 54% thị phần PVC và một công ti khác có 19% thị phần PVC là bất hợp pháp. Công ti tiến hành mua lại bị buộc phải chuyển nhượng lại cổ phần.

* Tập trung kinh tế theo chiều dọc

Tập trung kinh tế theo chiều dọc là sự sáp nhập, hợp nhất, mua lại, liên doanh... diễn ra giữa những doanh nghiệp ở những cấp độ khác nhau của chuỗi sản xuất (thường có quan hệ người mua - người bán với nhau).

Ví dụ: Một vụ sáp nhập giữa công ti may và các công ti phân phối bán buôn, bán lẻ hàng may mặc đó.

Mục tiêu của tập trung kinh tế theo chiều dọc thường nhằm chi phối giao dịch hoặc thực hiện những mục tiêu chiến lược của thị trường như đảm bảo nguồn cung ứng hoặc tiêu thụ hàng hoá, dịch vụ; ngăn cản đối thủ cạnh tranh mở rộng thị trường hoặc dựng rào cản gia nhập thị trường. Tập trung kinh tế theo chiều dọc không trực tiếp làm giảm số lượng đối thủ cạnh tranh nhưng có thể ảnh hưởng đến cạnh tranh trên thị trường. Sau khi các doanh nghiệp thực hiện tập trung kinh tế theo chiều dọc sẽ dẫn đến việc hình thành các tập đoàn dồi dào về tiềm lực tài chính. Các tập đoàn đó sẽ tồn tại được sau những khoảng thời gian cạnh tranh khốc liệt về giá cả, đặc biệt trong nền kinh tế đang phát triển và chuyển đổi. Bên cạnh đó, doanh nghiệp được hình thành sau khi thực hiện các vụ tập trung kinh tế theo chiều dọc sẽ dễ dàng gây sức ép đối với người cung ứng và tiêu thụ hàng hoá. Do vậy, các doanh nghiệp mới gia nhập thị trường phải vượt qua hai cấp độ (cấp độ nhà sản xuất và cấp độ nhà phân phối) thay vì một cấp độ. Tập trung kinh tế theo chiều dọc dẫn đến việc doanh nghiệp sản xuất dễ dàng thu nhận doanh nghiệp bán lẻ ở đầu ra và đáng lo ngại cho cạnh tranh.

* Tập trung kinh tế dạng hỗn hợp

>> Xem thêm:  Hành vi cạnh tranh không lành mạnh có vi phạm luật sở hữu trí tuệ không ?

Tập trung kinh tế dạng hỗn hợp là sự sáp nhập, hợp nhất, mua lại, liên doanh... của những doanh nghiệp không sản xuất những sản phẩm cạnh tranh (không phải là đổi thủ của nhau) và cũng không có những mối quan hệ mua bán thực sự hoặc tiềm năng.

Lợi thế quy mô của sáp nhập hỗn hợp thường xuất hiện ở những lĩnh vực như nghiên cứu và triển khai, tổ chức và quản lí. Mục tiêu của tập trung kinh tế dạng hỗn họp thường là phân bổ rủi ro vào những thị trường khác nhau hoặc từ những lí do chiến lược thị trường của những doanh nghiệp này.

Thông thường các nước đều chú trọng đến việc kiểm soát các hoạt động tập trung kinh tế theo chiều ngang. Kiểm soát hoạt động tập trung kinh tế theo chiều dọc hoặc hỗn hợp lại ít được quan tâm hom. Tuy nhiên, một tập đoàn kinh doanh đa ngành nghề và đa sản phẩm được hình thành từ hoạt động tập trung kinh tế cũng vẫn có khả năng gây hại đến cạnh tranh. Trong thực tiễn kiểm soát tập trung kinh tế, cơ quan có thẩm quyền đã cấm thực hiện một số vụ tập trung kinh tế dạng hỗn hợp như các vụ việc trong ví dụ dưới đây.

Vụ thứ nhất: Tháng 7 năm 2001, ủy ban châu Âu đã đưa ra quyết định cấm thực hiện dự án tập trung kinh tế của các công ti General Electric và Honeywel. Lí do là các hoạt động tập trung kinh tế dẫn đến việc mở rộng chủng loại sản phẩm hoặc dịch vụ có thể tạo ra hoặc tâng cường vị trí thống lĩnh của doanh nghiệp trên một trong sổ các thị trường sản phẩm liên quan. Trong khi đó, nếu để hai công ti trên sáp nhập với nhau thì kết quả là công ti lớn nhất hoạt động trên thị trường thuê mua máy bay, dịch vụ tài chính, phụ tùng và động cơ máy bay sẽ tập trung vào một tập đoàn duy nhất tạo cho tập đoàn này có vị trí thống lĩnh thị trường.

Vụ thứ hai: Tháng 10/2001, ủy ban châu Âu đã không cho phép Tetra Laval mua lại công ti Sidel. ủy ban đã đánh đồng một số thị trường liên quan khác nhau mặc dù vẫn thừa nhận mặt hàng bao bì bằng các tông của Tetra và mặt hàng vỏ chai nhựa PET của công ti Sidel là hai thị trường sản phẩm khác nhau và khả năng thay thế lẫn nhau giữa hai sản phẩm đó vẫn chỉ rất hạn chế, ủy ban đã nhận định rằng về mặt kĩ thuật thì hai thị trường này rất gần nhau và càng gần nhau hơn trong tương lai đến mức tạo thành một thị trường duy nhất dưới góc độ pháp luật cạnh tranh.

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến luật cạnh tranh, Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua điện thoại.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật cạnh tranh - Công ty luật Minh Khuê

>> Xem thêm:  Điều tra vụ việc cạnh tranh theo thủ tục tố tụng cạnh tranh ?