Cải cách tiền lương năm 2024 có làm giảm lương công chức hay không?

Với mục tiêu tìm hiểu về tác động của cải cách tiền lương đối với các công chức năm 2024, bài viết này sẽ đánh giá những thông tin có sẵn để xem liệu việc cải cách có dẫn đến giảm lương của công chức hay không, và những yếu tố quan trọng cần được xem xét trong vấn đề này.

1. Cải cách tiền lương là gì?

Cải cách tiền lương là quá trình cơ bản và toàn diện nhằm thay đổi chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và lao động.

Mục tiêu của việc cải cách tiền lương là xây dựng một hệ thống tiền lương công bằng, hợp lý, khuyến khích nỗ lực và sáng tạo của lao động, phù hợp với năng lực, trình độ và hiệu suất làm việc.

Cải cách tiền lương cũng nhằm tạo sự đồng bộ, hài hòa và tương quan giữa khu vực công và khu vực tư.

Nghị quyết 27-NQ/TW năm 2018 cũng đã chỉ ra những điểm cụ thể như sau:

• Chính sách tiền lương là một phần quan trọng của hệ thống chính sách kinh tế - xã hội. Tiền lương phải thực sự là nguồn thu nhập chính để đảm bảo cuộc sống của người lao động và gia đình họ; trả lương đúng đắn là đầu tư vào sự phát triển của nhân lực, thúc đẩy năng suất làm việc và hiệu quả công việc của họ, góp phần quan trọng vào việc thực hiện tiến bộ và sự công bằng trong xã hội, đảm bảo ổn định chính trị xã hội; thúc đẩy và cải thiện chất lượng tăng trưởng và phát triển bền vững.
• Việc cải cách chính sách tiền lương phải đảm bảo tính tổng thể, hệ thống, đồng bộ, kế thừa và tận dụng các ưu điểm, khắc phục hiệu quả các hạn chế và vấn đề còn tồn đọng trong chính sách tiền lương hiện tại; tuân thủ nguyên tắc phân phối dựa trên lao động và các quy luật khách quan của kinh tế thị trường, với sự tăng năng suất lao động làm cơ sở cho việc tăng lương; đáp ứng yêu cầu của hội nhập quốc tế; và có lộ trình phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và nguồn lực của quốc gia.

2. Công chức gồm những ai?

Công chức là những cá nhân do bầu cử, tuyển dụng, hoặc bổ nhiệm vào một vị trí công việc trong các cơ quan của nhà nước tại cấp trung ương, tỉnh, huyện và xã.

Công chức là công dân Việt Nam, và họ nhận lương từ ngân sách nhà nước.

Dựa trên trình độ đào tạo, công chức được chia thành các loại sau:

1. Công chức loại A: Có trình độ đào tạo chuyên môn từ bậc đại học trở lên.
2. Công chức loại B: Có trình độ đào tạo chuyên môn ở bậc trung học chuyên nghiệp hoặc cao đẳng.
3. Công chức loại C: Có trình độ đào tạo chuyên môn ở bậc sơ cấp.
4. Công chức loại D: Có trình độ đào tạo chuyên môn ở bậc dưới sơ cấp.

Dựa trên ngạch chuyên môn, công chức được phân loại theo các ngành sau:

1. Công chức ngành hành chính - sự nghiệp.
2. Công chức ngành lưu trữ.
3. Công chức ngành thanh tra.
4. Công chức ngành tài chính.
5. Công chức ngành tư pháp.
6. Công chức ngành ngân hàng.
7. Công chức ngành hải quan.
8. Công chức ngành nông nghiệp.
9. Công chức ngành kiểm lâm.
10. Công chức ngành thủy lợi.
11. Công chức ngành xây dựng.
12. Công chức ngành khoa học kỹ thuật.
13. Công chức ngành khí tượng thủy văn.
14. Công chức ngành giáo dục, đào tạo.
15. Công chức ngành y tế.
16. Công chức ngành văn hóa - thông tin.
17. Công chức ngành thể dục, thể thao.
18. Công chức ngành dự trữ quốc gia.

Dựa vào vị trí công việc, công chức được chia thành hai loại: công chức lãnh đạo và công chức chuyên môn nghiệp vụ.

Chính phủ đã ban hành quy chế về công chức để quy định rõ về chức vụ, quyền lợi, quá trình tuyển dụng, đào tạo, điều động, khen thưởng, kỷ luật, và cũng quy định những việc không được phép. Mỗi cán bộ ở từng vị trí công việc đều có tên gọi, chức vụ, và chức danh cụ thể. Chức danh phải phản ánh đúng vị trí chức vụ, phù hợp với yêu cầu công việc và tiêu chuẩn nghĩa vụ của vị trí chức vụ đó. Công chức phải tuân thủ pháp luật về việc thực hiện công việc của họ và chịu trách nhiệm liên quan đến việc thi hành công việc của những người ở cấp dưới quyền họ.

3. Cải cách tiền lương có làm giảm lương công chức hay không?

3.1. Khi hủy bỏ và hợp nhất các khoản phụ cấp

Trong tinh thần của Nghị quyết 27 về cải cách tiền lương, việc loại bỏ và hợp nhất một số loại phụ cấp cùng với việc tính lương theo số tiền cụ thể có thể dẫn đến sự giảm lương của các công chức. Tuy nhiên, điều này có thể chưa chính xác vì các lý do sau:

Theo cơ cấu tiền lương đề xuất, 30% tổng thu nhập của công chức bao gồm các khoản phụ cấp.

Các loại phụ cấp hiện tại như Phụ cấp kiêm nhiệm, thâm niên vượt khung, khu vực, trách nhiệm công việc, lưu động, phục vụ an ninh - quốc phòng và phụ cấp đặc thù cho quân đội, công an và cơ yếu vẫn được áp dụng.

Việc hợp nhất các loại phụ cấp không gây mất đi chúng mà chỉ đơn giản là gộp chúng lại thành một loại phụ cấp mới với tên gọi khác nhau, ví dụ:

• Phụ cấp theo nghề: Gộp các loại phụ cấp ưu đãi theo nghề, phụ cấp độc hại và nguy hiểm, phụ cấp trách nhiệm theo nghề khi công chức làm việc trong điều kiện lao động có yếu tố nguy hiểm hơn bình thường. Đồng thời, các công chức làm việc trong các lĩnh vực này sẽ được hưởng các chính sách ưu đãi khác phù hợp của Nhà nước.
• Phụ cấp làm việc tại vùng khó khăn đặc biệt: Loại phụ cấp này gộp các loại phụ cấp đặc biệt, trợ cấp làm việc lâu năm tại các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và phụ cấp thu hút.

Việc hủy bỏ các loại phụ cấp không đồng nghĩa với việc chúng hoàn toàn biến mất, mà thay vào đó, các phụ cấp này đã được tích hợp vào các khoản phụ cấp đã được hợp nhất hoặc đã được tính vào mức lương cơ bản của công chức, chẳng hạn:

• Loại bỏ phụ cấp chức vụ lãnh đạo vì chúng đã được tính vào lương chức vụ của các chức danh lãnh đạo trong hệ thống chính trị.
• Loại bỏ phụ cấp công việc vì chúng đã được tính vào mức lương cơ bản của công chức.

Về cơ bản, chỉ có những phụ cấp thâm niên và phụ cấp công tác công tác đảng, đoàn thể chính trị - xã hội được hủy bỏ, tuy nhiên, dù bỏ những khoản phụ cấp này thì vẫn cần đảm bảo quỹ phụ cấp chiếm 30% so với tổng quỹ lương của công chức, vì vậy lương công chức không bị ảnh hưởng nhiều.

3.2 Khi xây dựng 5 bảng lương mới với số tiền cụ thể

Một số người lo ngại rằng việc xây dựng 05 bảng lương mới với số tiền cụ thể thay vì sử dụng hệ số x mức lương cơ sở có thể dẫn đến giảm thu nhập của công chức. Tuy nhiên, việc xây dựng 05 bảng lương mới không làm giảm thu nhập của công chức dựa trên các lý do sau:

• Theo Nghị quyết 27, tinh thần cải cách tiền lương của Bộ Chính trị là đảm bảo rằng việc xây dựng lương mới với số tiền cụ thể không được phép làm giảm lương của công chức. Theo đó, lương mới phải đảm bảo không thấp hơn mức lương hiện tại.
• Mục tiêu của chính sách cải cách tiền lương đến năm 2025 là đảm bảo rằng mức lương thấp nhất của công chức phải cao hơn mức lương thấp nhất trung bình của các vùng trong doanh nghiệp và bằng hoặc cao hơn mức lương thấp nhất trong vùng cao nhất của doanh nghiệp khi đến năm 2030.

3.3 Khi bổ sung thêm tiền thưởng vào quỹ lương

Ngoài những lý do nêu trên để giải quyết vấn đề liệu lương của công chức có giảm khi cải cách tiền lương hay không, theo Nghị quyết 27, Bộ Chính trị đã quyết định bổ sung tiền thưởng vào tổng thu nhập của công chức.

Cụ thể, trong cơ cấu thu nhập của công chức sẽ được bổ sung thêm 10% tổng quỹ lương của năm, không tính các khoản phụ cấp. Đây là khoản tiền được bổ sung dựa trên năng suất làm việc, hiệu suất công việc, nhằm khuyến khích công chức làm việc hiệu quả và đáng tin cậy.

Từ các lý do trên, có thể thấy rằng cải cách tiền lương hoàn toàn không làm giảm thu nhập của công chức. Mặc dù có những khoản phụ cấp bị hủy bỏ, nhưng vẫn phải đảm bảo tỷ lệ phần trăm phụ cấp chiếm 30% so với tổng quỹ lương và bổ sung thêm tiền thưởng cũng như xây dựng bảng lương không làm giảm thu nhập của công chức. Do đó, thu nhập của công chức sẽ thực sự phản ánh năng lực của họ và không có sự chênh lệch không cần thiết.

4. Dự kiến cải cách tiền lương được thực hiện khi nào?

Thông tin về cải cách tiền lương từ ngày 01/07/2024 đã được Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đưa ra tại diễn đàn Kinh tế - Xã hội Việt Nam năm 2023.

Sau ba lần hoãn việc cải cách tiền lương (lùi đến ngày 01/07/2022, thời điểm thích hợp và hoãn cải cách tiền lương), dự kiến từ ngày 01/07/2024, việc cải cách tiền lương sẽ diễn ra. Tuy nhiên, hiện tại, chưa có văn bản chính thức quy định thời điểm cụ thể của quá trình cải cách tiền lương. Vì vậy, cần tiếp tục quan sát và xem xét tình hình kinh tế và xã hội của nước ta từ bây giờ đến ngày 01/07/2024 để đảm bảo tính thời điểm phù hợp cho việc này.

Để chuẩn bị cho quá trình cải cách tiền lương, các Bộ liên quan đang làm việc chăm chỉ để ban hành các Thông tư hướng dẫn liên quan đến vị trí công việc của công chức, bao gồm lĩnh vực tài chính, văn phòng, văn hóa, thể thao và du lịch...

Công ty Luật Minh Khuê rất mong muốn chia sẻ với quý khách hàng những thông tin tư vấn hữu ích. Nếu quý khách đang đối diện với bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có bất kỳ câu hỏi nào cần được giải đáp, xin vui lòng liên hệ với chúng tôi qua Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến hotline 1900.6162. Ngoài ra, quý khách hàng cũng có thể gửi yêu cầu chi tiết thông qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải quyết mọi thắc mắc một cách nhanh chóng. Chúng tôi xin chân thành cảm ơn sự hợp tác của quý khách hàng!