Trong đó, nhà kinh doanh, để giành giật thị phần, đã thực hiện hành vi trái với quy định của pháp luật, ngược với truyền thống xã hội tốt đẹp và tập quán kinh doanh lành mạnh làm tổn hại đến lợi ích của nhà kinh doanh khác, lợi ích của người tiêu dùng, của Nhà nước và xã hội.

Hiện tượng cạnh tranh không lành mạnh thường được nhận biết thông qua việc mô tả hành vi. Một cách khái quát có thể kể đến các hành vi cạnh tranh không lành mạnh sau: tung tin sai sự thật với dụng ý hạ uy tín của đối thủ cạnh tranh; gây nhầm lẫn cho nhau.

Cạnh tranh có thể phân thành 02 loại là Cạnh tranh không lành mạnh và cạnh tranh lành mạnh:

1. Quy định về cạnh tranh không lành mạnh :

Cạnh tranh không lành mạnh là phương thức cạnh tranh được các doanh nghiệp thực hiện bởi những cách thức không lành mạnh nhằm mục đích gây phản cạnh tranh như ấn định giá bất hợp lí với khách hàng, sắp đặt mức giá thấp hơn giá thị trường để loại bỏ đối thủ, quảng cáo, khuyến mại với mục đích lôi kéo khách hàng của đối thủ, liên kết với nhau để hạn chế cạnh tranh...

Cạnh tranh không lành mạnh có thể được nhằm vào những đối thủ cụ thể hay nhằm vào lợi ích của trật tự kinh tế nên có thể làm hạn chế khả năng cạnh tranh vốn có của các đối thủ cạnh tranh, cũng có thể làm hạn chế cũng như triệt tiêu cạnh tranh và như vậy cũng có nghĩa là triệt tiêu động lực phát triển kinh tế, xâm hại lợi ích của cả cộng đồng và xã hội. Do đó, phương thức cạnh tranh không lành mạnh cần phải được ngăn cản và trừng trị.

2.Quy định về cạnh tranh lành mạnh:

Cạnh tranh lành mạnh là hình thức cạnh tranh công khai, công bằng và ngay thẳng giữa các đối thủ cạnh tranh trong kinh doanh. Cạnh tranh lành mạnh là những hoạt động nhằm thu hút khách hàng mà pháp luật không cấm, phù hợp với tập quán thương mại và đạo đức kinh doanh truyền thống như: nâng cao chất lượng sản phẩm, nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng, đổi mới phương thức giao tiếp với khách hàng hạ giá bán hàng hoá trên cơ sở đổi mới công nghệ, giảm chi phí sản xuất, chi phí lưu thông, đầu tư nghiên cứu và phát triển sản xuất kinh doanh... Hình thức cạnh tranh lành mạnh luôn là mong muốn của các doanh nghiệp kinh doanh chân chính, của nhà nước và của xã hội nhằm đem lại hiệu quả tối ưu cho sự phát triển kinh tế của đất nước và có lợi cho người tiêu dùng.

Cạnh tranh lành mạnh không phải là một khái niệm luật định bởi các hành vi cạnh tranh do các doanh nghiệp tiến hành rất phong phú, đa dạng nên pháp luật không thể liệt kê hành vi nào là cạnh‘tranh lành mạnh. Tuy nhiên, các nhà khoa học đã có sự thống nhất khi cho rằng, cạnh tranh lành mạnh phải đảm bảo các tiêu chí sau:

- Có mục đích thu hút khách hàng;

- Tuân theo các quy định của pháp luật;

- Tôn trọng truyền thống, tập quán kinh doanh, đạo đức kinh doanh;

- Cạnh tranh bằng tiềm năng vốn có của doanh nghiệp.

3. Nguyên tắc của cạnh tranh trong kinh doanh:

Theo Luật cạnh tranh năm 2018 tại điều 5 quy định về quyền , nguyên tắc cạnh tranh trong kinh doanh như sau:

Điều 5: Quyền và nguyên tắc cạnh tranh trong kinh doanh:

1. Doanh nghiệp có quyền tự do cạnh tranh theo quy định của pháp luật. Nhà nước bảo đảm quyền cạnh tranh hợp pháp trong kinh doanh.

2. Hoạt động cạnh tranh được thực hiện theo nguyên tắc trung thực, công bằng và lành mạnh, không xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, của người tiêu dùng.

Các doanh nghiệp có quyền tự do cạnh tranh nhưng cạnh tranh ở đây được hiểu là cạnh tranh trong khuôn khổ pháp luật đưa ra thì mới được xem là cạnh tranh lành mạnh, hợp pháp. Trên phương diện hành vi cạnh tranh, chính vì tự do cạnh tranh là một trong những nội dung cấu thành quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp, nên doanh nghiệp được thực hiện bất cứ hành vi nào không bị pháp luật cấm.Trên phương diện phương thức cạnh tranh, doanh nghiệp có thể lựa chọn cạnh tranh trực tiếp hoặc gián tiếp. Theo đó, cạnh tranh trực tiếp được hiểu là cạnh tranh được thực hiện trên cơ sở so sánh tương quan giữa các đối thủ trên thị trường, thông qua các hình thức như giảm giá bán, nâng cao chất lượng dịch vụ, đổi mới quy cách, mẫu mã sản phẩm,... cạnh tranh gián tiếp là cạnh tranh thông qua các hình thức tác động vào người tiêu dùng, qua đó chiếm lĩnh thị phần trên thị trường liên quan như quảng cáo để lôi kéo khách hàng, khuyến mại, cung cấp cho người tiêu dùng các dịch vụ gia tăng…, làm cho đối thủ cạnh tranh bị mất thị phần hoặc gặp khó khăn trong việc mở rộng sản xuất kinh doanh, cung ứng dịch vụ. Các phương thức cạnh tranh được điều chỉnh bởi các luật chuyên ngành như Luật Quảng cáo, Luật Thương mại. Doanh nghiệp được sử dụng bất cứ phương thức cạnh tranh nào để có thể giành chiến thắng trên thị trường, miễn là phương thức ấy phù hợp với quy định của pháp luật và không vi phạm các chuẩn mực đạo đức kinh doanh.

4. Những hành vi cạnh tranh không lành mạnh bị nghiêm cấm theo quy định của pháp luật:

Theo điều 45 của Luật cạnh tranh 2018 pháp luật nghiêm cấm các hành vi sau đây:

Điều 45: Các hành vi cạnh tranh không lành mạnh bị cấm

1.Xâm phạm thông tin bí mật trong kinh doanh dưới các hình thức sau đây:

a) Tiếp cận, thu thập thông tin bí mật trong kinh doanh bằng cách chống lại các biện pháp bảo mật của người sở hữu thông tin đó;

b) Tiết lộ, sử dụng thông tin bí mật trong kinh doanh mà không được phép của chủ sở hữu thông tin đó.

2. Ép buộc khách hàng, đối tác kinh doanh của doanh nghiệp khác bằng hành vi đe dọa hoặc cưỡng ép để buộc họ không giao dịch hoặc ngừng giao dịch với doanh nghiệp đó.

3. Cung cấp thông tin không trung thực về doanh nghiệp khác bằng cách trực tiếp hoặc gián tiếp đưa thông tin không trung thực về doanh nghiệp gây ảnh hưởng xấu đến uy tín, tình trạng tài chính hoặc hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đó.

4. Gây rối hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác bằng cách trực tiếp hoặc gián tiếp cản trở, làm gián đoạn hoạt động kinh doanh hợp pháp của doanh nghiệp đó.

5. Lôi kéo khách hàng bất chính bằng các hình thức sau đây:

a) Đưa thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn cho khách hàng về doanh nghiệp hoặc hàng hóa, dịch vụ, khuyến mại, điều kiện giao dịch liên quan đến hàng hóa, dịch vụ mà doanh nghiệp cung cấp nhằm thu hút khách hàng của doanh nghiệp khác;

b) So sánh hàng hóa, dịch vụ của mình với hàng hóa, dịch vụ cùng loại của doanh nghiệp khác nhưng không chứng minh được nội dung.

6. Bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ dưới giá thành toàn bộ dẫn đến hoặc có khả năng dẫn đến loại bỏ doanh nghiệp khác cùng kinh doanh loại hàng hóa, dịch vụ đó.

7. Các hành vi cạnh tranh không lành mạnh khác bị cấm theo quy định của luật khác.

Cạnh tranh có thể được xem là một bộ phận điều tiết thị trường nên pháp luật phải xây dựn hết sức linh hoạt để có thể thích ứng được với việc điều chỉnh các hành vi cạnh tranh đa dạng trên thị trường. Những hành vi cạnh tranh không lành mạnh bị nghiêm cấm ra đời nhằm đảm bảo được tính công bằng cho các doanh nghiệp nhỏ, vừa hay lớn đều có cơ hội như nhau trong một môi trường thương mại diễn ra sôi động như hiện nay và cũng giúp cho các doanh nghiệp không bị tác động tiêu cực bởi những hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Các doanh nghiệp sẽ bị nghiêm cấm các hành vi tiếp cận, thu thập hông tin bí mật trong kinh doanh bằng cách chống lại các biện pháp bảo mật của các doanh nghiệp là cá nhân hoặc tổ chức sở hữu các thông tin đó, tiết lộ, sử dụng thông tin bí mật trong kinh doanh mà không được phép của chủ sở hữu thông tin đó.

Các doanh nghiệp không được phép ép buộc khách hàng, đối tác kinh doanh của doanh nghiệp khác bằng hành vi đe dọa hoặc cưỡng ép để buộc họ không giao dịch hoặc ngừng giao dịch với doanh nghiệp đó. Thực tế trường hợp này cũng khá phổ biến trên thị trường Việt Nam.

Tiêu biểu là gần đây nhất cục cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng vừa làm việc với các bên liên quan để làm rõ và xác minh thông tin Heineken Việt Nam có chính sách hạn chế cho các nhà đại lý trưng bày bia của SABECO. Heineken Việt Nam khẳng định Công ty không có chính sách này, không chỉ đạo nhân viên thực hiện chính sách này. Tuy nhiên, qua làm việc, một số đại lý xác nhận trên thực tế có hiện tượng nhân viên bán hàng của Heneiken Việt Nam yêu cầu đại lý thực hiện việc hạn chế này nhưng không có văn bản thông báo chính thức. Cục cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng đã yêu cầu Heineken Việt Nam ban hành thông ban hành thông báo chính thức và công khai yêu cầu nhân viên bán hàng của công ty trên phạm vi toàn tuân thủ nghiêm chỉnh quy định về pháp luật cạnh tranh và các quy tắc ứng xử nội bộ của công ty trong tất cả các hoạt động kinh doanh của công ty này. (Theo báo an ninh thủ đô) .Chưa vội bàn đến việc việc có căn cứ Heineken Việt Nam có hành vi cạnh tranh không lành mạnh đối với bia của SABECO hay không , nhưng nhìn nhận một khía cạnh khác thì những hành vi cạnh tranh không lành mạnh vẫn đang tồn tại và thậm chí là rất nhiều trên thị trường Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung. Cạnh tranh thương mại là tốt nó giúp các doanh nghiệp cùng thúc đẩy cùng nhau phát triển, tuy nhiên cạnh tranh ở đây phải là cạnh tranh lành mạnh . Những hành vi cạnh tranh không lạnh mạnh đang vô hình chung làm hạn chế cũng như các sản phẩm của doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể đến tay người tiêu dùng, làm hạn chế việc lựa chọn của người mua, khiến cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng đến quyền tự do kinh doanh cũng như lợi nhuận để duy trì phát triển công ty , dần dần tạo thành độc chiếm thị trường của một số doanh nghiệp lớn. Pháp luật cũng nghiêm cấm các doanh nghiệp lôi kéo khách hàng bằng các hình thức đưa thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn cho khách hàng về doanh nghiệp hoặc hàng hóa, dịch vụ , khuyến mại, điều kiện giao dịch liên quan đến hàng hóa ,dịch vụ mà doanh nghiệp cung cấp nằm thu hút khách hàng của các doanh nghiệp khác.

5. Cơ quan điều tra vụ việc cạnh tranh:

Cơ quan điều tra vụ việc cạnh tranh thuộc Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, có chức năng điều tra các hành vi vi phạm quy định tại Luật cạnh tranh năm 2018.

Cơ quan điều tra vụ việc cạnh tranh có nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

-Thu thập, tiếp nhận thông tin nhằm phát hiện hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật về cạnh tranh;

- Tổ chức điều tra vụ việc cạnh tranh;

- Kiến nghị áp dụng, thay đổi hoặc hủy bỏ các biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính trong điều tra, xử lý vụ việc cạnh tranh;

- Thực hiện các biện pháp nghiệp vụ điều tra trong quá trình điều tra phù hợp với quy định của pháp luật;

- Nhiệm vụ khác theo phân công của Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia.

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến luật cạnh tranh, Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua điện thoại.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật đất đai - Công ty luật Minh Khuê