1. Chỉ định thầu theo quy định mới của Luật Đấu thầu năm 2023
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 23 của Luật Đấu thầu năm 2023, việc áp dụng chỉ định thầu được thực hiện trong những trường hợp cụ thể sau đây:
- Gói thầu cấp bách liên quan đến an ninh quốc gia: Khi cần triển khai gói thầu một cách khẩn cấp nhằm bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia, hoặc để nhanh chóng khắc phục hậu quả do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ, sự cố, thảm họa, hoặc sự kiện bất khả kháng khác gây ra. Những tình huống này yêu cầu sự phản ứng nhanh chóng và hiệu quả để giảm thiểu tác động tiêu cực đến cộng đồng và cơ sở hạ tầng.
- Gói thầu nhằm bảo vệ tính mạng và tài sản: Đối với các gói thầu cung cấp dịch vụ tư vấn, hàng hóa, xây lắp cần được thực hiện ngay để ngăn chặn nguy cơ gây hại cho tính mạng và tài sản của cộng đồng, hoặc để bảo vệ các công trình liền kề khỏi sự ảnh hưởng nghiêm trọng.
- Gói thầu phục vụ công tác phòng, chống dịch bệnh: Khi cần mua sắm nhanh chóng thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm, thiết bị y tế, linh kiện, phụ kiện để hỗ trợ công tác phòng, chống dịch bệnh hoặc duy trì hoạt động của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong tình trạng cấp bách. Điều này bao gồm cả việc mua sắm để cấp cứu người bệnh trong các tình huống khẩn cấp theo quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh, đặc biệt khi cơ sở y tế không có đủ nguồn cung cần thiết. Ngoài ra, các gói thầu này cũng bao gồm trường hợp chỉ có một hãng sản xuất duy nhất cung cấp sản phẩm trên thị trường.
- Gói thầu bảo vệ bí mật nhà nước: Các gói thầu có yêu cầu đặc biệt về bảo vệ bí mật nhà nước, nhằm đảm bảo an toàn và bảo mật thông tin quan trọng.
- Gói thầu yêu cầu tính tương thích công nghệ và bản quyền: Đối với các dịch vụ tư vấn, hàng hóa, hoặc dịch vụ phi tư vấn cần được thực hiện bởi nhà thầu đã thực hiện trước đó nhằm bảo đảm tính tương thích về công nghệ và bản quyền. Điều này cũng áp dụng khi cần bảo trì, bảo hành các thiết bị, máy móc, phần mềm, hoặc dịch vụ hiện có mà không thể tìm được từ nhà thầu hoặc hãng sản xuất khác.
- Gói thầu nghiên cứu, thử nghiệm, hoặc bản quyền sở hữu trí tuệ: Các gói thầu liên quan đến nghiên cứu, thử nghiệm, mua bản quyền sở hữu trí tuệ, hoặc bản quyền chương trình phát sóng cũng có thể được chỉ định thầu. Điều này cũng bao gồm các gói thầu liên quan đến việc vận chuyển hàng dự trữ quốc gia để cứu trợ, viện trợ trong những tình huống cần giao hàng ngay.
- Gói thầu dịch vụ tư vấn liên quan đến thiết kế và quy hoạch xây dựng:
+ Dịch vụ tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi và thiết kế xây dựng: Gói thầu này có thể được chỉ định cho tác giả của phương án kiến trúc đã trúng tuyển, với điều kiện tác giả đó đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về năng lực theo quy định pháp luật về xây dựng.
+ Thi công các công trình nghệ thuật: Các gói thầu liên quan đến thi công, phục chế tượng đài, phù điêu, tranh hoành tráng, và các tác phẩm nghệ thuật từ khâu sáng tác đến thi công cũng có thể được chỉ định cho các tác giả hoặc nhà thầu đã có quyền tác giả.
+ Dịch vụ tư vấn lập quy hoạch xây dựng: Gói thầu này được chỉ định cho tác giả của ý tưởng hoặc đồ án quy hoạch xây dựng đã trúng tuyển qua thi tuyển, đảm bảo tính chính xác và phù hợp với yêu cầu quy hoạch.
- Gói thầu liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng và chuẩn bị thi công:
+ Tư vấn và thi công di dời công trình hạ tầng kỹ thuật: Các gói thầu này nhằm phục vụ công tác giải phóng mặt bằng để chuẩn bị cho các dự án xây dựng.
+ Tư vấn rà phá bom, mìn, và vật nổ: Các gói thầu này nhằm đảm bảo an toàn cho mặt bằng thi công bằng cách xử lý các bom, mìn, và vật nổ còn sót lại.
- Gói thầu yêu cầu giải pháp công nghệ đặc thù:Đối với các gói thầu có yêu cầu về giải pháp công nghệ đặc biệt, chỉ có một nhà thầu duy nhất trên thị trường có khả năng thực hiện.
- Gói thầu thuộc dự án quan trọng quốc gia: Các gói thầu thuộc dự án quan trọng quốc gia có thể được chỉ định thầu theo nghị quyết của Quốc hội khi quyết định chủ trương đầu tư dự án.
- Gói thầu liên quan đến hàng tạm giữ và dịch vụ vận chuyển:
+ Thuê kho lưu giữ hàng tạm giữ: Gói thầu này liên quan đến việc thuê kho để lưu giữ hàng hóa bị tạm giữ.
+ Vận chuyển và bốc xếp hàng tạm giữ: Các gói thầu này bao gồm việc thuê dịch vụ vận chuyển, bốc xếp hàng tạm giữ tại các cảng biển hoặc các địa điểm kiểm tra hàng hóa tập trung, đặc biệt khi chỉ có một đơn vị cung cấp dịch vụ trong cảng.
+ Nhập khẩu vũ khí thể thao: Gói thầu nhập khẩu vũ khí thể thao phục vụ các câu lạc bộ, trường học, trung tâm đào tạo huấn luyện thể thao, nhằm đảm bảo cung cấp đầy đủ cho các hoạt động tập luyện và thi đấu hằng năm.
- Gói thầu theo hạn mức giá:
+ Dự toán mua sắm: Các gói thầu có giá trong hạn mức từ trên 50 triệu đồng đến 100 triệu đồng có thể được chỉ định. Điều này bao gồm các gói thầu thuộc dự án đầu tư của doanh nghiệp nhà nước hoặc doanh nghiệp có vốn nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
+ Dịch vụ tư vấn và các gói thầu khác: Đối với các gói thầu dịch vụ tư vấn có giá không quá 500 triệu đồng, và các gói thầu phi tư vấn, hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp có giá không quá 1 tỷ đồng cũng có thể được chỉ định.
Lưu ý: Trong trường hợp cần điều chỉnh hạn mức quy định để phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý nhà nước, Chính phủ có thể trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét và quyết định điều chỉnh.
2. Những điểm mới trong quy định về chỉ định thầu theo Luật Đấu thầu 2023
Tại Điều 23 của Luật Đấu thầu 2023, nhiều trường hợp lựa chọn nhà thầu trong điều kiện đặc biệt đã được quy định rõ ràng, thay thế các quy định trước đây được nêu trong Quyết định 17/2019/QĐ-TTg. Luật Đấu thầu 2023 có hiệu lực từ ngày 01/01/2024 và thay thế cho Luật Đấu thầu 2013, với những điểm nổi bật sau:
- Gói thầu vận chuyển hàng dự trữ quốc gia: Các gói thầu này được áp dụng trong trường hợp khẩn cấp, nhằm giao hàng cứu trợ hoặc viện trợ ngay lập tức. Việc lựa chọn nhà thầu cho các gói thầu này phải đảm bảo kịp thời và hiệu quả trong tình huống cần thiết, nhằm đáp ứng nhanh chóng yêu cầu cứu trợ hoặc viện trợ quốc gia.
- Gói thầu thuê kho lưu giữ hàng tạm giữ và các dịch vụ liên quan: Các gói thầu này bao gồm việc thuê kho để lưu giữ hàng tạm giữ, cũng như các dịch vụ thuê vận chuyển và bốc xếp hàng tạm giữ tại các cảng biển hoặc địa điểm kiểm tra hàng hóa tập trung. Trong trường hợp chỉ có duy nhất một đơn vị cung cấp dịch vụ trong cảng hoặc khu vực kiểm tra, việc lựa chọn nhà thầu sẽ được thực hiện dựa trên quy định đặc biệt này.
- Gói thầu nhập khẩu vũ khí thể thao: Các gói thầu này liên quan đến việc nhập khẩu vũ khí thể thao phục vụ cho các câu lạc bộ thể thao, trường học, và trung tâm đào tạo huấn luyện thể thao. Đối tượng sử dụng bao gồm các cơ sở tập luyện và thi đấu thể thao hằng năm, với yêu cầu đặc biệt về loại vũ khí cần nhập khẩu.
Luật Đấu thầu 2023 không chỉ cập nhật những quy định hiện hành mà còn mở rộng và làm rõ các trường hợp đặc biệt trong việc lựa chọn nhà thầu, nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn và tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đấu thầu. Những thay đổi này sẽ có tác động sâu rộng đến cách thức tổ chức và thực hiện các gói thầu, đồng thời nâng cao tính minh bạch và công bằng trong quá trình đấu thầu.
3. Ưu điểm và hạn chế của chỉ định thầu
- Ưu điểm:
+ Chỉ định thầu cho phép lựa chọn nhà thầu một cách nhanh chóng, điều này rất quan trọng trong các tình huống khẩn cấp hoặc khi thời gian thực hiện dự án bị rút ngắn. Quá trình này giúp rút ngắn thời gian cần thiết để hoàn tất thủ tục đấu thầu và bắt đầu thực hiện dự án ngay lập tức.
+ Quy trình chỉ định thầu thường ít phức tạp hơn so với các phương thức đấu thầu khác, vì không yêu cầu các bước đánh giá và so sánh chi tiết giữa nhiều nhà thầu. Điều này giúp giảm bớt các thủ tục hành chính và giảm bớt khối lượng công việc cho các cơ quan, đơn vị quản lý dự án.
- Hạn chế:
+ Việc chỉ định thầu cho một nhà thầu cụ thể có thể dẫn đến tình trạng thiếu cạnh tranh, điều này có thể làm tăng giá thành hoặc giảm chất lượng của sản phẩm và dịch vụ. Khi không có sự cạnh tranh giữa các nhà thầu, không có động lực để tối ưu hóa giá cả và nâng cao chất lượng.
+ Chỉ định thầu có thể dẫn đến tình trạng thiếu minh bạch trong quá trình lựa chọn nhà thầu. Nếu không được quản lý và giám sát chặt chẽ, có nguy cơ xảy ra tiêu cực, tham nhũng hoặc các hành vi không trung thực khác. Sự thiếu minh bạch có thể làm giảm niềm tin của công chúng và ảnh hưởng đến uy tín của các cơ quan quản lý.
Ngoài ra, có thể tham khảo: Quy trình chỉ định thầu rút gọn theo Nghị định 24/2024/NĐ-CP ra sao. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.
