Cơ quan quản lý nhà nước về nhà ở gồm các cơ quan nào?

Nhà ở là lĩnh vực gắn bó mật thiết với đời sống của người dân và sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước, do đó đòi hỏi sự quản lý thống nhất, chặt chẽ của Nhà nước. Để bảo đảm việc quản lý, phát triển và sử dụng nhà ở đúng quy định pháp luật, hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về nhà ở được tổ chức từ trung ương đến địa phương, với chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền cụ thể.

1. Cơ quan quản lý nhà nước về nhà ở gồm các cơ quan nào?

Do tính chất phức tạp, phạm vi rộng và liên quan đến nhiều ngành, nhiều cấp, hoạt động quản lý nhà nước về nhà ở đòi hỏi phải có sự phân công, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan ở trung ương và địa phương. Trên cơ sở đó, Điều 190 Luật Nhà ở năm 2023 đã quy định rõ hệ thống các cơ quan chịu trách nhiệm quản lý nhà nước về nhà ở, nhằm bảo đảm sự thống nhất trong chỉ đạo, điều hành, đồng thời phát huy vai trò, trách nhiệm của từng cơ quan theo chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền được giao. Cụ thể bao gồm những cơ quan sau: 

- Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về nhà ở trong phạm vi cả nước.

Chính phủ là cơ quan thực hiện thống nhất quản lý nhà nước về nhà ở trong phạm vi cả nước, có trách nhiệm chỉ đạo việc xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện các chiến lược, chính sách, quy hoạch, kế hoạch và pháp luật về nhà ở, đồng thời điều phối hoạt động quản lý nhà nước về nhà ở giữa các bộ, ngành và địa phương

- Bộ Xây dựng là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về nhà ở.

Bộ Xây dựng là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thực hiện thống nhất quản lý nhà nước về nhà ở, chịu trách nhiệm tham mưu, đề xuất cơ chế, chính sách; ban hành hoặc trình ban hành các văn bản quy phạm pháp luật; hướng dẫn, kiểm tra và đôn đốc việc thực hiện pháp luật về nhà ở trên phạm vi cả nước

- Bộ, cơ quan ngang Bộ, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, thực hiện trách nhiệm quản lý nhà nước về nhà ở và phối hợp với Bộ Xây dựng thực hiện quản lý nhà nước về nhà ở.

Bộ, cơ quan ngang Bộ, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, có trách nhiệm tham gia quản lý nhà nước về nhà ở theo lĩnh vực được phân công, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng nhằm bảo đảm hiệu quả, tính thống nhất và đồng bộ trong công tác quản lý

- Ủy ban nhân dân các cấp, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, thực hiện quản lý nhà nước về nhà ở tại địa phương.

Ủy ban nhân dân các cấp, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, thực hiện quản lý nhà nước về nhà ở trên địa bàn, tổ chức triển khai, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật về nhà ở, góp phần bảo đảm trật tự quản lý, đáp ứng nhu cầu về nhà ở của người dân và phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội của từng địa phương.

Như vậy, hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về nhà ở được tổ chức thống nhất từ trung ương đến địa phương, với sự phân công và phối hợp rõ ràng giữa các chủ thể có thẩm quyền, qua đó góp phần bảo đảm tính đồng bộ, hiệu lực và hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước về nhà ở.

2. Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh trong quản lý, sử dụng nhà chung cư 

2.1. Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh 

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức và bảo đảm hiệu quả công tác quản lý, sử dụng nhà chung cư trên địa bàn. Theo khoản 1 điều 47 Thông tư 05/2024/TT-BXD Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có các trách nhiệm sau đây: 

- Chỉ đạo triển khai thực hiện các quy định của Quy chế này trên địa bàn; căn cứ vào tình hình thực tế của địa phương và Quy chế này, ban hành quy định hướng dẫn cụ thể việc quản lý, sử dụng nhà chung cư để áp dụng trên địa bàn;

- Tổ chức phổ biến, tuyên truyền các quy định về quản lý, sử dụng nhà chung cư trên địa bàn;

- Chỉ đạo cơ quan chức năng của địa phương tiếp nhận công trình, hệ thống kết cấu hạ tầng trong các dự án đầu tư xây dựng nhà ở (bao gồm cả nhà chung cư) theo nội dung dự án đã được phê duyệt và văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư của cơ quan có thẩm quyền;

- Xem xét, quyết định việc quản lý dân cư của từng tòa nhà, cụm nhà chung cư theo quy định của pháp luật;

- Tổ chức kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm theo thẩm quyền hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý các hành vi vi phạm quy định về quản lý, sử dụng nhà chung cư theo quy định của pháp luật; hướng dẫn, trả lời các vướng mắc liên quan đến quản lý, sử dụng nhà chung cư trên địa bàn theo quy định;

- Thực hiện các trách nhiệm khác theo quy định của pháp luật;

- Ban hành khung giá dịch vụ quản lý vận hành nhà chung cư theo quy định tại khoản 7 Điều 151 của Luật Nhà ở.

Điều 151. Giá dịch vụ quản lý vận hành nhà chung cư
...
7. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm ban hành khung giá dịch vụ quản lý vận hành nhà chung cư để áp dụng cho các trường hợp sau đây:

a) Thu kinh phí quản lý vận hành nhà chung cư thuộc tài sản công trên địa bàn;

b) Làm cơ sở để các bên tham khảo khi thỏa thuận giá dịch vụ quản lý vận hành đối với nhà ở không thuộc tài sản công hoặc trong trường hợp có tranh chấp về giá dịch vụ giữa đơn vị quản lý vận hành nhà chung cư với chủ sở hữu, người sử dụng nhà chung cư; trường hợp không thỏa thuận được giá dịch vụ quản lý vận hành nhà chung cư thì áp dụng mức giá trong khung giá dịch vụ do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành.

2. Cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh có trách nhiệm giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước về quản lý, sử dụng nhà chung cư trên địa bàn; báo cáo Bộ Xây dựng về tình hình quản lý, sử dụng nhà chung cư trên địa bản theo định kỳ 06 tháng, hàng năm hoặc theo yêu cầu đột xuất, hướng dẫn, giải quyết các vướng mắc về quản lý, sử dụng nhà chung cư trên địa bàn.

Như vậy, thông qua việc thực hiện đầy đủ các trách nhiệm nêu trên, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giữ vai trò trung tâm trong việc bảo đảm trật tự, hiệu quả và tính thống nhất của công tác quản lý, sử dụng nhà chung cư trên địa bàn, góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể có liên quan và nâng cao chất lượng môi trường sống của cư dân.

 2.2. Trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh 

Trong hệ thống quản lý nhà nước về nhà ở, cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh là chủ thể có vai trò quan trọng trong việc tổ chức thực hiện và bảo đảm hiệu quả công tác quản lý, sử dụng nhà chung cư trên địa bàn. Theo khoản 2 điều 47 Thông tư 05/2024/TT-BXD, Cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh có trách nhiệm sau đây: 

- Giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước về quản lý, sử dụng nhà chung cư trên địa bàn

Với vai trò là cơ quan chuyên môn, cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh trực tiếp tham mưu, đề xuất các biện pháp, giải pháp tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về nhà chung cư; đồng thời phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan trong việc kiểm tra, giám sát quá trình quản lý, sử dụng nhà chung cư. Thông qua việc thực hiện nhiệm vụ này, cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh góp phần bảo đảm các quy định pháp luật được triển khai thống nhất, kịp thời và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về nhà ở và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể có liên quan.

- Báo cáo Bộ Xây dựng về tình hình quản lý, sử dụng nhà chung cư trên địa bản theo định kỳ 06 tháng, hàng năm hoặc theo yêu cầu đột xuất, hướng dẫn, giải quyết các vướng mắc về quản lý, sử dụng nhà chung cư trên địa bàn

Bên cạnh nhiệm vụ tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước, cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh còn có trách nhiệm báo cáo Bộ Xây dựng về tình hình quản lý, sử dụng nhà chung cư trên địa bàn theo định kỳ sáu tháng, hằng năm hoặc theo yêu cầu đột xuất. Việc thực hiện chế độ báo cáo này có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời và chính xác cho cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương nhằm phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và hoàn thiện chính sách pháp luật về nhà ở. Đồng thời, cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh còn thực hiện chức năng hướng dẫn, giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình quản lý, sử dụng nhà chung cư trên địa bàn, góp phần bảo đảm việc áp dụng pháp luật được thống nhất, hạn chế tranh chấp, khiếu nại và nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nhà chung cư tại địa phương.

Qua đó, cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh góp phần tăng cường sự liên thông giữa công tác quản lý nhà nước ở trung ương và địa phương, bảo đảm việc quản lý, sử dụng nhà chung cư được thực hiện thống nhất, kịp thời và hiệu quả trên địa bàn.

3. Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã trong quản lý, sử dụng nhà chung cư 

Theo điều 49 Thông tư 05/2024/TT-BXD sửa đổi bởi Điểm a Khoản 5 Điều 2 Thông tư 09/2025/TT-BXD thì trách nhiệm Ủy ban nhân dân cấp xã được quy định như sau: 

Kết luận 

Việc xác định rõ các cơ quan quản lý nhà nước về nhà ở có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Mỗi cơ quan, trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình, cùng tham gia vào quá trình xây dựng chính sách, tổ chức thực hiện, kiểm tra và giám sát hoạt động về nhà ở, góp phần tạo lập môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và đồng bộ.

Thông qua sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước về nhà ở ở trung ương và địa phương, công tác quản lý nhà ở được thực hiện thống nhất, phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa bàn, qua đó bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân, thúc đẩy thị trường nhà ở phát triển lành mạnh và bền vững theo định hướng của pháp luật.

Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại gọi ngay số: 1900 6162 để được giải đáp.