Tôi vẫn ở vậy nuôi mẹ chồng và hai đứa con gái Cách đây một năm mẹ tôi bị ốm nặng. Do tôi phải đi công tác thường xuyên nên mẹ chồng tôi bảo là sẽ chuyển sang ở với Anh cả cho tiện chăm sóc. Khi chuyển sang ở với anh chị, mẹ tôi cùng bảo là đất nông nghiệp của mẹ tôi sẽ chuyển cho anh chị canh tác. Trước khi mất mẹ tôi có viết di chúc , điểm chỉ và có người làm chứng: Di chúc nói về việc phân chia đất ở cho hai anh em (tôi và gia đình anh trai chồng) sau khi bà mất và không nhắc đến việc tách đất ruộng canh tác cho các con. Cách đây 9 tháng mẹ tôi mất. Giờ tôi muốn chuyển đất nông nghiệp sang tên tôi thì anh/ chị chỉ nói là trả tôi phần đất suất của Chồng tôi là một khẩu, còn toàn bộ phần của mẹ Chồng tôi là thuộc của anh / chị. Về phần nhà ở thì Anh tôi cũng nhất quyết không chia và giữ luôn cả sổ đỏ và di chúc của bà để lại. Anh chồng tôi nói là chồng tôi đã mất nên ba mẹ con không có quyền thừa kế gì cả.

Luật sư cho tôi hỏi:

- Trong trường hợp này mẹ con tôi có quyền thừa kế không? Nếu có thì sẽ phải chia như thế nào mới đúng quy định của pháp luật? Toàn bộ sổ đỏ đất nhà và đất ruộng nhà tôi vẫn đứng tên mẹ chồng tôi.

Xin chân thành cảm ơn, Luật sư!

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn pháp luật dân sự của Công ty Luật Minh Khuê.

>> Luật sư tư vấn pháp luật dân sự: 1900.1975

Trả lời:

Công ty Luật TNHH MINH KHUÊ xin gửi tới quý khách hàng lời chào trân trọng và cảm ơn quý khách đã tin tưởng vào dịch vụ do chúng tôi cung cấp. Vấn đề bạn đang vướng mắc chúng tôi xin được tư vấn như sau:

1. Cơ sở pháp lý:

- Bộ luật dân sự năm 2015

- Luật đất đai năm 2013;

- Và các văn bản hướng dẫn khác;

2.. Nội dung tư vấn:

Thứ nhất, đối với phần diện tích đất nhà ở, mẹ chồng bạn có làm di chúc trong đó có nêu "Di chúc nói về việc phân chia đất ở cho hai anh em (tôi và gia đình anh trai tôi) sau khi bà mất và không nhắc đến việc tách đất ruộng canh tác cho các con".

Căn cứ Điều 630 Bộ luật dân sự 2015 quy định:

"Điều 630. Di chúc hợp pháp

1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;

b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.

2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.

3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.

4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.

5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng."

Theo thông tin bạn cung cấp, trước khi mất mẹ chồng bạn có viết di chúc, điểm chỉ và có người làm chứng. Nếu thỏa mãn các điều kiện như trích dẫn ở trên thì di chúc này là hợp pháp và có hiệu lực pháp lý. Theo di chúc trên về nguyên tắc khi mẹ chồng bạn chết, tức bắt đầu thời điểm mở thừa kế, bản di chúc có hiệu lực pháp luật và những người thừa kế được quyền hưởng di sản thừa kế theo di chúc. Như vậy, bạn có quyền được hưởng thừa kế từ mẹ chồng theo di chúc bà để lại.

Thứ hai, đối với phần diện tích đất ruộng, về mặt pháp luật mẹ chồng bạn đứng tên toàn bộ số diện tích đất này và đã được nhà nước công nhận quyền sử dụng đất của mẹ chồng bạn đối với số diện tích đất ruộng này căn cứ theo khoản 16, điều 3 của Luật đất đai 2013:

"Điều 3. Giải thích từ ngữ

Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:

16. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là chứng thư pháp lý để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất hợp pháp của người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và quyền sở hữu tài sản khác gắn liền với đất."

Như vậy, diện tích đất ruộng này thuộc quyền sử dụng của mẹ chồng của bạn và do trong di chúc không hề đề cập tới phần diện tích đất ruộng này nên theo quy định tại điểm a, khoản 2, điều 650 Bộ luật dân sự 2015:

Điều 650. Những trường hợp thừa kế theo pháp luật

2. Thừa kế theo pháp luật cũng được áp dụng đối với các phần di sản sau đây:

a) Phần di sản không được định đoạt trong di chúc;

b) Phần di sản có liên quan đến phần của di chúc không có hiệu lực pháp luật;

c) Phần di sản có liên quan đến người được thừa kế theo di chúc nhưng họ không có quyền hưởng di sản, từ chối nhận di sản, chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; liên quan đến cơ quan, tổ chức được hưởng di sản theo di chúc, nhưng không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế."

Theo quy định này thì số diện tích đất ruộng thuộc quyền sử dụng của mẹ chồng bạn sẽ được chia theo quy định của pháp luật. Trong đó hàng thừa kế thứ nhất bao gồm: Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

Như vậy, hàng thừa kế thứ nhất của mẹ chồng bạn gồm anh trai của chồng bạn và chồng bạn. Tuy nhiên, do chồng bạn đã chết trước khi mẹ chồng bạn chết nên phần di sản được nhận sẽ do hai người con của vợ chồng bạn thế vị, căn cứ theo quy định tại điều 652 Bộ luật dân sự 2015: "Trong trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống."

Vậy, theo quy định của pháp luật về thừa kế thì diện tích đất ruộng thuộc quyền sử dụng của mẹ chồng bạn sẽ được chia đều cho những người được quyền thừa kế, cụ thể: Phần di sản anh trai của chồng bạn được hưởng = Phần di sản của cả hai người con của bạn = 1/2 diện tích đất ruộng.

Trên đây là ý kiến tư vấn của chúng tôi về câu hỏi của quý khách hàng. Việc đưa ra ý kiến tư vấn nêu trên căn cứ vào các quy định của pháp luật và thông tin do quý khách hàng cung cấp. Mục đích đưa ra nội dung tư vấn này là để các cá nhân, tổ chức tham khảo. Trường hợp trong nội dung tư vấn có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong nội dung tư vấn khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề hoặc/ và có sự vướng ngại, thắc mắc, chúng tôi rất mong nhận được ý kiến phản hồi của quý khách hàng.

Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.1975 hoặc gửi qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật dân sự - Công ty luật MInh Khuê