Công nhận minh thị là gì ? Khái niệm công nhận minh thị được hiểu thế nào ?

1. Khái niệm công nhận minh thị 

Công nhận thị minh thị là phương pháp thực hiện sự công nhận quốc tế chính thức, nhờ đó, sự công nhận được thể hiện một cách rõ ràng, minh bạch bằng một hành vi cụ thể của quốc gia công nhận trong các văn kiện chính thức.

Thực tiễn quan hệ quốc tế cho thấy, sự công nhận minh thị có thể được tiến hành bằng cách gửi một văn thư ngoại giao hay một bức điện tín đến quốc gia, Chính phủ mới được thành lập, trong đó, nói rõ sự công nhận quốc gia hoặc phải nói rõ quyết định của bên công nhận về việc công nhận chính thức quốc gia, Chính phủ mới thành lập.

Lịch sử ngoại giao Việt Nam cho thấy không ít trường hợp Chính phủ nước ngoài công nhận Chính phủ Việt Nam theo phương pháp này. Chẳng hạn, trong thông điệp ngày 05.02.1950 của Chính phủ nước Cộng hoà nhân dân Hungari gửi Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hoà là đại biểu hợp pháp của nước Việt Nam và Việt Nam tiếp nhận kiến nghị ấy, kiến lập mối quan hệ ngoại giao giữa nước Cộng hoà nhân dân Hungari và nước, Việt Nam dân chủ cộng hoà.

Sự công nhận minh thị cũng có thể được thực hiện bằng cách kí kết một điều ước quốc tế trong đó nói rõ sự công nhận giữa các bên. Chẳng hạn, trong khoản 1 Hiệp định sơ bộ ngày 06.03.1946 giữa Việt Nam dân chủ cộng hoà và Cộng hoà Pháp có ghỉ rõ: "Chính phủ Pháp công nhận nước Việt Nam dân chủ cộng hoà là một quốc gia tự do có Chính phủ của mình, Nghị viện của mình, quân đội của mình, tài chính của mình và là một phần tử trong Liên bang Đông Dương và trong khối Liên hiệp Pháp'. Trong thực tiễn ngoại giao, sự công nhận De Jure và sự công nhận De Factor đều có thể được thực hiện thông qua phương pháp công nhận minh thị. Tuy vậy, sự công nhận De Factor lại thường được thực hiện qua phương pháp công nhận mặc thị (Xt. Công nhận mặc thị).

Quốc gia, Chính phủ có thể thực hiện sự công nhận quốc gia, Chính phủ mới được thành lập theo một thể thức riêng rẽ, độc lập với các quốc gia khác, hoặc theo thể thức tập thể, trong quan hệ hợp tác với các quốc gia khác trong những mức độ và phạm vi quan hệ cụ thể khác nhau với chủ thể được công nhận.

2. Công nhận quốc tế 

2.1 Khái niệm công nhận quốc tế

Trong các quan hệ quốc tế giữa các quốc gia trên thế giới việc tồn tại và thực thi các công nhận quốc tế là một yếu tố khách quan, do có nhiều nguyên nhân nhưng chủ yếu là vì lý do các quốc gia trên thế giới thường không thể thường xuyên xuất hiện và các quốc gia cũng không hoàn toàn đồng nhất về thể chế nhà nước của họ. Sự xuất hiện của các chủ thể mới trong mối quan hệ quốc tế ít nhiều nó có thể tác động nhất định đến tương quan của các mối quan hệ và liên kết quốc tế dẫn đến những phản ứng khác nhau trong việc hợp tác giữa các quốc gia trên thế giới. 

Công nhận quốc tế có thể được coi là hành vi chính trị pháp lý của quốc gia dựa trên những động cơ nhất định nhằm xác định sự tồn tại của các thành viên mới trong quan hệ quốc tế giữa các quốc gia trên thế giới và khẳng định quan hệ trong quốc gia công nhận với các chế độ chính sách của quốc gia được công nhận và thể hiện ý chí của các quốc gia muốn thiết lập lại quan hệ bình thường và ổn định với bên được công nhận.

2.2 Các thể loại công nhận quốc tế 

Trong thực tiễn quan hệ công nhận quốc tế có những thể loại khác nhau như công nhận dân tộc đấu tranh, công nhận các chính phủ lưu vong, công nhận các bên tham gia tham chiến, công nhận các bên khởi nghĩa. Song công nhận quốc gia mới và công nhận chính phủ mới là những thể loại cơ bản của sự công nhận quốc tế và thường gặp trong đời sống quốc tế và bao gồm các loại như sau:

- Thứ nhất: Công nhận quốc gia mới thành lập, công nhận quốc gia mới thành lập bao gồm các trường hợp như sau:

+ Các quốc gi có thể thành lập theo con đường cổ điển, cụ thể là một tập thể con người có thể thành lập quốc gia mới bằng cách hòa bình do sự định cư của họ trên một lãnh thổ vô chủ hoặc trên một lãnh thổ chưa có một tổ chức chính trị nào phù hợp. Ở thời điểm hiện tại thì đối với trường hợp này thì hiện nay trên thế giới gần như không còn tồn tại nữa.

+ Quốc gia có thể được thành lập do kết quả của một cuộc cách mạng xã hội. Đối với trường hợp này thì khá phổ biến ở các quốc gia ở Châu Á, Châu Phi, các nước Mỹ Latinh trong thời gian sau thế chiến thứ hai (Chiến tranh thế giới thứ hai).

+ Quốc gia có thể được thành lập do kết quả hoạt động của các quốc gia đã hoặc đang tồn tại tại thời điểm thành lập đó. Trong trường hợp quốc gia được thành lập trong trường hợp này có thể sẽ được thành lập với nhiều phương thức khác nhau chẳng hạn như thành lập do sự phân chia một quốc gia đang tồn tại thành hai hoặc nhiều quốc gia độc lập, hay sự hợp nhất hai hay nhiều quốc gia độc lập thành một quốc gia mới. Các quốc gia mới được thành lập theo các trường hợp được phân tích ở trên không phụ thuộc vào thời gian, địa điểm, các đặc điểm dân cư, lãnh thổ, hình thức của nhà nước được thành lập là những chủ thể mới của luật quốc tế ngay tại thời điểm mới được thành lập. Sự công nhận trong trường hợp này, công nhận quốc gia ở đâu chỉ đóng vai trò tuyên bố sự tồn tại trên trường quốc tế của một quốc gia mới mà thôi.

Khi cho rằng có sự công nhận một quốc gia mới được thành lập các quốc gia công nhận chỉ ra rằng thành viên mới được thành lập đó của cộng đồng quốc tế là một thực thể có đầy đủ quyền và nghĩa vụ quốc tế cơ bản theo quy định của đạo luật quốc tế.

- Thứ hai: Công nhận một Chính phủ mới được thành lập

Khi có sự kiện một quốc gia mới được thành lập theo trường hợp công nhận quốc gia mới thành lập  thì việc công nhận quốc gia mới thành lập thường đồng thời với việc công nhận một quốc gia mới. Trong trường hợp nàu trùng hợp với tất yếu của hai thể loại công nhận đấy là: công nhận quốc gia mới thành lập và công nhận chính phủ mới. Ngoài trường hợp đặc biệt này thì công nhận quốc gia mới và công nhận chính phủ mới là hai thể loại khác nhau và độc lập với nhau. 

Việc công nhận chính phủ mới thành lập có nghĩa là việc công nhận người đại diện hợp pháp cho một quốc gia có chủ quyền trong sinh hoạt quốc tế chứ không phải coogn nhận chủ thể mới trong luật quốc tế. Việc công nhận chính phủ mới có ý nghĩa quan trọng như việc công nhận quốc gia mới thành lập. 

Hiện nay Luật quốc tế không điều chỉnh và không thể điều chỉnh những quan hệ nội bộ của quốc gia. Chính vì vậy chỉ những chính phủ đang thực hiện hiệu quả và độc lập quyền lực của mình trên toàn lãnh thiir hoặc trên một phần lớn lãnh thổ quốc gia được đông đảo quân chúng nhận dân ủng hộ thì mới được xác định là đối tượng của sự công nhận quốc tế.

Các nguyên tắc để làm cơ sở công nhận các chính phủ mới thành lập được xác định như sau:

+ Chính phủ mới phải được đông đảo quần chúng nhân dân tự nguyện, tự giác ủng hộ

+ Chính phủ mới phải có đủ năng lực để duy trì và thực hiện quyền lực quốc gia trong một thời gian dài

+ Chính phủ mới có khả năng kiểm soát toàn bộ hoặc phần lớn lãnh thổ quốc gia một cách độc lập và tự chủ, tự quản lý và điều hành mọi công việc của đất nước

3. Các hình thức công nhận quốc tế 

Trong thực tiễn quốc tế các chủ thể thường sử dụng một trong các hình thức như sau khu thực hiện việc công nhận quốc tế, các hình thức công nhận quốc tế có thể được kể đến bao gồm:

 - Công nhận de jure:  là công nhận chính thức ở mức độ đầy đủ nhất và trong một  phạm vi toàn diện nhất. 

- Công nhận ad hoc: là hình thức công nhận đặc biệt chỉ phát sinh trong quan hệ giữa các bên trong một phạm vi nhất định, hoàn cảnh nhất định nhằm tiến hành một số công vụ nhất định cụ thể và quan hệ đó sẽ được chấm dứt ngay sau khi hoàn cảnh công vụ đó.

- Công nhận de facto là công nhận quốc tế thực tế nhưng ở mức không đầy đủ, hạn chế và trong một phạm vi không toàn diện. Theo V.I Lê Nin công nhận de facto là “công nhận mới một nửa”.

Sự khác nhau giữa công nhận de facto và công nhận de jure chủ yếu về mặt chính trị. Động cơ chính trị chủ yếu của bên de facto thể hiện ở thái độ thận trọng của quốc gia công nhận đối với quốc gia hoặc chính phủ mói được thành lập trong nhiều vấn đề liên quan đến tình hình, bối cảnh trong nước cũng như quốc tế.

4. Các phương pháp công nhận quốc tế 

Phương pháp công nhận quốc tế bao gồm các phương pháp như sau:

- Công nhận minh thị: Công nhận minh thị là việc công nhận được thể hiện rõ ràng bằng một hành vi cụ thể của quốc gia công nhận trong các văn bản chính thức của quốc gia đó.

- Công nhận mặc thị là công nhận quốc tế được thể hiện một cách kín đáo, ngấm ngầm mà bên được công nhận hoặc các quốc gia và chính phủ khác phải dựa vào các quy phạm tập quán nhất định hay các nguyên tắc suy diễn trong sinh hoạt quốc tế mới được làm sáng tỏ được ý chí công nhận của bên công nhận. 

Quốc gia được thực hiện công nhân quốc gia và chính phủ mới thành lập theo thể thức riêng lẻ, độc lập đối với các quốc gia khác hoặc theo thể thức tập thể trong mối quan hệ hợp tác với các quốc gia khác trong những mức độ và phạm vi khác nhau.

Trong thực tiễn sinh hoạt quốc tế, sự công nhận de jure và công nhận de facto đều có thể được thực hiện thông qua một trong hai nhóm phương pháp công nhận nói trên. Thông thường, công nhận de facto ít khi được thực hiện thông qua nhóm phương pháp minh thị và trái lại, công nhận de jure lại thường được thực hiện thông qua nhóm phương pháp minh thị.

5. Hệ quả pháp lý của sự công nhận quốc tế

- Giải quyết triệt để vấn đề quy chế pháp lý của đối tượng được công nhận

- Tạo ra những điều kiện thuận lợi để các bên thiết lập những quan hệ nhất định với nhau

- Ngoài ra, công nhận quốc tế chính thức giữa các quốc gia và chính phủ sẽ tạo ra và bảo đảm những điều kiện thuận lợi để thiết lập và phát triển những quan hệ bình thường giữa các quốc gia, tạo ra tiền đề để thiết lập những quan hệ nhiều mặt ở những mức độ khác nhau giữa các quốc gia công nhân và quốc gia được công nhận. Việc thiết lập quan hê ngoại giao giữa quốc gia công nhận và quốc gia được công nhận là một trong những hệ quả pháp lý quốc tế quan trong nhất của sự công nhận quốc tế

Luật Minh Khuê