1. Đề xuất tăng lương tối thiểu, giảm giờ làm việc

- Đề nghị giảm giờ làm việc

Quốc hội thảo luận ở hội trường về tình hình kinh tế - xã hội, ngân sách Nhà nước, chiều ngày 31/10.

Tại phiên thảo luận về kinh tế - xã hội chiều 31/10, đại biểu Phạm Trọng Nghĩa (Lạng Sơn) đề nghị Chính phủ xem xét trình Quốc hội giảm giờ làm việc bình thường cho người lao động trong khu vực tư từ 48 giờ/tuần xuống 44 giờ/tuần, tiến tới 40 giờ/tuần như trong khu vực công.

Theo đại biểu Phạm Trọng Nghĩa, bên cạnh những kết quả rất trân trọng, năm 2023 dự kiến có 5/15 chỉ tiêu Quốc hội giao chưa đạt. Trong đó có chỉ tiêu tốc độ tăng năng suất lao động xã hội, năm thứ 3 liên tiếp chúng ta không đạt chỉ tiêu này. Điều đáng nói đó là tốc độ tăng năng suất lao động xã hội bình quân đang có xu hướng giảm. Vì vậy, đại biểu đoàn Lạng Sơn đề nghị Chính phủ đánh giá bổ sung các nguyên nhân, xác định trách nhiệm và có giải pháp quyết liệt đối với chỉ tiêu này. Cũng theo đại biểu Ủy ban Xã hội, nước ta là quốc gia có quy mô kinh tế nhỏ, độ mở cao. Thống kê của Ngân hàng Thế giới cho thấy Việt Nam là một trong những quốc gia có độ mở về kinh tế tăng nhanh và lớn nhất thế giới.

“Tốc độ tăng năng suất lao động xã hội bình quân đang có xu hướng giảm. Giai đoạn 3 năm 2021 - 2023 chỉ đạt 4,36-4,69%, thấp hơn mức bình quân 6,26% của 3 năm 2016-2018”, theo lời ông Nghĩa. Vì vậy, đề nghị Chính phủ xác định trách nhiệm và có giải pháp quyết liệt với chỉ tiêu này.

Chính phủ nên tiến hành để rà soát các nhóm giải pháp, nhiệm vụ năm 2024 và các năm tiếp theo, xác định giải pháp nào là trọng tâm, trọng điểm, có tính đột phá để tập trung thực hiện, không dàn trải.

Đại biểu đề nghị Chính phủ quan tâm chỉ đạo Hội đồng tiền lương quốc gia tiến hành thương lượng sớm để tăng lương tối thiểu cho người lao động bảo đảm thực hiện từ 01/7/2024, cùng thời điểm với việc thực hiện cải cách tiền lương trong khu vực công.

Cũng liên quan đến người lao động khu vực tư, theo ông Nghĩa, Chính phủ cần xem xét trình Quốc hội giảm giờ làm việc bình thường từ 48 giờ/1 tuần xuống 44 giờ/ 1 tuần, tiến tới 40 giờ/1 tuần như trong khu vực công (đã được thực hiện từ 1999).

Việc giảm giờ làm việc, ông Nghĩa nhấn mạnh, “là xu hướng tiến bộ của đa số các quốc gia trên thế giới”.

- Đề nghị tăng lương tối thiểu

Mức lương tối thiểu là mức lương thấp nhất được trả cho người lao động làm công việc giản đơn nhất trong điều kiện lao động bình thường, nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu của người lao động và gia đình họ, cùng với đó là điều kiện phát triển kinh tế - xã hội.

Lương tối thiểu được điều chỉnh dựa trên các yếu tố như: Mức sống tối thiểu của người lao động và gia đình họ; tương quan giữa mức lương tối thiểu và mức lương trên thị trường; chỉ số giá tiêu dùng, tốc độ tăng trưởng kinh tế; quan hệ cung, cầu lao động; việc làm và thất nghiệp; năng suất lao động và khả năng chi trả của doanh nghiệp.

Từ năm 2014 đến nay, lương tối thiểu trải qua qua 8 lần điều chỉnh, với mức tăng như sau: 15,2% (năm 2014); 14,2% (năm 2015); 12,4% (năm 2016); 7,3% (năm 2017); 6,5% (năm 2018); 5,3% (năm 2019); 5,5% (từ năm 2020 đến tháng 6/2022); 6% từ tháng 7/2022 đến nay.

Hiện lương tối thiểu tháng đang được áp dụng tại 4 vùng như sau: Vùng 1 là 4,68 triệu đồng/tháng; vùng 2 là 4,16 triệu đồng/tháng; vùng 3 là 3,64 triệu đồng/tháng và vùng 4 là 3,25 triệu đồng/tháng. Trong khi đó, mức lương tối thiểu giờ tại vùng 1 là 22.500 đồng/giờ, vùng 2 là 20.000 đồng/giờ, vùng 3 là 17.500 đồng/giờ, vùng 4 là 15.600 đồng/giờ.

2. Quy định của pháp luật về thời gian làm việc hiện nay

Theo quy định tại Điều 105 Bộ Luật lao động 2019, thời gian làm việc được quy định cụ thể như sau:

- Thời giờ làm việc bình thường không quá 08 giờ trong 01 ngày và không quá 48 giờ trong 01 tuần.

- Người sử dụng lao động có quyền quy định thời giờ làm việc theo ngày hoặc tuần nhưng phải thông báo cho người lao động biết; nếu theo tuần thì thời giờ làm việc được quy định không quá 10 giờ trong 01 ngày và không quá 48 giờ trong 01 tuần. Nhà nước khuyến khích người sử dụng lao động thực hiện tuần làm việc 40 giờ đối với người lao động.

Theo quy định tại Điều 105 Bộ Luật lao động 2019 có quy định về giời làm của người lao động, theo đó, người lao động làm việc tối đa 48 giờ một tuần. Và Nhà nước cũng có quy định khuyến khích người sử dụng lao động thực hiện tuần làm việc 40 giờ đối với người lao động.

Như vậy, hiện nay, pháp luật quy định người lao động được phép làm việc tối đa 48 giờ trong 1 tuần, theo đó, hiện nay đang có đề xuất giảm giờ làm của người lao động từ 48 giờ trong 01 tuần xuống 44 giờ trong 01 tuần và tiến tới 40 giờ trong 01 tuần.

3. Ý nghĩa của việc tăng lương tối thiểu, giảm giờ làm việc

Việc đề xuất tăng lương tối thiểu, giảm giờ mang đến nhiều ý nghĩa, có thể kể đến như:

- Đảm bảo thu nhập cho người lao động. Kết quả khảo sát tình hình đời sống, việc làm, tiền lương của người lao động năm 2023 do Ban Chính sách pháp luật cùng với Viện Công nhân và Công đoàn (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam) thực hiện trong quý 2/2023 cho thấy, chỉ có 24,5% người lao động cho biết tiền lương và thu nhập chỉ vừa đủ đáp ứng 100% chi tiêu cho cuộc sống; còn lại hơn 75% có thu nhập hiện tại không đáp ứng đủ nhu cầu chi tiêu của họ.

Bên cạnh đó, mặc dù với mức lươpng tối thiểu vùng như hiện nay, ở khu vực tư cao hơn khởi điểm khu vực công, tuy nhiên người lao động trong khu vực tư không áp dụng theo chế độ lương theo hệ số. Do đó, tổng thu nhập của người lao động không phải là cao. Chi phí cuộc sống ngày càng tăng lên, vừa rồi có yếu tố lạm phát tăng lên, làm cho nhiều người lao động khó khăn.

Hội đồng Tiền lương Quốc gia đã họp phiên đầu tiên để bàn thảo về việc điều chỉnh lương tối thiểu vùng năm 2024. Các bên liên quan đều thống nhất cần tăng lương tối thiểu vùng, song thời điểm tăng cần cân nhắc kỹ. Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam mong muốn mức tăng từ 5 – 6% để vừa cải thiện đời sống của người lao động, vừa chia sẻ với doanh nghiệp, giúp ổn định nền kinh tế.

Trong khi đó, đại diện phía doanh nghiệp, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam nêu quan điểm chưa nên điều chỉnh tiền lương trong bối cảnh hiện nay, bởi doanh nghiệp cũng rất khó khăn, nhiều đơn vị đang phải gồng mình để duy trì việc làm cho người lao động. Do còn nhiều ý kiến khác nhau và chưa thống nhất được mức tăng cũng như thời điểm, Hội đồng Tiền lương Quốc gia đã quyết định lùi thời điểm họp các phiên tiếp theo vào quý cuối của năm 2023 thay vì quý 3 như thông lệ.

- Đảm bảo người lao động được thụ hưởng tốt hơn thành quả lao động của đất nước.

Việc giảm giờ làm là việc làm hết sức cần thiết. Bởi chế độ 48 giờ/tuần tức là 6 ngày/ tuần đã được áp dụng từ rất lâu và đây là một xu hướng tiến bộ của thế giới. Theo thống kê của tổ chức lao động quốc tế, khảo sát 154 nước chỉ có 2 nước có số giờ làm việc trên 48 giờ/tuần; 1/3 số nước áp dụng là 48 giờ giống Việt Nam và khoảng 2/3 các nước có 48 giờ trở xuống. Mặt khác, ở Việt Nam, thời giờ làm thêm tương đối cao. Chúng ta có quy định giờ làm thêm từ 200 - 300 giờ/năm.

Như vậy tổng thời gian làm việc thực tế của người lao động bằng thời gian làm việc tiêu chuẩn cộng giờ làm thêm là tương đối cao so với mặt bằng chung của các nước. Chính vì vậy, không có lý do gì khi đất nước phát triển mà người lao động phải làm việc số giờ cao. Đây cũng là xu hướng tiến bộ của đa số các quốc gia trên thế giới.

Trên đây là các nội dung pháp lý. Lương tối thiểu là gì? Vai trò của lương tối thiểu như thế nào?

Mọi thắc mắc liên hệ 19006162 hoặc email lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp.

Trân trọng!