- 1. Di chúc là gì? Có những hình thức nào?
- 2. Điều kiện để di chúc hợp pháp và có hiệu lực?
- Di chúc có hiệu lực từ khi nào?
- Trường hợp nào di chúc không có hiệu lực?
- 3. Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc là những ai?
- 4. Thủ tục lập di chúc theo từng hình thức?
- Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng
- Di chúc bằng văn bản có người làm chứng
- Di chúc có công chứng, chứng thực
- Di chúc miệng
- Có thể sửa đổi hoặc hủy bỏ di chúc đã lập không?
- 5. Nội dung chủ yếu của bản di chúc đảm bảo pháp lý?
- Lưu ý khi lập di chúc để lại nhà đất
- 6. Những lưu ý trước khi lập di chúc để tránh tranh chấp di sản gia đình
- 7. Giải đáp các thắc mắc thường gặp về di chúc (FAQs)
- Không có di chúc thì tài sản được chia như thế nào?
- Di chúc viết tay có giá trị pháp lý không?
- Con chưa thành niên có được hưởng di sản theo di chúc không?
- Có di chúc rồi thì người thừa kế có được chia tài sản không?
1. Di chúc là gì? Có những hình thức nào?
Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Thông qua di chúc, người lập có thể chỉ định người hưởng di sản và xác định phần tài sản mỗi người được hưởng trong phạm vi tài sản mà mình có quyền định đoạt.
Di chúc có hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế, tức thời điểm người có tài sản chết theo Điều 611 Bộ luật Dân sự 2015. Vì vậy, việc được chỉ định trong di chúc không đồng nghĩa người thừa kế có quyền nhận tài sản ngay khi di chúc được lập.
Theo Điều 627 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc có hai hình thức: di chúc bằng văn bản và di chúc miệng.
Di chúc bằng văn bản gồm các loại:
- Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng: Người lập di chúc tự viết và ký vào bản di chúc.
- Di chúc bằng văn bản có người làm chứng: Người lập nhờ người khác viết hoặc đánh máy, phải đáp ứng các điều kiện pháp luật về người làm chứng và việc ký xác nhận.
- Di chúc bằng văn bản có công chứng: Được công chứng theo trình tự, thủ tục pháp luật.
- Di chúc bằng văn bản có chứng thực: Được chứng thực theo quy định pháp luật.
Di chúc miệng được lập khi tính mạng người lập di chúc bị cái chết đe dọa và người đó không thể lập di chúc bằng văn bản, theo Điều 629 Bộ luật Dân sự 2015. Hình thức này phải đáp ứng các điều kiện luật định về người làm chứng, việc ghi chép và xác nhận nội dung di chúc.
Ví dụ: Ông B lập di chúc có công chứng, để lại nhà và quyền sử dụng đất cho người con út. Khi còn sống, ông B vẫn có quyền sửa đổi, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc. Khi ông B qua đời, việc thực hiện di chúc mới được xem xét; việc phân chia di sản còn phải tuân thủ các quy định về thừa kế, bao gồm quyền của người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015.
Tóm lại, mỗi hình thức di chúc có yêu cầu riêng về cách lập và điều kiện pháp lý. Người lập cần lựa chọn hình thức phù hợp và bảo đảm di chúc đáp ứng các điều kiện hợp pháp để hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp khi phân chia di sản.

Mọi vướng mắc pháp lý về di chúc vui lòng liên hệ Luật Minh Khuê qua số 0986.11.66.05 để Luật sư tư vấn pháp luật di chúc, thừa kế.
2. Điều kiện để di chúc hợp pháp và có hiệu lực?
Theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc hợp pháp phải đáp ứng các điều kiện về năng lực, sự tự nguyện của người lập, nội dung và hình thức. Tùy từng trường hợp, pháp luật còn quy định yêu cầu riêng đối với người chưa thành niên, người bị hạn chế về thể chất, người không biết chữ và di chúc miệng.
Có thể hệ thống thành 03 nhóm điều kiện chính như sau:
1. Người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt và tự nguyện: Tại thời điểm lập di chúc, người lập phải minh mẫn, sáng suốt, đồng thời không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép. Nếu người lập không nhận thức, làm chủ được hành vi hoặc việc lập di chúc không xuất phát từ ý chí tự nguyện, di chúc có thể bị xác định là không hợp pháp.
Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi được lập di chúc nếu được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.
2. Nội dung di chúc không được trái pháp luật và đạo đức xã hội: Nội dung di chúc không được vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội. Người lập chỉ được định đoạt tài sản thuộc quyền của mình, không thể dùng di chúc để chuyển giao tài sản thuộc quyền sở hữu của người khác.
Ví dụ: Vợ chồng có nhà đất là tài sản chung. Người chồng lập di chúc để lại toàn bộ nhà đất cho một người con thì di chúc không làm phát sinh quyền định đoạt đối với phần tài sản thuộc quyền sở hữu của người vợ. Việc phân chia di sản phải xác định phần tài sản của người chồng trước.
Ngoài ra, dù di chúc hợp pháp, việc phân chia di sản vẫn phải tuân thủ quy định về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc tại Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, nếu thuộc trường hợp luật định.
3. Hình thức di chúc phải phù hợp với quy định pháp luật:
Di chúc phải được lập theo hình thức phù hợp và đáp ứng các điều kiện tương ứng:
- Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực: Vẫn có thể hợp pháp nếu đáp ứng các điều kiện tại khoản 1 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015. Không phải mọi di chúc đều bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực.
- Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc người không biết chữ: Phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.
- Di chúc miệng: Người lập phải thể hiện ý chí cuối cùng trước mặt ít nhất hai người làm chứng. Ngay sau đó, người làm chứng phải ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ; trong thời hạn 5 ngày làm việc, chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền xác nhận.
Đối với di chúc miệng, nếu sau 3 tháng kể từ thời điểm lập, người lập vẫn còn sống, minh mẫn và sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ theo khoản 2 Điều 629 Bộ luật Dân sự 2015.
Di chúc có hiệu lực từ khi nào?
Theo Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc có hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế, tức thời điểm người có tài sản chết theo Điều 611 Bộ luật này. Vì vậy, người được chỉ định hưởng di sản chưa có quyền nhận tài sản chỉ vì di chúc đã được lập.
Ví dụ: Ông A lập di chúc để lại căn nhà cho con gái. Khi ông A còn sống, ông vẫn có quyền sử dụng, định đoạt căn nhà và sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế di chúc theo quy định pháp luật. Khi ông A qua đời, việc thực hiện di chúc mới được xem xét.
Trường hợp nào di chúc không có hiệu lực?
Theo Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc có thể không có hiệu lực toàn bộ hoặc một phần trong các trường hợp sau:
- Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc: Phần di chúc liên quan đến người đó không có hiệu lực.
- Cơ quan, tổ chức được chỉ định hưởng di sản không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế: Phần di chúc liên quan đến cơ quan, tổ chức đó không có hiệu lực.
- Di sản để lại cho người thừa kế không còn vào thời điểm mở thừa kế: Di chúc không có hiệu lực đối với phần di sản đó.
- Di chúc có nhiều phần nhưng chỉ một phần không hợp pháp: Phần không hợp pháp không có hiệu lực; các phần còn lại vẫn có thể có hiệu lực nếu không ảnh hưởng đến hiệu lực của toàn bộ di chúc.
Ngoài ra, nếu di chúc không đáp ứng điều kiện hợp pháp theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc có thể không được công nhận để làm căn cứ phân chia di sản.
3. Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc là những ai?
Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, một số người vẫn được hưởng phần di sản nhất định dù không được người lập di chúc cho hưởng hoặc chỉ được cho hưởng ít hơn mức luật định. Đây là những người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc.
Những người sau đây được hưởng phần di sản theo quy định tại Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015:
- Con chưa thành niên của người chết.
- Cha, mẹ, vợ hoặc chồng của người chết.
- Con thành niên mà không có khả năng lao động.
Những người này không được hưởng phần di sản bắt buộc nếu họ từ chối nhận di sản theo Điều 620 hoặc thuộc trường hợp không có quyền hưởng di sản theo khoản 1 Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015.
Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, mỗi người thuộc nhóm trên được hưởng phần di sản bằng 2/3 của một người thừa kế theo pháp luật, nếu di sản được chia theo pháp luật và họ không được người lập di chúc cho hưởng hoặc chỉ được hưởng ít hơn mức này.
Ví dụ: Ông A qua đời, để lại di sản là 900 triệu đồng và lập di chúc để toàn bộ tài sản cho người con trai đã thành niên, có khả năng lao động. Ông A còn vợ và một người con chưa thành niên. Nếu giả định hàng thừa kế thứ nhất chỉ gồm ba người này, mỗi suất thừa kế theo pháp luật là 300 triệu đồng. Phần di sản bắt buộc của người vợ và người con chưa thành niên là 200 triệu đồng/người, tương đương hai phần ba suất thừa kế theo pháp luật.
Việc xác định phần di sản bắt buộc trên thực tế còn phụ thuộc vào phạm vi di sản, số người thừa kế theo pháp luật và các tình tiết cụ thể của vụ việc. Vì vậy, dù người lập di chúc có quyền định đoạt tài sản của mình, việc phân chia di sản vẫn phải bảo đảm quyền của người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc nếu thuộc trường hợp luật định.
4. Thủ tục lập di chúc theo từng hình thức?
Người lập di chúc có thể tự viết di chúc, lập di chúc với người làm chứng, yêu cầu công chứng hoặc chứng thực. Mỗi hình thức có điều kiện và cách thực hiện khác nhau. Vì vậy, người lập cần căn cứ vào khả năng thể hiện ý chí, nhu cầu xác nhận di chúc và điều kiện thực tế để lựa chọn.
Trước khi lập di chúc, nên xác định rõ người hưởng di sản, tài sản để lại và phần tài sản mỗi người được hưởng. Nếu có giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng tài sản, cần đối chiếu thông tin để ghi chính xác vào di chúc.
Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng
Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng là hình thức người lập di chúc tự viết và ký vào văn bản để thể hiện ý chí định đoạt tài sản của mình sau khi chết, không cần người làm chứng, công chứng hoặc chứng thực. Hình thức này áp dụng khi người lập có thể tự viết di chúc và muốn chủ động thực hiện việc lập di chúc.
Trước khi viết, người lập cần xác định rõ người hưởng di sản, tài sản để lại và phần tài sản mỗi người được hưởng. Nên chuẩn bị giấy tờ tùy thân, giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản hoặc giấy tờ liên quan để đối chiếu thông tin.
Khi lập di chúc, người lập phải tự viết toàn bộ nội dung và ký tên vào văn bản. Di chúc cần ghi rõ ngày, tháng, năm lập; họ tên và nơi cư trú của người lập; họ tên người hoặc tổ chức được hưởng di sản; di sản để lại và nơi có di sản. Nếu di chúc có nhiều trang, mỗi trang phải được đánh số thứ tự và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập. Trường hợp tẩy xóa, sửa chữa, người tự viết di chúc phải ký tên bên cạnh chỗ tẩy xóa, sửa chữa theo Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015.
Sau khi hoàn tất, người lập nên kiểm tra lại nội dung, bảo đảm thông tin về người hưởng di sản và tài sản được thể hiện rõ ràng, sau đó lưu giữ di chúc ở nơi an toàn để tránh thất lạc hoặc bị sửa đổi trái ý chí.
Di chúc bằng văn bản có người làm chứng
Di chúc bằng văn bản có người làm chứng là hình thức người lập di chúc thể hiện ý chí định đoạt tài sản bằng văn bản với sự xác nhận của ít nhất hai người làm chứng. Hình thức này phù hợp với người không thể tự viết di chúc nhưng vẫn có khả năng nhận thức và thể hiện ý chí của mình. Theo Điều 634 Bộ luật Dân sự 2015, người lập có thể tự đánh máy hoặc nhờ người khác viết, đánh máy bản di chúc.
Trước khi lập di chúc, người lập cần xác định rõ người hưởng di sản, tài sản để lại và phần tài sản mỗi người được hưởng. Đồng thời, cần lựa chọn ít nhất hai người làm chứng đáp ứng điều kiện pháp luật như trình bày ở trên. Theo Điều 632 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc, người có quyền hoặc nghĩa vụ tài sản liên quan đến nội dung di chúc, người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự hoặc người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi không được làm chứng.
Khi lập di chúc, người lập tự đánh máy hoặc nhờ người khác viết, đánh máy nội dung theo đúng ý chí của mình. Sau khi hoàn thành, người lập phải ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc trước mặt những người làm chứng. Những người làm chứng xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập và cùng ký vào bản di chúc. Trước khi ký, các bên nên kiểm tra lại thông tin về người hưởng di sản, tài sản và phần được hưởng để hạn chế sai sót.
Di chúc có công chứng, chứng thực
Nười lập di chúc có thể lựa chọn công chứng hoặc chứng thực nếu muốn có sự tham gia của người có thẩm quyền trong quá trình lập di chúc. Hai hình thức này giúp kiểm tra, ghi nhận việc thể hiện ý chí của người lập di chúc, nhưng khác nhau về cơ quan thực hiện và trình tự thủ tục.
Công chứng, chứng thực di chúc có thể giúp xác minh ý chí của người lập và hạn chế tranh chấp về tính hợp pháp của di chúc. Người lập nên cân nhắc công chứng khi tài sản có giá trị lớn, có nhiều người thừa kế hoặc dự kiến có tranh chấp.
Người lập di chúc nên chuẩn bị:
- Giấy tờ tùy thân.
- Thông tin về người hưởng di sản.
- Thông tin về tài sản và giấy tờ liên quan đến quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản.
- Dự thảo di chúc, nếu đã chuẩn bị.
Thành phần hồ sơ cụ thể phụ thuộc vào từng trường hợp. Người lập nên liên hệ trước với nơi dự định thực hiện thủ tục để xác nhận giấy tờ cần thiết.
Cách thực hiện:
Công chứng di chúc: Người lập di chúc liên hệ tổ chức hành nghề công chứng, nộp hồ sơ và trình bày ý chí định đoạt tài sản. Công chứng viên kiểm tra giấy tờ, làm rõ nội dung dự kiến ghi trong di chúc. Người lập đọc hoặc nghe đọc lại văn bản, kiểm tra thông tin, yêu cầu sửa nếu có sai sót rồi trực tiếp ký hoặc điểm chỉ theo thủ tục công chứng. Nếu không thể đến trụ sở, người lập có thể trao đổi về điều kiện công chứng ngoài trụ sở.
Chứng thực di chúc: Người lập di chúc liên hệ UBND xã/phường để được hướng dẫn về hồ sơ và thủ tục. Theo Điều 636 Bộ luật Dân sự 2015, người lập tuyên bố nội dung di chúc trước người có thẩm quyền; nội dung được ghi chép lại để người lập kiểm tra và xác nhận. Sau đó, người lập ký hoặc điểm chỉ vào văn bản, người có thẩm quyền chứng thực thực hiện việc ký theo quy định.
Lưu ý: Người lập phải trực tiếp thể hiện ý chí của mình, không được ủy quyền cho người khác lập di chúc thay. Thủ tục công chứng thực hiện theo Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Công chứng số 46/2024/QH15; việc chứng thực thực hiện theo quy định pháp luật tương ứng.
Di chúc miệng
Di chúc miệng là hình thức người lập di chúc trực tiếp thể hiện ý chí cuối cùng bằng lời nói khi tính mạng bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản. Theo Điều 629 Bộ luật Dân sự 2015, hình thức này chỉ áp dụng trong tình huống đặc biệt, không thay thế tùy ý cho di chúc bằng văn bản.
Để lập di chúc miệng, người lập cần có ít nhất hai người làm chứng đủ điều kiện theo pháp luật. Những người này phải có khả năng nghe, ghi nhận chính xác nội dung thể hiện ý chí cuối cùng và thực hiện các thủ tục xác nhận theo quy định.
Khi người lập di chúc thể hiện ý chí cuối cùng, những người làm chứng phải ghi chép lại nội dung ngay sau đó và cùng ký tên hoặc điểm chỉ vào văn bản ghi nhận. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày người lập di chúc thể hiện ý chí cuối cùng, chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận theo khoản 5 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015.
Lưu ý pháp lý: Theo Điều 629 Bộ luật Dân sự 2015, sau 03 tháng kể từ thời điểm lập di chúc miệng, nếu người lập di chúc còn sống, minh mẫn và sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ. Vì vậy, người làm chứng cần ghi nhận nội dung kịp thời và thực hiện thủ tục xác nhận trong thời hạn luật định.
Có thể sửa đổi hoặc hủy bỏ di chúc đã lập không?
Người lập di chúc có thể sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc vào bất cứ lúc nào theo Điều 640 Bộ luật Dân sự 2015.
Khi muốn thay đổi di chúc, người lập cần xác định rõ nội dung muốn sửa đổi hoặc lập di chúc mới thay thế. Nếu di chúc cũ đang được lưu giữ tại tổ chức hành nghề công chứng, cần thông báo việc sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ theo quy định pháp luật về công chứng.
Sau khi thay đổi, người lập nên lưu giữ văn bản mới an toàn và kiểm tra việc lưu giữ di chúc cũ để tránh nhầm lẫn khi giải quyết thừa kế.
5. Nội dung chủ yếu của bản di chúc đảm bảo pháp lý?
Để di chúc có giá trị pháp lý, ngoài việc đáp ứng điều kiện về chủ thể và hình thức mà một bản di chúc còn cần thể hiện đầy đủ nội dung chủ yếu, xác định đúng tài sản và thực hiện đúng trình tự lập di chúc. Các yêu cầu này giúp làm rõ ý chí của người để lại di sản, hạn chế tranh chấp và tạo thuận lợi khi phân chia di sản sau khi mở thừa kế.
Theo khoản 1 Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc nên thể hiện rõ các nội dung chủ yếu sau:
- Ngày, tháng, năm lập di chúc: Là căn cứ xác định thời điểm lập, đối chiếu tình trạng của người lập và xác định bản di chúc được lập sau cùng nếu có nhiều bản.
- Họ, tên và nơi cư trú của người lập di chúc: Cần ghi chính xác thông tin nhận diện người lập, gồm họ tên, thông tin nhân thân và địa chỉ cư trú.
- Họ, tên người, cơ quan hoặc tổ chức được hưởng di sản: Cần xác định rõ người hoặc tổ chức nhận di sản, tránh ghi chung chung hoặc gây nhầm lẫn về chủ thể.
- Di sản để lại và nơi có di sản: Cần mô tả cụ thể tài sản được định đoạt và địa điểm tài sản, đặc biệt đối với nhà đất, phương tiện, tài khoản hoặc tài sản có giấy tờ sở hữu, sử dụng.
Ngoài các nội dung chủ yếu, người lập di chúc có thể bổ sung những nội dung khác phù hợp với ý chí của mình, chẳng hạn:
- Chỉ định người quản lý di sản;
- Giao nghĩa vụ cho người thừa kế;
- Chỉ định người giữ di chúc;
- Dành một phần di sản để thờ cúng;
- Đưa ra các chỉ dẫn khác liên quan đến việc phân chia và quản lý di sản.
Di chúc cần được diễn đạt rõ ràng, không mâu thuẫn và không sử dụng cách mô tả khiến người thừa kế hoặc cơ quan có thẩm quyền khó xác định tài sản, người hưởng di sản hoặc phạm vi định đoạt.
Lưu ý khi lập di chúc để lại nhà đất
Nhà ở và quyền sử dụng đất cần được mô tả chính xác vì đây thường là nhóm tài sản có giá trị lớn, dễ phát sinh tranh chấp khi phân chia hoặc sang tên.
Khi lập di chúc liên quan đến nhà đất, cần lưu ý:
- Xác định đúng quyền sở hữu, quyền sử dụng: Nhà đất phải thuộc quyền định đoạt hợp pháp của người lập. Nếu là tài sản chung vợ chồng hoặc tài sản có nhiều người cùng quyền sở hữu, chỉ được định đoạt phần thuộc quyền của mình.
- Đối chiếu với Giấy chứng nhận: Nên ghi chính xác số thửa, số tờ bản đồ, địa chỉ, diện tích, mục đích sử dụng đất, thông tin nhà ở và các thông tin liên quan trên Giấy chứng nhận.
- Xác định rõ người nhận di sản: Ghi đầy đủ họ tên và thông tin nhận diện của người được hưởng nhà đất.
- Kiểm tra quyền thừa kế bắt buộc: Việc định đoạt nhà đất vẫn phải xem xét quyền của người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015.
- Lưu ý tài sản chung vợ chồng: Không nên mặc nhiên định đoạt toàn bộ bất động sản chỉ vì Giấy chứng nhận đứng tên một người. Cần xác định nguồn gốc và phạm vi quyền tài sản trước khi lập di chúc.
Người lập có thể tham khảo mẫu di chúc thừa kế tài sản, đất đai theo quy định để chuẩn bị nội dung. Tuy nhiên, mẫu chỉ có giá trị tham khảo; nội dung cuối cùng cần được điều chỉnh theo loại tài sản, chủ thể lập di chúc và tình trạng pháp lý cụ thể của di sản.
6. Những lưu ý trước khi lập di chúc để tránh tranh chấp di sản gia đình
Để hạn chế tranh chấp thừa kế, người lập di chúc cần lưu ý:
Xác định rõ tài sản được định đoạt: Phân biệt tài sản riêng với phần tài sản thuộc quyền sở hữu của mình trong khối tài sản chung. Chỉ định đoạt tài sản thuộc quyền của mình.
Ví dụ: Vợ chồng có căn nhà trị giá 4 tỷ đồng là tài sản chung, mỗi người có phần quyền sở hữu trị giá 2 tỷ đồng. Người chồng lập di chúc để lại toàn bộ căn nhà cho con thì di chúc không làm phát sinh quyền định đoạt đối với phần tài sản thuộc sở hữu của người vợ.
Ghi rõ người hưởng di sản và phần được hưởng: Xác định cụ thể từng người, tài sản hoặc tỷ lệ được hưởng để tránh cách hiểu khác nhau.
Ví dụ: Thay vì ghi "để lại tài sản cho các con", người lập nên xác định rõ mỗi người được hưởng tài sản nào hoặc tỷ lệ bao nhiêu.
Bảo đảm quyền thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc: Xem xét quy định tại Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015 về những người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc.
Lập di chúc khi minh mẫn, tự nguyện: Tránh để phát sinh nghi ngờ về năng lực nhận thức, sự ép buộc hoặc việc giả mạo ý chí của người lập di chúc.
Lưu giữ di chúc an toàn: Bảo đảm di chúc có thể được tìm thấy và sử dụng khi mở thừa kế; hạn chế nguy cơ thất lạc, hư hỏng hoặc bị sửa đổi trái ý chí.
Rà soát và sửa đổi khi cần thiết: Nếu tài sản, người hưởng di sản hoặc nguyện vọng phân chia thay đổi, cần xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế di chúc theo quy định pháp luật.
Lưu ý, việc công chứng hoặc chứng thực không giúp loại trừ mọi tranh chấp. Hiệu lực của di chúc vẫn phụ thuộc vào việc đáp ứng các điều kiện quy định và quyền lợi hợp pháp của những người liên quan.
Muốn phân chia tài sản đúng nguyện vọng, hạn chế tranh chấp thừa kế?
Di chúc không rõ ràng về tài sản, người hưởng hoặc phần được hưởng có thể dẫn đến tranh chấp gia đình. Luật Minh Khuê hỗ trợ tư vấn, soạn thảo di chúc phù hợp với nguyện vọng và quy định pháp luật.
- Xác định tài sản được quyền định đoạt.
- Soạn thảo nội dung phân chia di sản rõ ràng.
- Rà soát điều kiện có hiệu lực và quyền thừa kế bắt buộc.
- Tư vấn hình thức lập di chúc phù hợp.
Liên hệ Luật sư Lê Minh Trường qua Zalo (click vào đây) hoặc gọi 0986.11.66.05 để nhận tư vấn phương án lập di chúc phù hợp với tài sản và nguyện vọng của bạn.
7. Giải đáp các thắc mắc thường gặp về di chúc (FAQs)
Không có di chúc thì tài sản được chia như thế nào?
Nếu người chết không để lại di chúc hoặc di chúc không có hiệu lực pháp luật, di sản được chia theo pháp luật theo quy định tại Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015.
Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, những người thừa kế theo pháp luật được chia thành ba hàng:
- Hàng thừa kế thứ nhất: Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.
- Hàng thừa kế thứ hai: Ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại.
- Hàng thừa kế thứ ba: Cụ nội, cụ ngoại; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; cháu ruột mà người chết là bác, chú, cậu, cô, dì; chắt ruột mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
Những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau. Hàng thừa kế sau chỉ được hưởng nếu không còn ai ở hàng trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản theo quy định pháp luật.
Di chúc viết tay có giá trị pháp lý không?
Di chúc viết tay có thể có giá trị pháp lý mà không bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực, nếu đáp ứng các điều kiện có hiệu lực theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 như đã nêu ở trên. Cụ thể, người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt khi lập; không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép. Nội dung di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội và hình thức di chúc phải phù hợp với quy định pháp luật.
Đối với di chúc bằng văn bản không có người làm chứng, người lập phải tự viết và ký vào bản di chúc theo Điều 633 Bộ luật Dân sự 2015. Nếu không tự viết được, người lập cần lựa chọn hình thức lập di chúc phù hợp với quy định pháp luật.
Con chưa thành niên có được hưởng di sản theo di chúc không?
Có. Con chưa thành niên có thể được chỉ định hưởng di sản theo di chúc nếu đáp ứng các điều kiện pháp luật liên quan. Người lập di chúc có thể chỉ định con hưởng toàn bộ hoặc một phần di sản.
Ngoài ra, theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, con chưa thành niên còn thuộc nhóm người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc, trừ trường hợp từ chối nhận di sản theo Điều 620 hoặc không có quyền hưởng di sản theo khoản 1 Điều 621 Bộ luật này. Vì vậy, trong một số trường hợp, con chưa thành niên vẫn được hưởng phần di sản bắt buộc dù người lập di chúc không chỉ định hoặc chỉ cho hưởng ít hơn mức luật định.
Có di chúc rồi thì người thừa kế có được chia tài sản không?
Có. Khi người lập di chúc chết, di sản được phân chia theo di chúc hợp pháp. Tuy nhiên, việc phân chia phải căn cứ vào phạm vi tài sản thuộc quyền định đoạt của người lập di chúc và các quy định pháp luật về thừa kế.
Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, một số người vẫn được hưởng phần di sản bắt buộc dù không được chỉ định trong di chúc hoặc chỉ được cho hưởng ít hơn mức luật định. Nhóm này gồm con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ hoặc chồng và con thành niên không có khả năng lao động, trừ các trường hợp luật quy định.
Nếu bạn còn vướng mắc về phân chia di sản, lập di chúc hoặc quyền thừa kế, hãy gọi ngay 1900.6162 để được luật sư Luật Minh Khuê tư vấn pháp luật thừa kế trực tuyến, giải đáp các vấn đề pháp lý và định hướng phương án xử lý phù hợp.