1. Lương tháng 13 là lương hay là thưởng?
Lương tháng 13 trên thực tế là khoản tiền mà người sử dụng lao động chi trả cho người lao động vào cuối năm (thời điểm nghỉ Tết nguyên đán). Lịch Việt Nam có 12 tháng, và khoản tiền này được trả không trên cơ sở các tháng làm việc của người lao động từ tháng 1 đến tháng 12 nên được gọi là lương tháng 13.
Về mặt pháp lý, Bộ luật lao động năm 2019 cùng các văn bản pháp luật hướng dẫn thi hành không có quy định nào ghi nhận về lương tháng 13, nhưng đây lại là cách gọi phổ biến trên thực tế trong đơn vị sử dụng lao động khi thể hiện các chế độ mà người lao động được nhận khi làm việc tại doanh nghiệp. Việc xác định bản chất lương tháng 13 là lương hay là thưởng sẽ giúp cho chúng ta có những nhìn nhận đúng hơn về trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc chi trả khoản tiền này cho người lao động cũng như các vấn đề pháp lý liên quan như bảo hiểm xã hội, thuế thu nhập cá nhân.
Theo quy định tại Điều 90 Bộ luật lao động năm 2019:
Tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động theo thỏa thuận để thực hiện công việc, bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác.
Như vậy trong quy định này không hề đề cập tới lương tháng 13.
Điều 104 Bộ luật lao động năm 2019 quy định:
Thưởng là số tiền hoặc tài sản hoặc bằng các hình thức khác mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động căn cứ vào kết quả sản xuất, kinh doanh, mức độ hoàn thành công việc của người lao động.
Trên thực tế, mức lương tháng 13 chi trả cho người lao động trong các doanh nghiệp thường được căn cứ vào kết quả sản xuất, kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc của người lao động và thường được các doanh nghiệp xác định theo công thức như sau:
Lương tháng 13 = Tổng mức lương thực nhận của người lao động trong các tháng đã làm việc tại doanh nghiệp/12 tháng
Như vậy, có thể thấy, bản chất của Lương tháng 13 là thưởng và cụ thể là tiền thưởng mà người sử dụng lao động chi trả cho người lao động.
Về mặt pháp lý, tuy Bộ luật lao động và các văn bản hướng dẫn thi hành Bộ luật này không có ghi nhận nào, song có thể căn cứ vào Công văn trả lời Ngân hàng Mizuho của Bộ lao động thương binh và xã hội tại Công văn số 560/LĐTBXH-BHXH về việc xác định tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội, có thể thấy, quan điểm của cơ quan quản lý nhà nước về lao động coi lương tháng 13 là tiền thưởng thông qua nội dung trích dẫn sau đây: "Đối chiếu với quy định nêu trên thì tiền thưởng của người lao động làm việc tại Ngân hàng Mizuho (bao gồm tiền thưởng lương tháng thứ 13 và tiền thưởng theo đánh giá kết quả công việc hàng năm không làm căn cứ để tính đóng bảo hiểm xã hội".
Trên cơ sở những phân tích trên, kết luận rằng, "Lương tháng 13" là tiền thưởng theo quy định của pháp luật lao động hiện hành.
2. Trả lương tháng 13 có phải là trách nhiệm bắt buộc ?
Như đã phân tích ở mục 1, lương tháng 13 không phải là khoản tiền lương được trả theo thỏa thuận để thực hiện công việc theo hợp đồng lao động. Bên cạnh đó, Bộ luật lao động năm 2019 cũng không có quy định bắt buộc người sử dụng lao động phải có nghĩa vụ trả lương tháng 13 cho người lao động.
Trên thực tế, không phải đơn vị sử dụng lao động nào cũng chi trả lương tháng 13 cho người sử dụng lao động. Bản chất đã là thưởng do đó, đơn vị sử dụng lao động thường cân nhắc thưởng cho người lao động trên cơ sở kết quả hoạt động, kinh doanh của doanh nghiệp, đơn vị, cơ sở (thường là có lãi) và mức thưởng đối với mỗi người lao động là khác nhau trên cơ sở kết quả lao động của từng người lao động. Và cơ sở để người sử dụng lao động có nghĩa vụ thưởng cho người lao động "lương tháng 13" là có ghi nhận rõ ràng điều kiện được thưởng trong Hợp đồng lao động/Quy chế nội bộ doanh nghiệp/thỏa ước lao động tập thể (nếu có). Và ngược lại, nếu như không có thỏa thuận tại một trong các văn bản nêu trên hoặc có thỏa thuận nhưng người lao động không đáp ứng điều kiện được thưởng thì người sử dụng lao động hoàn toàn không có nghĩa vụ thưởng lương tháng 13 cho người lao động.
3. Lương tháng 13 có được tính để đóng bảo hiểm xã hội không?
Như đã xác định tại mục 1, lương tháng 13 là tiền thưởng mà người sử dụng lao đọng thưởng cho người lao động. Căn cứ quy định tại điểm 2.3. khoản 2 Điều 6 Quyết định 595/QĐ-BHXH thì tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc không bao gồm tiền thưởng theo quy định của Bộ luật lao động. Do đó, khoản lương tháng 13 mà người lao động nhận được không tính vào tiền lương tháng đóng ảo hiểm xã hội bắt buộc.
4. Người lao động nhận lương tháng 13 có phải đóng thuế thu nhập cá nhân?
Căn cứ quy định tại Điều 4 Luật thuế thu nhập cá nhân năm 2007, sửa đổi năm 2014 về thu nhập được miễn thuế và hướng dẫn chi tiết tại Thông tư 111/2013/TT-BTC (đ.7 khoản 2 Điều 2) thì tiền thưởng lương tháng 13 không thuộc thu nhập được miễn thuế thu nhập cá nhân, do đó, khoản tiền này phải chịu thuế thu nhập cá nhân.
Thông qua chia sẻ trên đây, Luật Minh Khuê hy vọng rằng bạn đọc đã có nhìn nhận đúng đắn hơn về khoản lương tháng 13. Hiểu rằng lương tháng 13 chỉ là chính sách đãi ngộ mà người sử dụng lao động ghi nhận nhằm mục đích thu hút nhân sự và khích lệ tinh thần làm việc của người lao động để đạt hiệu quả cao trong hoạt động sản xuất, kinh doanh chung của doanh nghiệp, đơn vị. Tuy nhiên, như đã phân tích ở mục 2, nếu điều kiện về thưởng lương tháng 13 được ghi nhận tại Hợp đồng lao động/Quy chế nội bộ/Thỏa ước lao động tập thể và người lao động thỏa mãn điều kiện được thưởng mà đơn vị người sử dụng lao động không chi trả thì người lao động hoàn toàn có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình được xác lập thông qua thỏa thuận tự nguyện giữa hai bên trong quan hệ lao động.
Trường hợp bạn đọc có vướng mắc pháp lý nào liên quan tới tiền lương và thưởng trong lĩnh vực pháp luật lao động cần giải đáp cụ thể vui lòng liên hệ qua tổng đài tư vấn pháp luật lao động: 1900.6162 để được tư vấn hỗ trợ nhanh chóng bởi đội ngũ luật sư, chuyên viên pháp luật lao động của Luật Minh Khuê. Rất mong nhận được sự hợp tác!
