1. Tranh chấp đất đai được pháp luật quy định như thế nào?
Tranh chấp đất đai là một vấn đề liên quan đến quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, xảy ra giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai. Để giải quyết những tranh chấp này, cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện hoạt động nhằm đối phó với sự khác biệt và xung đột giữa các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân, và tìm ra những giải pháp hợp pháp để xác định rõ quyền và nghĩa vụ của các chủ thể trong quan hệ đất đai. Mục tiêu của việc giải quyết tranh chấp đất đai là xác định ai sẽ có quyền sử dụng diện tích đất trong tranh chấp.
Theo quy định về quản lý đất đai của nhà nước, có một số nhiệm vụ quan trọng để thực hiện. Các nhiệm vụ này bao gồm ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý và sử dụng đất đai, và tổ chức thực hiện các văn bản đó. Ngoài ra, còn cần xác định địa giới hành chính, thiết lập và quản lý hồ sơ địa giới hành chính, và lập bản đồ hành chính. Cũng phải tiến hành khảo sát, đo đạc, lập bản đồ địa chính, bản đồ hiện trạng sử dụng đất và bản đồ quy hoạch sử dụng đất. Cần điều tra và đánh giá tài nguyên đất, và thực hiện điều tra xây dựng giá đất. Quản lý quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất cũng là một nhiệm vụ quan trọng.
Ngoài ra, việc quản lý giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất và chuyển mục đích sử dụng đất cũng nằm trong phạm vi nhiệm vụ của cơ quan quản lý đất đai. Phải quản lý việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi thu hồi đất. Cần tiến hành đăng ký đất đai, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác liên quan đến đất. Thống kê và kiểm kê đất đai cũng là một phần trong nhiệm vụ của cơ quan quản lý đất đai. Xây dựng hệ thống thông tin đất đai, quản lý tài chính liên quan đến đất đai và giá đất là những hoạt động cần thực hiện.
Cơ quan quản lý đất đai cũng có nhiệm vụ quản lý và giám sát việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất. Đồng thời, phải tiến hành thanh tra, kiểm tra, giám sát, theo dõi và đánh giá việc tuân thủ quy định của pháp luật về đất đai, và xử lý những vi phạm pháp luật liên quan đến đất đai. Ngoài ra, cần phổ biến và giáo dục pháp luật về đất đai cho công chúng.
Cuối cùng, cơ quan quản lý đất đai cũng có trách nhiệm giải quyết các tranh chấp về đất đai, cũng như giải quyết khiếu nại và tố cáo trong quản lý và sử dụng đất đai. Đồng thời, quản lý các hoạt động dịch vụ liên quan đến đất đai.
Vì vậy, việc giải quyết tranh chấp về đất đai và xử lý khiếu nại, tố cáo trong quản lý và sử dụng đất đai thuộc phạm vi quản lý của cơ quan nhà nước về đất đai.
2. Quy trình thực hiện thủ tục tranh chấp đất đai
Tranh chấp đất đai là tranh chấp đặc thù nên có yêu cầu riêng về việc tranh chấp là cần phải thủ tục hòa giải trước tiên. Cụ thể là
Bước 1: Hòa giải tranh chấp đất đai
Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc sử dụng hòa giải thông qua các cơ quan tại cơ sở.
Trong trường hợp các bên tranh chấp không thể tự hòa giải, họ có thể gửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp để yêu cầu hòa giải.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm tổ chức hoạt động hòa giải tranh chấp đất đai tại địa phương. Trong quá trình tổ chức hòa giải, họ cần phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã và các tổ chức thành viên của Mặt trận cũng như các tổ chức xã hội khác. Quá trình hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã được thực hiện trong vòng không quá 45 ngày kể từ ngày nhận đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai.
Quá trình hòa giải phải được ghi thành biên bản, có chữ ký của các bên tranh chấp và được xác nhận là thành công hoặc không thành công bởi Ủy ban nhân dân cấp xã. Biên bản hòa giải được gửi đến các bên tranh chấp và lưu tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp.
Nếu kết quả hòa giải dẫn đến thay đổi hiện trạng về ranh giới hoặc quyền sử dụng đất, Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ gửi biên bản hòa giải đến Phòng Tài nguyên và Môi trường đối với tranh chấp đất đai giữa các hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư; hoặc gửi đến Sở Tài nguyên và Môi trường đối với các trường hợp khác. Phòng Tài nguyên và Môi trường hoặc Sở Tài nguyên và Môi trường sẽ đưa ra quyết định về việc công nhận thay đổi ranh giới và cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất tương ứng theo yêu cầu của Ủy ban nhân dân cấp xã.
Bước 2: Giải quyết tranh chấp
Tranh chấp đất đai sau khi đã được hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã mà không đạt được sự thỏa thuận, sẽ được giải quyết theo các quy định sau đây:
Tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp có Giấy chứng nhận hoặc các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật Đất đai, cùng với tranh chấp về tài sản gắn liền với đất, sẽ được giải quyết tại Tòa án nhân dân.
Tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp không có Giấy chứng nhận hoặc các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật Đất đai, các bên tranh chấp chỉ có thể lựa chọn một trong hai hình thức giải quyết sau:
+ Nộp đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp tại Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền theo quy định tại khoản 3 Điều 203 của Luật Đất đai năm 2013.
+ Khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.
Trong trường hợp bên tranh chấp lựa chọn giải quyết tranh chấp tại Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền, quy trình giải quyết tranh chấp đất đai được thực hiện như sau:
+ Trường hợp tranh chấp giữa các hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện sẽ giải quyết. Trong trường hợp không đồng ý với quyết định giải quyết, bên tranh chấp có quyền khiếu nại đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính.
+ Trường hợp tranh chấp mà một bên tranh chấp là tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ giải quyết. Trong trường hợp không đồng ý với quyết định giải quyết, bên tranh chấp có quyền khiếu nại đến Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính.
+ Người có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai tại khoản 3 Điều 203 của Luật Đất đai năm 2013 phải đưa ra quyết định giải quyết tranh chấp. Quyết định giải quyết tranh chấp có hiệu lực thi hành và các bên tranh chấp phải tuân thủ nghiêm ngặt. Trường hợp các bên không tuân thủ, quyết định sẽ được cưỡng chế thi hành.
3. Đơn tranh chấp đất đai tại TP Hồ Chí Minh được thụ lý khi nào?
Pháp luật Việt Nam hiện nay đã có những quy định cụ thể về việc thụ lý đơn tranh chấp đất đai, theo đó:
Tòa án qua bộ phận tiếp nhận đơn phải nhận đơn khởi kiện do người khởi kiện nộp trực tiếp tại Tòa án hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính và phải ghi vào sổ nhận đơn; trường hợp Tòa án nhận đơn khởi kiện được gửi bằng phương thức gửi trực tuyến thì Tòa án in ra bản giấy và phải ghi vào sổ nhận đơn.
Khi nhận đơn khởi kiện nộp trực tiếp, Tòa án có trách nhiệm cấp ngay giấy xác nhận đã nhận đơn cho người khởi kiện. Đối với trường hợp nhận đơn qua dịch vụ bưu chính thì trong thời hạn 02 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đơn, Tòa án phải gửi thông báo nhận đơn cho người khởi kiện. Trường hợp nhận đơn khởi kiện bằng phương thức gửi trực tuyến thì Tòa án phải thông báo ngay việc nhận đơn cho người khởi kiện qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án (nếu có)
Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được đơn khởi kiện, Chánh án Tòa án phân công một Thẩm phán xem xét đơn khởi kiện.
Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày được phân công, Thẩm phán phải xem xét đơn khởi kiện và có một trong các quyết định sau đây:
- Yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện;
- Tiến hành thủ tục thụ lý vụ án theo thủ tục thông thường hoặc theo thủ tục rút gọn nếu vụ án có đủ điều kiện để giải quyết theo thủ tục rút gọn quy định tại khoản 1 Điều 317 của Bộ luật Tố tung dân sự 2015;
- Chuyển đơn khởi kiện cho Tòa án có thẩm quyền và thông báo cho người khởi kiện nếu vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án khác;
- Trả lại đơn khởi kiện cho người khởi kiện nếu vụ việc đó không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.
Kết quả xử lý đơn của Thẩm phán quy định ở trên phải được ghi chú vào sổ nhận đơn và thông báo cho người khởi kiện qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án (nếu có) Trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai theo pháp luật
Công ty Luật Minh Khuê mong muốn gửi đến quý khách hàng những thông tin tư vấn hữu ích. Nếu quý khách hàng đang gặp phải bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, hãy liên hệ với Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.6162. Hoặc quý khách hàng gửi yêu cầu chi tiết qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp thắc mắc nhanh chóng. Xin trân trọng cảm ơn sự hợp tác của quý khách hàng!
