1. Tội hủy hoại nguồn lợi thủy sản được quy định như thế nào?

Tội hủy hoại nguồn lọi thủy sản được quy định tại Điều 242 Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi 2017 cụ thể như sau:

Điều 242. Tội hủy hoại nguồn lợi thủy sản
1. Người nào vi phạm quy định về bảo vệ nguồn lợi thủy sản thuộc một trong các trường họp sau đây, gây thiệt hại nguồn lợi thủy sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc thủy sản thu được trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng hoặc đã bị xửphạt viphạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Sử dụng chất độc, chất nổ, hóa chất, dòng điện hoặc phương tiện, ngư cụ bị cấm để khai thác thủy sản hoặc làm hủy hoại nguồn lợi thủy sản;
b) Khai thác thủy sản trong khu vực cấm hoặc trong khu vực cấm có thời hạn;
c) Khai thác loài thủy sản bị cấm khai thác, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 244 của Bộ luật này;
d) Phá hoại nơi cư ngụ của loài thủy sản thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ;
đ) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;
e) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61°/o đến 121%;
g) Vi phạm quy định khác của pháp luật về bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 05 năm:
a) Gây thiệt hại nguồn lợi thủy sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng hoặc thủy sản thu được trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;
b) Làm chết người;
c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122%> đền 200%.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm:
a) Gãy thiệt hại nguồn lợi thủy sản 1.500.000.000 đồng trở lên hoặc thủy sản thu được trị giá 500.000.000 đồng trở lên;
b) Làm chết 02 người trở lên;
c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên.
4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
5. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị phạt như sau:
a) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng;
b) Phạm tội thuộc trường họp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng;
c) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, thì bị phạt tiền từ 3.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc đĩnh chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 thảng đến 03 năm;
d) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.

Dùng thuốc nổ để đánh bắt thủy hải sản có thể bị án phạt tù?

Luật sư tư vấn pháp luật Hình sự, gọi: 1900.6162

2. Bình luận

Điều luật gồm 5 khoản. Trong đó khoản 1 quy định các dấu hiệu pháp lý và khung hình phạt cơ bản của tội hủy hoại nguồn lợi thủy sản; các khoản 2, 3 quy định các trường hợp phạm tội tăng nặng; khoản 4 quy định khung hình phạt bổ sung đối với người phạm tội và khoản 5 quy định khung hình phạt cho pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự.

2.1 Dấu hiệu chủ thể của tội phạm

Chủ thể của tội phạm này là chủ thể bình thường và theo Điều 12 BLHS là người từ đủ 16 tuổi trở lên vì tội này không thuộc các tội mà tuổi chịu trách nhiệm hình sự có thể từ đủ 14 tuổi trở lên được liệt kê tại khoản 2 Điều 12 BLHS.Í )

2.2 Dấu hiệu hành vi khách quan của tội phạm

Hành vi khách quan của tội hủy hoại nguồn lợi thủy sản được quy định là hành vi vi phạm các quy định về bảo vệ nguồn lợi thủy sản, có thể là một trong các dạng hành vi sau:

Thứ nhẩt, hành vi sử dụng chất độc, chất nổ, hoá chất khác, dòng điện hoặc các phương tiện, ngư cụ bị cấm để khai thác thủy sản hoặc làm hủy hoại nguồn lợi thủy sản. Trong đó, khai thác thủy sản được hiểu là hoạt động đánh bắt nguồn lợi thủy sản (tài nguyên sinh vật trong vùng nước tự nhiên có giá trị kinh tế, khoa học, du lịch, giải trí) hoặc là hoạt động hậu cần đánh bắt này (hoạt động thăm dò, tìm kiếm, dẫn dụ nguồn lợi thủy sản...); còn phương tiện, ngư cụ bị cấm là các phương tiện, ngư cụ trong danh mục các loại phương tiện, ngư cụ không được phép sử dụng được Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành.(589)

Thứ hai, hành vi khai thác thủy sản trong khu vực cấm hoặc trong khu vực cấm có thời hạn: Đây là trường hợp vi phạm quy định về khu vực cấm hoặc về thời gian cấm khai thác thủy sản. Vì lý do nhất định, một số khu vực bị cấm khai thác thủy sản không thời hạn hoặc trong thời gian nhất định như trong thời gian là mùa sinh sản của một số loài thủy sản. Trong đó, Danh mục khu vực cấm khai thác thủy sản có thời hạn do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành.

Thứ ba, hành vi khai thác loài thủy sản bị cấm khai thác, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 244 của Bộ luật này: Đây là trường họp vi phạm quy định về các loài thủy sản bị cấm khai thác nhưng không thuộc phạm vi điều chỉnh của Điều 244 BLHS (loài động vật nguy cấp, quý, hiếm).

Thứ tư, hành vi phá hoại nơi cư ngụ của loài thủy sản thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ: Đây là những hành vi khách quan của tội phạm liên quan đến một số loài thủy sản đặc biệt (các loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ). Hành vi này xâm phạm môi trường sống tự nhiên - điều kiện cần thiết cho việc duy trì và phát triển các loại thủy sản đặc biệt này. Hành vi xâm phạm này có thể như đổ chất thải, đổ hoá chất, hoặc vứt bỏ ngư cụ xuống vùng nước tự nhiên, thả những loài thiên địch của các loài thuỷ sản ở khu vực đó,... Khi môi trường sống tự nhiên bị xâm phạm như vậy, các loài thuỷ sản được ưu tiên bảo vệ chẳng những không được bảo vệ mà có nguy cơ bị “xóa sổ” do chết hoặc do phải rời đi nơi khác.

Thứ năm, hành vi gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61 % trở lên hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% trở lên.

Thứ sáu, hành vi vi phạm quy định khác của pháp luật về bảo vệ nguồn lợi thủy sản: Đây là những hành vi vi phạm các điều cấm khác của Luật thuỷ sản, ngoài 05 hành vi kể trên và cùng có tính nguy hiểm cho nguồn lợi thủy sản như hành vi cản trở trái phép đường di cư tự nhiên của loài thuỷ sản, xây dựng công trình gây ảnh hưởng đến nguồn lợi thuỷ sản trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt,.. .

2.3 Dấu hiệu hậu quả của tội phạm

Hậu quả được quy định ở đây có thể là thiệt hại cho nguồn lợi thủy sản trị giá từ 100 triệu đồng trở lên hoặc thủy sản thu được trị giá từ 50 triệu đồng trở lên.

Theo đó, hành vi vi phạm các quy định về bảo vệ nguồn lợi thủy sản cấu thành tội phạm khi gây ra thiệt hại cho nguồn lợi thủy sản trị giá từ 100 triệu đồng trở lên hoặc khi thu được thủy sản trị giá từ 50 triệu đồng trở lên.

Xét về lôgic, 2 loại hậu quả này không gắn với hành vi thứ năm vì hành vi này không thể gây thiệt hại cho nguồn lợi thủy sản cũng như không thể “giúp” thu được thủy sản.

2.4 Dấu hiệu nhân thân thay thế cho dẩu hiệu hậu quả của tội phạm

Cùng với việc quy định trường hợp cấu thành tội phạm khi hành vi vi phạm các quy định về bảo vệ nguồn lợi thủy sản gây thiệt hại về tài sản, điều luật còn quy định trường hợp hành vi này cũng cấu thành tội phạm dù chưa gây ra hậu quả như vậy. Đó là trường hợp chủ thể thực hiện hành vi đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc đã bị kết án mà chưa được xóa án tích về hành vi này đã thực hiện trước đó mà không phụ thuộc vào dạng hành vi cụ thể.

2.5 Dấu hiệu lỗi của chủ thể:

Lỗi của chủ thể được quy định có thể là lỗi cố ý hoặc vô ý tùy thuộc vào từng trường hợp. Neu hành vi cấu thành tội phạm do đặc điểm nhân thân xấu của chủ thể mà không phải do đã gây ra hậu quả được quy định thì lỗi ở trường hợp này là lỗi cố ý còn trường hợp cấu thành tội phạm do hành vi thứ năm (gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác) thì lỗi ở trường họp này là lỗi vô ý (chủ thể chỉ cố ý với hành vi vi phạm các quy định về bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản để khai thác thuỷ sản nhưng vô ý với hậu quả thiệt hại về sức khoẻ của người khác).

2.6 Khung hình phạt

Khoản 1 của điều luật quy định khung hình phạt cơ bản là phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 300 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Khoản 2 của điều luật quy định khung hình phạt là phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 01 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 05 năm được áp dụng cho trường hợp có một trong các tình tiết định khung hình phạt tăng nặng sau:

- Gây thiệt hại nguồn lợi thủy sản từ 500.000.000 đồng đến dưới ỉ.500.000.000 đồng hoặc thủy sản thu được trị giả từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng: Đây là trường hợp phạm tội ở mức độ nghiêm trọng hơn so với trường họp phạm tội được quy định tại khoản 1 do gây ra thiệt hại cho nguồn lợi thuỷ sản lớn hơn (từ 500 triệu đồng đến dưới 1,5 tỷ đồng) hoặc do thuỷ sản thu được trị giá lớn hơn (từ 200 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng).

- Làm chết người: Đây là trường hợp phạm tội do vi phạm các quy định về bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản đã vô ý gây ra hậu quả chết người như dùng thuốc nổ đánh bắt cá khiến người khác ở gần bị chết.

- Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%: Đây là trường họp phạm tội do vi phạm quy định về bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản đã vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của 02 người trở lên với mức định lượng về tổng tỷ lệ thương tật từ 122% đến 200% (cao hơn so với quy định tại khoản 1).

Khoản 3 của điều luật quy định khung hình phạt có mức phạt tù từ từ 05 năm đến 10 năm được áp dụng cho trường hợp có một trong các tình tiết định khung hình phạt tăng nặng sau:

- Gây thiệt hại nguồn lợi thủy sản ỉ.500.000.000 đồng trở lên hoặc thủy sản thu được trị giá 500.000.000 đồng trở lên: Đây là trường hợp phạm tội ở mức độ nghiêm trọng hơn so với trường hợp phạm tội được quy định tại khoản 2 do gây ra thiệt hại cho nguồn lợi thuỷ sản lớn hơn (từ 1,5 tỷ đồng trở lên) hoặc do thuỷ sản thu được trị giá lớn hơn (từ 500 triệu đồng trở lên).

- Làm chết 02 người trở lên: Đây là trường hợp phạm tội do vi phạm quy định về bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản đã vô ý gây ra hậu quả chết từ 02 người trở lên.

- Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tống tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên: Đây là trường hợp phạm tội do vi phạm quy định về bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản đã vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của 03 người trở lên với tổng tỷ lệ thương tật từ 201% trở lên.

Khoản 4 của điều luật quy định khung hình phạt bổ sung (có thể được áp dụng) cho người phạm tội là phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Khoản 5 của điều luật quy định khung hình phạt cho pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự. Cụ thể:

- Neu hành vi phạm tội thuộc khoản 1 của điều luật thì khung hình phạt cho pháp nhân thương mại có mức phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 01 tỷ đồng.

- Neu hành vi phạm tội thuộc khoản 2 của điều luật thì khung hình phạt cho pháp nhân thương mại có mức phạt tiền từ 01 tỷ đồng đến 03 tỷ đồng.

- Neu hành vi phạm tội thuộc khoản 3 của điều luật thì khung hình phạt cho pháp nhân thương mại có mức phạt tiền từ 03 tỷ đồng đến 05 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động từ 06 tháng đến 03 năm.

- Khung hình phạt bổ sung (có thể được áp dụng) cho pháp nhân thương mại là: Phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 hầm đến 03 năm hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.

Điều luật đã cụ thể hóa dấu hiệu hành vi khách quan của tội phạm qua việc liệt kê và mô tả các dạng hành vi khách quan. Trong đó có hành vi gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. Tuy nhiên, hành vi này không có tính chất gây thiệt hại cho nguồn lợi thủy sản như các hành vi khác được liệt kê cùng. Hậu quả thương tích cũng như hậu quả tổn hại cho sức khỏe của người khác nói ở đây chỉ là hậu quả kèm theo của một số hành vi có tính chất gây thiệt hại cho nguồn lợi thủy sản đã được liệt kê. Tại các khoản 2 và 3 của điều luật, các hậu quả này ở mức độ lớn hơn cũng đã được xác định là hậu quả kèm theo làm tăng tính nguy hiểm của hành vi gây thiệt hại cho nguồn lợi thủy sản. Như vậy, cùng hiện tượng nhưng được quy định là hành vi khách quan ở khoản 1 và được quy định là tình tiết định khung ở các khoản 2 và 3.

Với bình luận trên, tác giả cho rằng cần loại bỏ dạng hành vi gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác tại khoản 1 của điều luật.

Trân trọng!

Bộ phận tư vấn pháp luật hình sự - Công ty luật Minh Khuê