Gây thiệt hại, hủy hoại tài sản của người khác bị xử lý ra sao?

1. Khái niệm và phân loại hành vi gây thiệt hại, hủy hoại tài sản 

Hành vi gây thiệt hại, hủy hoại tài sản của người khác là một trong những hành vi vi phạm pháp luật, được quy định và xử lý theo các quy định trong Bộ luật Hình sự và Bộ luật Dân sự của Việt Nam.

Khái niệm: Hành vi gây thiệt hại, hủy hoại tài sản của người khác là hành động cố ý hoặc vô ý làm cho tài sản của người khác bị mất mát, hư hỏng, hoặc không còn giá trị sử dụng như ban đầu. Hành vi này có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng về kinh tế, tinh thần và pháp lý đối với cá nhân, tổ chức bị thiệt hại.

Phân loại hành vi gây thiệt hại, hủy hoại tài sản:

Hành vi này có thể được phân loại theo các tiêu chí sau:

a. Theo yếu tố lỗi:

• Lỗi cố ý: Người thực hiện hành vi có nhận thức rõ về hậu quả của hành vi mình gây ra nhưng vẫn thực hiện vì mong muốn hoặc chấp nhận hậu quả đó.
• Lỗi vô ý: Người thực hiện hành vi không mong muốn gây ra thiệt hại nhưng do thiếu cẩn trọng, không tuân thủ các quy tắc an toàn nên đã dẫn đến thiệt hại.

b. Theo phương thức thực hiện:

• Hành vi trực tiếp: Là hành vi mà người gây thiệt hại trực tiếp tác động lên tài sản của người khác, ví dụ như đập phá, đốt cháy, hoặc phá hoại.
• Hành vi gián tiếp: Là hành vi mà hậu quả thiệt hại xảy ra thông qua một chuỗi sự kiện, ví dụ như việc tạo ra điều kiện nguy hiểm dẫn đến tài sản bị hủy hoại.

c. Theo mức độ thiệt hại:

• Thiệt hại nhẹ: Gây ra thiệt hại có giá trị không lớn, ít ảnh hưởng đến người sở hữu tài sản.
• Thiệt hại nghiêm trọng: Gây ra thiệt hại có giá trị lớn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi, tài sản của người khác.

d. Theo tính chất tài sản bị hủy hoại:

• Tài sản động sản: Bao gồm các tài sản có thể di chuyển như xe cộ, máy móc, hàng hóa.
• Tài sản bất động sản: Bao gồm đất đai, nhà cửa, công trình xây dựng.

2. Trách nhiệm pháp lý của người gây hại 

Mức phạt hành chính người gây thiệt hại đến tài sản người khác

Theo quy định tại Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, người thực hiện hành vi gây thiệt hại đến tài sản của người khác sẽ bị xử lý hành chính với những hình thức phạt tiền cụ thể. Trước hết, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với một số hành vi như trộm cắp tài sản, xâm nhập trái phép vào khu vực nhà ở, kho bãi hoặc các địa điểm khác thuộc quản lý của người khác với mục đích chiếm đoạt tài sản. Ngoài ra, hành vi công nhiên chiếm đoạt tài sản cũng bị xử phạt trong khung này. Các hành vi như dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản, hoặc bỏ trốn nhằm tránh trả lại tài sản vay mượn, thuê của người khác, hoặc nhận được tài sản từ hợp đồng mà không trả lại khi đã có điều kiện và khả năng, cũng sẽ bị xử lý theo quy định này. Đồng thời, việc sử dụng tài sản vay mượn, thuê vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại, hoặc hành vi thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cũng sẽ bị phạt trong mức này.

Tiếp theo, mức phạt tiền sẽ tăng từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với các hành vi nghiêm trọng hơn như cố ý hủy hoại hoặc làm hư hỏng tài sản của cá nhân, tổ chức, trừ các trường hợp vi phạm được quy định tại điểm b khoản 3 Điều 21 Nghị định này. Người vi phạm cũng sẽ phải đối mặt với hình phạt này nếu họ dùng thủ đoạn hoặc tạo ra hoàn cảnh để ép buộc người khác giao nộp tiền, tài sản; hoặc gian lận trong việc môi giới, giới thiệu dịch vụ mua, bán nhà, đất hoặc các tài sản khác. Việc mua, bán, cất giữ hoặc sử dụng tài sản của người khác với nhận thức rõ rằng tài sản này có nguồn gốc từ các hành vi vi phạm pháp luật cũng sẽ bị xử lý nghiêm khắc. Hơn nữa, những hành vi sử dụng, mua, bán, thế chấp, cầm cố trái phép hoặc chiếm giữ tài sản của người khác, hoặc cưỡng đoạt tài sản nhưng không đủ mức truy cứu trách nhiệm hình sự, cũng sẽ phải chịu mức phạt này.

Bên cạnh các mức phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính tùy theo từng trường hợp cụ thể. Nếu người vi phạm là người nước ngoài, họ có thể bị trục xuất khỏi lãnh thổ Việt Nam. Ngoài ra, để khắc phục hậu quả, người vi phạm có thể bị buộc phải nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm, trả lại tài sản đã chiếm giữ trái phép, và khôi phục lại tình trạng ban đầu của tài sản. Những biện pháp này nhằm đảm bảo quyền lợi của người bị hại được bảo vệ và người vi phạm phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Mức truy cứu trách nhiệm hình sự

Căn cứ theo Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác được quy định với các mức hình phạt nghiêm khắc, được chia thành bốn khung hình phạt cụ thể như sau:

Khung 1: Người nào có hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác với giá trị tài sản từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng, hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp đặc biệt được quy định, thì sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ lên đến 03 năm, hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Các trường hợp đặc biệt bao gồm: người vi phạm đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi tương tự; đã bị kết án về tội này nhưng chưa được xóa án tích; hành vi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội; tài sản bị hủy hoại là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ, hoặc là di vật, cổ vật có giá trị.

Khung 2: Trong trường hợp phạm tội có tổ chức, gây thiệt hại cho tài sản có giá trị từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng, tài sản là bảo vật quốc gia, hoặc sử dụng chất nguy hiểm về cháy, nổ hoặc thủ đoạn nguy hiểm khác, thì người phạm tội sẽ bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm. Hình phạt này cũng áp dụng nếu hành vi hủy hoại tài sản nhằm che giấu tội phạm khác, vi phạm do lý do công vụ của người bị hại, hoặc nếu người phạm tội tái phạm nguy hiểm.

Khung 3: Nếu hành vi phạm tội gây thiệt hại cho tài sản có giá trị từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng, thì người phạm tội sẽ phải đối mặt với mức phạt tù từ 05 năm đến 10 năm.

Khung 4: Đối với trường hợp nghiêm trọng nhất, khi hành vi phạm tội gây thiệt hại cho tài sản có giá trị từ 500.000.000 đồng trở lên, thì người phạm tội có thể bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm.

Ngoài các mức phạt tù nêu trên, người phạm tội còn có thể phải chịu hình phạt bổ sung, bao gồm phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc thực hiện công việc nhất định trong khoảng thời gian từ 01 năm đến 05 năm. Như vậy, với các mức hình phạt được quy định rõ ràng trong Điều 178, người phạm tội hủy hoại hoặc cố ý phá hoại tài sản của người khác có thể phải chịu mức án tù tối đa lên đến 20 năm, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của hành vi và giá trị tài sản bị thiệt hại.

Trách nhiệm bồi thường khi gây thiệt hại tài sản của người khác

Theo quy định tại Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015, bất kỳ ai có hành vi xâm phạm tài sản của người khác mà gây ra thiệt hại đều phải chịu trách nhiệm bồi thường, trừ khi có quy định khác của pháp luật. Đây là nguyên tắc cơ bản trong luật dân sự nhằm bảo vệ quyền lợi và tài sản của mọi cá nhân và tổ chức trong xã hội. Tuy nhiên, pháp luật cũng thừa nhận một số trường hợp ngoại lệ, theo đó người gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu thiệt hại xảy ra do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại. Trong những tình huống này, pháp luật cho phép miễn trách nhiệm bồi thường nhằm đảm bảo sự công bằng và hợp lý, trừ khi có thỏa thuận khác giữa các bên hoặc pháp luật có quy định khác.

Ngoài ra, trong trường hợp tài sản gây thiệt hại, trách nhiệm bồi thường sẽ thuộc về chủ sở hữu hoặc người đang chiếm hữu tài sản, trừ khi thiệt hại xảy ra do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại. Điều này cho thấy pháp luật Việt Nam luôn đặt ra các quy định rõ ràng nhằm xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong các tình huống cụ thể, đảm bảo quyền lợi của những người bị thiệt hại và giữ vững trật tự, an toàn trong xã hội.

Đồng thời, Điều 589 Bộ luật Dân sự 2015 cũng quy định chi tiết về thiệt hại do tài sản bị xâm phạm, bao gồm: tài sản bị mất, bị hủy hoại hoặc bị hư hỏng; lợi ích gắn liền với việc sử dụng, khai thác tài sản bị mất hoặc bị giảm sút; chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế và khắc phục thiệt hại; và các thiệt hại khác do luật quy định. Những quy định này nhằm đảm bảo rằng mọi khía cạnh của thiệt hại đều được xem xét và bồi thường đầy đủ, giúp người bị thiệt hại khôi phục được quyền lợi và trạng thái tài sản ban đầu.

Như vậy, trong trường hợp có người cố tình gây thiệt hại hoặc hủy hoại tài sản của người khác, ngoài việc phải chịu các hình thức xử phạt hành chính hoặc hình sự theo quy định, họ còn phải chịu trách nhiệm bồi thường toàn bộ thiệt hại do hành vi của mình gây ra, bao gồm cả những thiệt hại về tài sản, lợi ích kinh tế liên quan và các chi phí khắc phục hậu quả. Điều này phản ánh nguyên tắc công bằng và trách nhiệm trong pháp luật dân sự Việt Nam, góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan và duy trì trật tự trong xã hội.

3. Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ xử lý 

Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ xử lý đối với hành vi hủy hoại tài sản của người khác là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi phải xem xét cẩn thận nhiều khía cạnh khác nhau để đưa ra quyết định công bằng và phù hợp. Trước hết, mức độ thiệt hại mà hành vi này gây ra là yếu tố quan trọng đầu tiên cần xem xét. Điều này bao gồm việc xác định giá trị tài sản bị hủy hoại cũng như đánh giá tác động của việc mất mát tài sản đó đối với cuộc sống của người bị hại. Nếu tài sản bị hủy hoại có giá trị lớn hoặc là phương tiện sống chính của người bị hại, thì mức độ nghiêm trọng của hành vi sẽ được đánh giá cao hơn, dẫn đến hình phạt nặng hơn.

Bên cạnh đó, mục đích của hành vi cũng đóng vai trò quyết định trong việc xử lý vi phạm. Nếu hành vi hủy hoại tài sản được thực hiện với mục đích cố ý gây hại, gây ra thiệt hại lớn, thì hình phạt sẽ nghiêm khắc hơn so với trường hợp hành vi được thực hiện một cách vô ý hoặc không có ý định gây thiệt hại lớn. Điều này phản ánh sự khác biệt trong động cơ và ý thức của người vi phạm, qua đó xác định mức độ trách nhiệm của họ.

Ngoài ra, thái độ của người gây hại sau khi hành vi xảy ra cũng là một yếu tố cần xem xét. Nếu người gây hại thể hiện sự ăn năn, hối cải, chủ động bồi thường thiệt hại hoặc có những hành động sửa sai, thì có thể được xem xét giảm nhẹ hình phạt. Ngược lại, nếu người vi phạm không tỏ ra hối lỗi hoặc cố tình né tránh trách nhiệm, mức độ xử lý sẽ nghiêm khắc hơn.

Cuối cùng, các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng cũng là những yếu tố ảnh hưởng đến mức độ xử lý. Các yếu tố như tuổi tác, sức khỏe, hoàn cảnh gia đình của người vi phạm có thể được xem xét để điều chỉnh mức phạt cho phù hợp. Đồng thời, tính chất của hành vi, bao gồm mức độ tinh vi, phức tạp, và những hậu quả trực tiếp mà hành vi gây ra, cũng sẽ được cân nhắc trong quá trình xử lý vi phạm.

Như vậy, việc xử lý hành vi hủy hoại tài sản không chỉ dựa trên một yếu tố đơn lẻ, mà là kết quả của sự tổng hợp và đánh giá toàn diện nhiều yếu tố liên quan. Điều này đảm bảo rằng quyết định cuối cùng được đưa ra sẽ công bằng, hợp lý và phản ánh đúng mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm.

Xem thêm bài viết: Hủy hoại tài sản đã kê biên là hành vi vi phạm pháp luật không?

Khi quý khách có thắc mắc về quy định pháp luật, vui lòng liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn pháp luật nhanh chóng và kịp thời.