Mức hình phạt tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản

1. Cơ sở pháp lý

Để đảm bảo việc áp dụng các quy định pháp luật liên quan đến tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản được chính xác và hiệu quả, các văn bản pháp lý sau đây đóng vai trò quan trọng:

- Bộ luật Hình sự năm 2015 (Số 100/2015/QH13): Được Quốc hội thông qua ngày 27 tháng 11 năm 2015, Bộ luật này là nền tảng cơ bản quy định các tội phạm, hình phạt và các biện pháp xử lý liên quan đến hành vi phạm tội, bao gồm cả tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản. Đây là văn bản pháp lý chính trong việc định hình và điều chỉnh các hành vi tội phạm và hình phạt.

- Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2015 (Số 12/2017/QH14): Được ban hành bởi Quốc hội vào ngày 20 tháng 6 năm 2017, Luật này đã điều chỉnh và bổ sung các quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015, làm rõ hơn các điều khoản liên quan đến tội huỷ hoại tài sản, nhằm đáp ứng các yêu cầu thực tiễn và các vấn đề phát sinh trong công tác pháp luật.

- Nghị định số 144/2021/NĐ-CP: Được Chính phủ ban hành ngày 31 tháng 12 năm 2021, nghị định này quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong nhiều lĩnh vực quan trọng, bao gồm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, phòng chống tệ nạn xã hội, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ, và phòng chống bạo lực gia đình. Nghị định này cung cấp khung pháp lý cho các hình thức xử phạt hành chính đối với hành vi huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản, góp phần củng cố công tác quản lý và bảo vệ tài sản của cá nhân và tổ chức.

Những văn bản pháp lý này tạo thành cơ sở vững chắc cho việc áp dụng pháp luật, xử lý các hành vi liên quan đến huỷ hoại tài sản, đồng thời đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong công tác bảo vệ quyền sở hữu tài sản của các cá nhân và tổ chức trong xã hội.

2. Các yếu tố cấu thành tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản

Theo quy định tại Điều 178 của Bộ luật Hình sự 2015, tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản được cấu thành từ nhiều yếu tố cơ bản. Dưới đây là phân tích chi tiết các yếu tố này:

- Khách thể của tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản: Khách thể của tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản là mối quan hệ sở hữu tài sản, tương tự như các tội xâm phạm quyền sở hữu khác. Tuy nhiên, điểm khác biệt cơ bản so với các tội chiếm đoạt tài sản như cướp tài sản hay tội bắt cóc để chiếm đoạt tài sản, là tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản không xâm phạm đến quyền nhân thân, mà chỉ tập trung vào mối quan hệ sở hữu tài sản. Điều này có nghĩa là, trong cấu thành tội này, việc thiệt hại về tính mạng hoặc sức khỏe của nạn nhân không phải là yếu tố định khung hình phạt. Tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản chủ yếu xâm phạm quyền sở hữu và giá trị của tài sản.

- Chủ thể của tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản: Chủ thể của tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản là chủ thể thường, tức là bất kỳ cá nhân nào có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và độ tuổi quy định đều có thể trở thành chủ thể của tội này. Theo quy định của pháp luật, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi không phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm này, bởi vì tội huỷ hoại tài sản không được coi là tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng. Do đó, người phạm tội dưới 16 tuổi vẫn được miễn trừ trách nhiệm hình sự đối với tội này.

- Mặt khách quan của tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản

+ Hành vi phạm tội: Điều luật quy định hai loại hành vi phạm tội khác nhau, do đó, hành vi khách quan của từng loại tội sẽ có sự khác biệt. Các hành vi huỷ hoại hoặc làm hư hỏng tài sản có thể được thực hiện bằng nhiều phương thức như đốt cháy, đập phá, sử dụng thuốc nổ, chất độc, hóa chất, hoặc lợi dụng thiên tai để gây thiệt hại cho tài sản.

+ Hậu quả và mối quan hệ nhân quả: Bộ luật Hình sự 2015 không yêu cầu hậu quả cụ thể để cấu thành tội phạm, mà thay vào đó quy định các loại tài sản mà hành vi huỷ hoại hoặc làm hư hỏng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Các tài sản này bao gồm: tài sản có trị giá từ 2.000.000 đồng trở lên, di vật, cổ vật, vật có giá trị lịch sử hoặc văn hóa, hoặc tài sản trị giá dưới 2.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản và còn vi phạm. Bên cạnh đó, tài sản thuộc về phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ, hoặc tài sản là kỷ vật, di vật, đồ thờ cúng có giá trị đặc biệt về mặt tinh thần đối với người bị hại cũng là đối tượng bị xử lý theo quy định này.

- Mặt chủ quan của tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản

+ Lỗi cố ý: Người phạm tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản phải thực hiện hành vi với lỗi cố ý. Họ nhận thức rõ ràng hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, hiểu được hậu quả có thể xảy ra và mong muốn hoặc chấp nhận để mặc cho hậu quả xảy ra. Có hai hình thức lỗi cố ý trong tội phạm này: cố ý trực tiếp, khi người phạm tội mong muốn hậu quả xảy ra, và cố ý gián tiếp, khi người phạm tội nhận thức rõ hậu quả có thể xảy ra nhưng vẫn để mặc cho hậu quả xảy ra.

+ Mục đích phạm tội: Mục đích của người phạm tội là làm huỷ hoại hoặc hư hỏng tài sản của người khác. Đây là dấu hiệu bắt buộc trong cấu thành tội phạm. Nếu mục đích của người phạm tội không chỉ là huỷ hoại tài sản mà còn nhằm đạt được một mục đích khác, hành vi huỷ hoại tài sản chỉ là phương tiện để thực hiện mục đích chính, thì tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản không được cấu thành. Trong trường hợp này, người phạm tội có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội phạm khác tùy theo mục đích và hành vi cụ thể.

Như vậy, các yếu tố cấu thành tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản bao gồm khách thể, chủ thể, mặt khách quan và mặt chủ quan của tội phạm. Việc phân tích chi tiết các yếu tố này giúp hiểu rõ hơn về bản chất và các yêu cầu của tội huỷ hoại tài sản theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015.

3. Mức hình phạt tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản

- Theo Điều 178 của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017), tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản được phân chia thành ba khung hình phạt chính:

+ Khung 1: Đối với hành vi huỷ hoại hoặc làm hư hỏng tài sản trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng, hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc các trường hợp nghiêm trọng như đã bị xử phạt hành chính về hành vi tương tự, đã bị kết án chưa được xóa án tích, ảnh hưởng đến an ninh trật tự, tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại hoặc tài sản là di vật, cổ vật, mức hình phạt là phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc tù từ 06 tháng đến 03 năm.

+ Khung 2: Nếu phạm tội có tổ chức, gây thiệt hại cho tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng, tài sản là bảo vật quốc gia, sử dụng chất nguy hiểm hoặc thủ đoạn nguy hiểm khác, nhằm che giấu tội phạm khác, vì lý do công vụ của người bị hại, hoặc là tái phạm nguy hiểm, mức hình phạt là tù từ 02 năm đến 07 năm.

+ Khung 3: Nếu gây thiệt hại cho tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng, mức phạt tù là từ 05 năm đến 10 năm; nếu gây thiệt hại cho tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên, mức phạt tù là từ 10 năm đến 20 năm.

+ Hình phạt bổ sung: Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc hành nghề từ 01 năm đến 05 năm.

- Mức phạt hành chính: Theo điểm a khoản 2 Điều 21 của Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của cá nhân hoặc tổ chức có thể bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng. Các trường hợp vi phạm cụ thể sẽ được áp dụng theo quy định chi tiết của nghị định.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Xử phạt hành chính hay xử lý hình sự đối với hành vi hủy hoại tài sản của người khác. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.