Theo quy định của pháp luật dân sự (Điều 109 Bộ luật dân sự năm 2015) thì: Hoa lợi là sản vật tự nhiên mà tài sản mang lại. Ví dụ: con bò con được sinh ra từ con bò mẹ; số lượng trái cây thu được từ vườn cây.

Lợi tức là khoản lợi thu được từ việc khai thác tài sản. Ví dụ: số tiền nhận được từ việc cho thuê căn hộ. Tiền lãi của số tiền gửi tiết kiệm tại Ngân hàng.

Điều 612 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định, di sản của người chết bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác.

Về việc thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại, Điều 615 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định: “1. Những người hưởng thừa kế có trách nhiệm
thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. 2. Trường hợp di sản chưa được chia thì nghĩa vụ tài sản do người chết để lại được người quản lý di sản thực hiện theo thỏa thuận của những người thừa kế trong phạm vi di sản do người chết để lại. 3. Trường hợp di sản đã được chia thì mỗi người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại tương ứng nhưng không vượt quá phần tài sản mà mình đã nhận, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.”

Với các quy định nêu trên, có hai câu hỏi được đặt ra: Thứ nhất, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ khối di sản trước khi chia có thuộc di sản thừa kế không? Thứ hai, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ di sản sau khi chia thừa kế có dùng để thực hiện nghĩa vụ tài sản của người chết để lại hay không?

- Về câu hỏi thứ nhất, theo quy định tại Điều 224 Bộ luật dân sự năm 2015 về xác lập quyền sở hữu đối với hoa lợi, lợi tức thì, “Chủ sở hữu, người sử dụng tài sản có quyền sở hữu đổi với hoa lợi, lợi tức theo thỏa thuận hoặc theo quy định của pháp luật, kể từ thời điểm thu được hoa lợi, lợi tức đó”.

Điều 257 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về quyền hưởng dụng như sau, “Quyền hưởng dụng là quyền của chủ thể được khai thác công dụng và hưởng hoa lợi, lợi tức đôi với tài sản thuộc quyền sở hữu của chủ thể khác trong một thời hạn nhất định”.

Về căn cứ xác lập quyền hưởng dụng, “Quyền hưởng dụng được xác lập theo quy định của luật, theo thỏa thuận hoặc theo di chúc” (Điều 258 Bộ luật dân sự năm 2015).

Căn cứ vào các quy định nêu trên thì về nguyên tắc, hoa lợi, lợi tức mà người quản lý di sản hợp pháp (theo di chúc, theo thỏa thuận của những người đồng thừa kế hoặc theo quy định của pháp luật) được quyền sở hữu đối với hoa lợi, lợi tức phát sinh từ khối di sản. Do vậy, giá trị hoa lợi, lợi tức không phải là di sản thừa kế do người chết để lại, nên không bị xem xét để thực hiện nghĩa vụ tài sản của
người chết để lại. Tuy nhiên, trường hợp trong di chúc có nêu rõ hoặc giữa các đồng thừa kế có thỏa thuận về việc phân chia hoa lợi, lợi tức hoặc nhập hoa lợi, lợi tức vào khối di sản thì thực hiện theo nội dung di chúc hoặc theo sự thỏa thuận của các đồng thừa kế.

- Về câu hỏi thứ hai, nếu người thừa kế sau khi được phân chia di sản một cách hợp pháp thì họ có quyền sở hữu đối với di sản được chia và có quyền khai thác công dụng từ khối di sản được chia, nên được hưởng (xác lập quyền sở hữu) đối với hoa lợi, lợi tức.

Mặt khác, Bộ luật dân sự chỉ quy định phần di sản thừa kế đã chia ở thời điểm chia thừa kế mà không quy định việc phát sinh hoa lợi, lợi tức từ di sản thừa kế mà người thừa kế đã nhận. Do vậy, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ phần di sản được chia không phải tính để thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại.

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến việc chia tài sản thừa kế, vui lòng liên hệ trực tiếp: Dịch vụ luật sư tư vấn pháp luật thừa kế trực tuyến qua tổng đài điện thoại, gọi ngay số: 1900.6162

Luật Minh Khuê (tổng hợp & phân tích)